Η διοργάνωση τελείωσε. Τέλος τα διαλείμματα για «ενυδάτωση», τέλος και τα υποχρεωτικά πλάνα των τηλεοπτικών καμερών στους αστέρες του Χόλιγουντ. Το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA 2026 έφτασε στο τέλος του, έπειτα από έναν ακόμη μήνα παγκόσμιου ποδοσφαιρικού δράματος γεμάτου σημασία και συμβολισμούς, εντός και εκτός γηπέδων. Το συμπέρασμα είναι σαφές: το Μουντιάλ είναι κάτι περισσότερο από ένα απλό αθλητικό γεγονός, αποτελεί μια οικονομική υπερδύναμη με τεράστια γεωπολιτική επιρροή.
Δισεκατομμύρια δολάρια δαπανήθηκαν σε μια υπερπαραγωγή καταναλωτισμού και εταιρικής γενναιοδωρίας, η οποία τροφοδοτήθηκε από διαφημιστικά κονδύλια, πωλήσεις εισιτηρίων, αναμνηστικά προϊόντα, online στοιχήματα, ταξίδια και υπηρεσίες φιλοξενίας. Η FIFA εκτιμά ότι το τουρνουά θα ενισχύσει το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 40,9 δισ. δολάρια, με τις ΗΠΑ – ως ηγετική οικονομία μεταξύ των συνδιοργανωτριών χωρών – να αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ του συνόλου. Ωστόσο, η υπόθεση αυτή αφορά κάτι βαθύτερο από το χρήμα: αφορά την ήπια ισχύ και το ποιος την ασκεί.
Αρκεί κανείς να κοιτάξει τους επίσημους χορηγούς της FIFA. Κάθε ένας από αυτούς αναδεικνύει και μια διαφορετική πτυχή: η Qatar Airways και η Saudi Aramco, που ανήκουν στην πρώτη βαθμίδα των «εταίρων» – και φέρονται να κατέβαλαν έως και 200 εκατ. δολάρια για το προνόμιο αυτό – αναδεικνύουν την κυριαρχία των ορυκτών καυσίμων στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, καθώς και το κυνήγι επιρροής από τα πλούσια σε ενεργειακούς πόρους κράτη του Κόλπου. Η Adidas, η Coca-Cola και η Visa παραμένουν στο παιχνίδι εκπροσωπώντας την παλαιά φρουρά του δυτικού καπιταλισμού, ενώ οι ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ασίας εκπροσωπήθηκαν από τη νοτιοκορεατική αυτοκινητοβιομηχανία Hyundai-Kia και την κινεζική εταιρεία τεχνολογίας Lenovo.
Σε χαμηλότερη βαθμίδα, οι «χορηγοί» και εμπορικοί «υποστηρικτές» κυμαίνονται από ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων μέχρι εταιρείες τεχνολογίας, τράπεζες, ακόμη και έναν «επίσημο χορηγό γαλακτοκομικών προϊόντων», την κινεζική Mengniu Dairy. Ως απόλυτος διαχειριστής, η FIFA αναμένεται να αποκομίσει μια μικρή περιουσία – με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι τα έσοδά της θα ξεπεράσουν τα 7,6 δισ. δολάρια που συγκέντρωσε στο Παγκόσμιο Κύπελλο του Κατάρ το 2022.
Ενα μέρος αυτής της εμπορικής φρενίτιδας είναι δικαιολογημένο. Αποστολή της FIFA είναι η ανάπτυξη και η διάδοση του ποδοσφαίρου σε καθεμία από τις 211 ομοσπονδίες-μέλη της. Πρόκειται για έναν αξιέπαινο στόχο. Παρά τις αντιπαλότητες, το ποδόσφαιρο εξακολουθεί να φέρνει τους ανθρώπους κοντά, σε έναν κόσμο που συνεχώς κατακερματίζεται.
Θα ήταν επίσης ανόητο να προσποιηθεί κανείς ότι το χρήμα και η εξουσία δεν έχουν θέση στον «βασιλιά των σπορ». Μήπως, όμως, η ισορροπία έχει πλέον ανατραπεί σε υπερβολικό βαθμό; Αυτή η εταιρική διείσδυση σε ένα άθλημα με βαθιές εργατικές ρίζες προκαλεί αυξανόμενες τριβές, σε μια εποχή κατά την οποία η παγκοσμιοποίηση αμφισβητείται και οι υποσχέσεις της θεωρίας για τη διάχυση του πλούτου έχουν αποδειχθεί άνθρακας.
