Τις πρώτες εβδομάδες του Σεπτεμβρίου και τις τελευταίες εβδομάδες του Δεκεμβρίου έχουν «κυκλώσει» στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ) για τις εκταμιεύσεις των δύο τελευταίων «πακέτων» δόσεων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), συνολικού ύψους 11,3 δισ. ευρώ. Εξ αυτών, τα 5,3 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε επιδοτήσεις (μη επιστρεπτέες καταβολές) ενώ περίπου 6 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε δάνεια.
Παράλληλα, στην Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης (ΕΥΣΤΑ) του ΥΠΕΘΟ «τρέχουν» για την ολοκλήρωση της τελευταίας αναθεώρησης στο εθνικό σχέδιο Ελλάδα 2.0 εντός των επόμενων λίγων ημερών, με δεδηλωμένο στόχο να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ από τους πόρους του ΤΑΑ. Στη συνέχεια, θα αναμένεται η έγκριση της αναθεώρησης από την Κομισιόν – θεωρητικά μέχρι τα τέλη Αυγούστου, με ορατό το ενδεχόμενο μιας μικρής παράτασης έως τις αρχές Σεπτεμβρίου λόγω καλοκαιρινών διακοπών – για να προγραμματιστεί η εκταμίευση των υπόλοιπων πόρων του Ταμείου.
Σε ό,τι αφορά το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ, συνολικού ύψους 17,7 δισ. ευρώ, η εικόνα είναι σαφής, καθώς η αξιοποίηση των πόρων έχει προσδιοριστεί – οι συμβάσεις για τα επιχειρηματικά δάνεια έχουν ολοκληρωθεί, ενώ για το πρόγραμμα «Σπίτι Μου ΙΙ» έχει συμφωνηθεί να γίνουν οι τελευταίες συμβασιοποιήσεις από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ) έως το τέλος Αυγούστου. Πρώτα θα ολοκληρωθεί η εκταμίευση της 7ης δόσης τον Σεπτέμβριο, η οποία αναμένεται να είναι η μεγαλύτερη από όσες έχουν δοθεί μέχρι τώρα και να ανέλθει σε περίπου 3,5 δισ. ευρώ.
Τον Δεκέμβριο αναμένεται η εκταμίευση της 8ης και τελευταίας δόσης του δανειακού σκέλους, στην οποία περιλαμβάνονται τα 2 δισ. ευρώ που θα δοθούν στην ΕΑΤ για τη χρηματοδότηση επενδύσεων από μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που έχουν μέχρι στιγμής λάβει ένα πολύ μικρό ποσό από τους πόρους του ΤΑΑ. Στην 8η δόση θα υπάρχουν ακόμα οι τελευταίοι πόροι για την ολοκλήρωση του προγράμματος «Σπίτι Μου ΙΙ», τους οποίους επίσης θα διαχειριστεί η ΕΑΤ.
«Κλειδί» η ΕΑΤ
Κομβικής σημασίας ήταν η λήψη της πιστοποίησης Αξιολόγησης Πυλώνων (Pillar Assessment) από την ΕΑΤ, που ανακοινώθηκε την περασμένη Τετάρτη (15/7) και της επιτρέπει την απευθείας διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, συμπεριλαμβανομένων αυτών του ΤΑΑ, αλλά και μελλοντικών – όπως τα 49,5 δισ. ευρώ που προβλέπονται για την Ελλάδα από το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, καθώς και δυνητικοί πόροι από το υπό δημιουργία Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, που υπολογίζεται ότι θα «μοιράσει» περίπου 70 δισεκατομμύρια ευρώ στα κράτη-μέλη.
Σε ό,τι αφορά το σκέλος των επιδοτήσεων, τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. Καλώς εχόντων των πραγμάτων, η τελευταία αναθεώρηση του σχεδίου Ελλάδα 2.0 θα λάβει την έγκριση της Κομισιόν και θα ανοίξει ο δρόμος για την υποβολή του αιτήματος πληρωμής για την 9η δόση – που θα εκταμιευθεί μαζί με την 8η δόση του δανειακού σκέλους – έως τις 30 Σεπτεμβρίου. «Γίνεται τιτάνια προσπάθεια για να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ από το ΤΑΑ», αναφέρουν στα «ΝΕΑ» πηγές του ΥΠΕΘΟ.
Επισημαίνουν, όμως, ότι πρόκειται για μια πρωτόγνωρη άσκηση για όλη την Ευρώπη, με όποιες δυσκολίες αυτό συνεπάγεται. «Κάποια πράγματα έγιναν άτσαλα στον σχεδιασμό του προγράμματος, όπως το γεγονός ότι αρχικά δεν μπορούσε να γίνει αναθεώρηση των εθνικών σχεδίων» λένε από το υπουργείο, και απαντούν στην κριτική που γίνεται για τις απεντάξεις έργων από το ΤΑΑ, υπογραμμίζοντας ότι «κάθε απένταξη σημαίνει μια άλλη ένταξη».
Ο «πυρετός» της κορδέλας
Οπως λένε οι αρμόδιες πηγές, τα επιτελεία των αρμόδιων υπουργείων σε όλες τις χώρες-μέλη της ΕΕ βρίσκονται εν βρασμώ, καθώς ο σχεδιασμός του εργαλείου είναι οπισθοβαρής, που σημαίνει ότι πολλά έργα ολοκληρώνονται ταυτοχρόνως. «Γι’ αυτό και το τελευταίο αίτημα πληρωμής είναι το μεγαλύτερο», αναφέρουν οι πηγές του ΥΠΕΘΟ. Σύμφωνα με την αναθεώρηση του «Ελλάδα 2.0» τον Δεκέμβριο του 2025, η 9η και τελευταία δόση του σκέλους των επιδοτήσεων προϋποθέτει την ολοκλήρωση 134 οροσήμων του εθνικού σχεδίου και το ύψος της δόσης υπολογίζεται στα 4,43 δισ. ευρώ.
Δεδομένων των παραπάνω «σφιχτών» χρονικών περιθωρίων, αλλά και του «πυρετού» παράδοσης έργων που έχουν ενταχθεί στο ΤΑΑ μέσα στο επόμενο διάστημα, καθίσταται σαφές ότι η διενέργεια πρόωρων εκλογών γίνεται δύσκολη – αλλά και μάλλον ασύμφορη για την κυβέρνηση, που ευνοείται από το «πανηγυρικό» κλίμα των εγκαινίων και της… κορδέλας.
Σε κάθε περίπτωση, το ενδεχόμενο καλπών πριν από την υποβολή του αιτήματος πληρωμής των τελευταίων δόσεων στα τέλη Σεπτεμβρίου, θα πρέπει να θεωρείται μάλλον απίθανο.
