Ρούντι Ρινάλντι στα «ΝΕΑ»: Πάμε για κυβερνήσεις συνεργασίας, ειδικού σκοπού

Διανοητής και ιστορικό στέλεχος της ριζοσπαστικής αριστερής σκέψης, ο εκδότης και συγγραφέας Ρούντι Ρινάλντι τα τελευταία χρόνια εστιάζει στο υπαρξιακό θέμα της χώρας κομίζοντας ιδέες και αναγνώσεις πάνω στο εν συνόλω μοντέλο που πρέπει να ακολουθήσουμε και τα όρια του κοινωνικού σχηματισμού που σήμερα μοιάζουν πεπερασμένα.

Επιμένετε να θέτετε ως επίδικο ζήτημα το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας, μια έννοια που είδαμε να τη δανείζονται και νέοι σχηματισμοί, έστω ως εκφώνηση. Πώς το προσδιορίζετε;

Αναφερθήκαμε στο υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα και πραγματοποιήσαμε δύο συνέδρια (το 2024 και το 2025) και αρκετές ημερίδες για να εξετάσουμε τις διάφορες οξυμμένες πτυχές του. Πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα, δηλαδή δεν είναι απλά οικονομικής φύσης, πολιτικό ή σκέτα δημογραφικό. Είναι ο τρόπος ύπαρξης, μέσα σε συνθήκες μειούμενης κυριαρχίας, ύστερα από μια μεγάλη χρεοκοπία (2010), υπό διαρκή μνημονιακή επιτήρηση, με υποθηκευμένο τον δημόσιο πλούτο για δεκάδες χρόνια και παράλληλα σε μια χώρα που βρίσκεται σε μια περιοχή έντονων γεωπολιτικών αναδασμών.

Δηλαδή;

Συνοπτικά, πρόκειται για τη γενική κρίση ενός κατά βάση μεταπρατικού εξαρτημένου οικονομικού – πολιτικού – κοινωνικού μοντέλου. Πρόκειται για την «οριακή» κατάσταση αυτού του μοντέλου που βιώνεται από τη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού με όρους φτωχοποίησης, ενεργειακής φτώχειας, ανελευθερίας και ελέγχου, με υποβάθμιση της εργασίας, του περιβάλλοντος, και φυσικά με ακύρωση του μέλλοντος. Ολα αυτά συνιστούν ένα συνολικό υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας. Και επιπλέον, σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτητα, μέσα σε μια «γυμνή μετάβαση» αναδιαρθρώσεων που ξεπερνούν σε κλίμακα και ένταση ό,τι γνωρίσαμε στο παρελθόν. Με μια έννοια, το να υπάρχει μια μικρή ή μεσαία χώρα και να έχει την αυτεξουσιότητά της είναι εξαιρετικά δύσκολο, όσο και αναγκαίο.

Επίσης με τη βιβλιογραφία σας κάνετε συχνά αναφορά στην κοινωνική διαθεσιμότητα. Θεωρείτε πως ο πολίτης σήμερα με τους όρους ζωής και καθημερινότητας που βιώνει δεν έχει χρόνο για μια πλήρη συμμετοχή, πολιτικότητα;

Η πιο μεγάλη αλλαγή μέσα στη «γυμνή μετάβαση» των αναδιαρθρώσεων που συντελούνται με ραγδαίο τρόπο είναι η κατάργηση του δημόσιου χώρου, η υποβάθμιση και υπαγωγή της πολιτικής στην αγορά και τις επιχειρήσεις, ο υποβιβασμός του πολίτη (και των εργαζομένων) σε κάτι που πλησιάζει το ανδράποδο, ο εντελώς ακοινώνητος άνθρωπος. Το πολιτικό σύστημα σε χώρες σαν τη δική μας διατηρεί κάποια τυπικά χαρακτηριστικά κοινοβουλευτισμού, αλλά συγχρόνως μοιάζει με ό,τι περιγράφεται ως μεταδημοκρατία ή και «δημοκρατορία». Επί της ουσίας ο αποκλεισμός των πολιτών από την πολιτική και δημόσια ζωή είναι μια πραγματικότητα. Τι μένει; Οι αντιστάσεις, τα μεγάλα κινήματα, η γενική δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα, τους θεσμούς του και το άδειασμά τους από κάθε ουσία δημοκρατικής συμμετοχής και λαϊκής κυριαρχίας. Επομένως, ενώ στενεύουν όλα τα περιθώρια συμμετοχής, η δυσαρέσκεια και η κοινωνική διαθεσιμότητα είναι παρούσες σαν καταστάσεις αντίστασης ή και αντίδρασης προς ανυπόφορες καταστάσεις.

Βιώσατε μέχρι και το καλοκαίρι του τρίτου Μνημονίου την περιπέτεια του ΣΥΡΙΖΑ ως κορυφαίο στέλεχος που πάντως είχε πλήρη διαφωνία με τη συνθηκολόγηση του τρίτου προγράμματος. Η τότε στιγμή ήταν τελικά τομή που είχε μακροχρόνιες επιδράσεις και στο σημερινό αριστερό μέρος του πολιτικού τόξου;

Αν θέλουμε να κάνουμε λόγο για τομή, θα τοποθετούσα τη στιγμή λίγο πριν. Εννοώ στο 2010, τη χρεοκοπία και την παράλληλη είσοδο σε ένα νέο ειδικό καθεστώς για τη χώρα και την κοινωνία. Τότε εκδηλώθηκε πάλι ένας λανθάνων μέσα στα χρόνια της ευημερίας και του δανεισμού (θυμάστε τα διακοποδάνεια…) ριζοσπαστισμός που τρόμαξε τις δυνάμεις του μεταπρατικού μοντέλου αλλά και της ευρωκρατίας. Αυτό το κύμα ριζοσπαστισμού είχε εκρηκτικό χαρακτήρα τα χρόνια 2010-2012. Αλλαξε το πολιτικό τοπίο, γκρεμίστηκε ο δικομματισμός ΝΔ – ΠΑΣΟΚ, αναδείχθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ, ένα μικρό κόμμα της Αριστεράς, μέχρι και σε κυβέρνηση το 2015. Το πρώτο εξάμηνο εκείνης της χρονιάς επισφραγίστηκε με την τελευταία αναλαμπή του ριζοσπαστισμού στο δημοψήφισμα του 2015 και την πραξικοπηματική του ανατροπή την επόμενη ημέρα. Η συνέχεια είναι γνωστή και οδυνηρή αφού ήρθε και το τρίτο Μνημόνιο… Φυσικά αυτό ήταν ένα Βατερλώ για την Αριστερά με συνέπειες έως τις μέρες μας.

Σήμερα, το πολιτικό τοπίο, παρ’ όλα αυτά, μοιάζει εντελώς νέο αλλά και αδιέξοδο. Μια κυβερνώσα πλειοψηφία που δημοσκοπικά δεν έχει αυτοδυναμία αλλά και μια προοδευτική αντιπολίτευση κατακερματισμένη και αδύναμη να πείσει ως ανταγωνιστικός πόλος. Τι εξέλιξη βλέπετε;

Υπάρχει ρευστότητα, κινητικότητα, κατακερματισμός στο πολιτικό σκηνικό∙ η αυτοδυναμία δεν είναι εφικτή για κανένα κόμμα. Πάμε για κυβερνήσεις συνεργασίας, ειδικού σκοπού ή όπως ονομαστούν. Τώρα, παρά τις προεκλογικές «ρουκέτες» των κομμάτων, γίνεται ένα ιδιότυπο μασάζ στο κοινωνικό σώμα να αποδεχτεί σαν αναγκαία και φυσιολογική μια κυβέρνηση συνεργασίας, πάντα στο ίδιο μεταπρατικό αντιλαϊκό πλαίσιο.

Ο Αλέξης Τσίπρας επανήλθε με νέο φορέα και ως αποτέλεσμα ενός προσωπικού rebranding. Πώς εκτιμάτε την όλη νέα του προσπάθεια;

Για τους βασικούς συντελεστές του συστήματος είναι αναγκαία μια κάπως δικομματική διαχείριση του πολιτικού σκηνικού. Η Δεξιά με κάποιο τρόπο (και με αλλαγές στην ηγεσία της) θα είναι το ένα σκέλος. Χρειάζεται να συγκροτηθεί κάπως και ο εξαϋλωμένος κεντροαριστερός πόλος. Ο Τσίπρας επαναφέρεται για να είναι χρήσιμος σε αυτό το σενάριο. Αντίπαλός του βέβαια είναι η ίδια η αναξιοπιστία του, αλλά αυτό ίσως δεν μετρά για τους ισχυρούς παίκτες.

Παράλληλα έχουμε τον νέο φορέα υπό τη Μαρία Καρυστιανού ως αποτέλεσμα εν μέρει του κινήματος των Τεμπών. Πολλοί ήδη τον κατατάσσουν στα δεξιά του πολιτικού σκηνικού…

Δεν συμφωνώ με τα εύκολα ταμπελαρίσματα (π.χ. δεξιό ή ακροδεξιό). Είναι ένα καινούργιο μόρφωμα που έρχεται ως «σφήνα» και έκφραση των «από τα κάτω» απλών ανθρώπων που θέλουν δικαιοσύνη και δεν ελπίζουν στο υπαρκτό και διαβρωμένο πολιτικό σύστημα. Θα δούμε στη συνέχεια τις θέσεις, την πλαισίωση, την πολιτική που θα ακολουθήσει το νέο κόμμα.

Ασχολείστε με τα εθνικά θέματα από μια ριζοσπαστική σκοπιά. Βλέπετε κινδύν,ους λόγω της δρομολογούμενης νομοθέτησης της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την Τουρκία;

Επιμένω χρόνια τώρα ότι σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, δηλαδή βασικά εξαρτημένη, το εθνικό και το κοινωνικό στοιχείο πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αδιάσπαστα και στην ενότητά τους. Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας οξύνεται ακόμα περισσότερο, γιατί πέρα από το ειδικό καθεστώς στο οποίο έχουμε περιπέσει από το 2010 και τη χρεοκοπία έχουμε να αντιμετωπίσουμε και τις απειλές του τουρκικού επεκτατισμού. Η επικείμενη νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» (στο πλαίσιο του γεωπολιτικού αναδασμού) θα επιφέρει πολύ περισσότερα προβλήματα από το casus belli του 1995, από το γκριζάρισμα των Ιμίων ή το ζήτημα του καλωδίου στην Κάσο. Στη χώρα μας είναι υπεραπαραίτητο ένα σχέδιο εθνικής κυριαρχίας και κοινωνικής αλλαγής.