Γιατί ένας εικοσάχρονος που μοιράζει τη ζωή του ανάμεσα στον πραγματικό και τον ψηφιακό κόσμο να θέλει έναν πίνακα του Σάι Τόμπλι; Πώς θα αλληλεπιδράσει μια κοινωνικά ευαισθητοποιημένη γενιά με την επιδεικτική κατανάλωση του κόσμου της τέχνης; Αυτά τα ερωτήματα διερευνά η συγγραφέας για την αγορά τέχνης και αυτοχαρακτηριζόμενη ως «boomer» Τζορτζίνα Ανταμ στο νέο της βιβλίο «NextGen Collectors and the Art Market» (εκδ. Lund Humphries Publishers Ltd και Sotheby’s Institute of Art).
«Δύο από τις πλουσιότερες γενιές στην ιστορία, οι Boomers και η Silent Generation (γεννημένοι μεταξύ 1928 και 1964), φεύγουν, αφήνοντας πίσω όχι μόνο την τέχνη τους αλλά και τεράστιο πλούτο», υποστηρίζει η συγγραφέας. Και τα χρήματά τους «περνούν σε ανθρώπους που ζουν σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, κυρίως επειδή πολλοί μεγάλωσαν με το Διαδίκτυο».
Ποιες είναι οι επιπτώσεις; Οι Millennials και η Gen Z – όσοι έχουν γεννηθεί μετά το 1980 – είναι απίθανο να ξοδέψουν τον πλούτο τους σε ό,τι άρεσε στους γονείς τους, κυρίως λόγω μιας πολύ διαφορετικής κουλτούρας και προσεγγίζουν με καχυποψία ή ακόμη και με φόβο τα μουσεία, τις γκαλερί και τους κριτικούς τέχνης.
Δηλώνουν πως οι προτιμήσεις τους διαμορφώνονται μέσα από ομαδικές συνομιλίες σε εφαρμογές και μέσω των influencers, ενώ στον πραγματικό κόσμο προτιμούν να επισκεφθούν το εργαστήριο ενός καλλιτέχνη και να αναπτύξουν προσωπική σχέση μαζί του.
Μια ακόμη σημαντική μετατόπιση αφορά το ίδιο το κίνητρο της συλλογής. Σήμερα στόχος είναι περισσότερο η έκφραση ενός συστήματος αξιών παρά η επίδειξη πλούτου. Καλλιτέχνες έγχρωμοι και queer, γυναίκες και δημιουργοί από την Αφρική συγκαταλέγονται σε εκείνους που ευνοούνται από αυτή τη νέα, κοινωνικά ευαισθητοποιημένη γενιά. Αντίθετα, κάποιοι καλλιτέχνες του 20ού αιώνα που άλλοτε είχαν απήχηση αρχίζουν να χάνουν έδαφος, όπως δείχνουν οι τιμές των έργων δημιουργών όπως ο Τζάσπερ Τζόουνς ή ο Ρόμπερτ Ράουζενμπεργκ.
Ταυτόχρονα, η εμμονή με τη συσσώρευση «πραγμάτων» φθίνει, καθώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καλύπτουν μεγάλο μέρος της ανάγκης για προβολή. «Η περιβαλλοντική ανησυχία, η μόδα της αποσυμφόρησης και του μινιμαλισμού, οι μικρότεροι χώροι διαβίωσης και η επιθυμία για εμπειρίες αντί για αντικείμενα», κερδίζουν έδαφος, όπως επισημαίνεται και σε άρθρο παρουσίασης της έκδοσης στους «Financial Times».
Η νέα γενιά δηλώνει επίσης πιο έντονα επενδυτικά κίνητρα σε σχέση με το παρελθόν, γεγονός που επιβεβαιώνει και η έκθεση της Deloitte (2023), σύμφωνα με την οποία το 83% των συλλεκτών κάτω των 35 ετών εστιάζει στις επενδυτικές αποδόσεις της τέχνης, έναντι 44% των μεγαλύτερων.
Εμπόδιο αποτελεί και η διαχρονική αδιαφάνεια της αγοράς τέχνης – «ένα από τα βασικά παράπονα των NextGen συλλεκτών». Ζητήματα όπως η ιδιοκτησία (συχνά άγνωστη), οι «κρυφοί κώδικες» στις εκτιμήσεις τιμών και η διαθεσιμότητα εκπτώσεων εντείνουν την καχυποψία. Με το ερώτημα να παραμένει ακόμη αναπάντητο: «Φοβάται η Gen Z την τέχνη των boomers»;
