Η προσοχή είναι αυτή την περίοδο στραμμένη στη θάλασσα και κυρίως στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ, όπου από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν βρίσκονται εκατοντάδες εγκλωβισμένα δεξαμενόπλοια και εμπορικά πλοία. Η αλήθεια, ωστόσο, είναι πως στον αέρα η κατάσταση δεν είναι πολύ καλύτερη, καθώς οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία προκαλούν έντονες αναταράξεις στις πτήσεις που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία, καθιστώντας τες σε αρκετές περιπτώσεις «επικίνδυνες αποστολές».
Το μείγμα που έχει διαμορφωθεί είναι εκρηκτικό και έχει άμεσες συνέπειες τόσο στις επιχειρηματικές δραστηριότητες και επαφές όσο και στον τουρισμό, και μάλιστα λίγο πριν από το Πάσχα και την έναρξη της θερινής περιόδου. Οι κίνδυνοι που απειλούν την ασφάλεια των πτήσεων, οι καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων, όπως και το ντόμινο των αυξήσεων στις τιμές των εισιτηρίων, που προξενείται από την απότομη άνοδο στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, συνθέτουν ένα σκηνικό που προκαλεί… πονοκεφάλους σε επιβάτες, πληρώματα, αεροπορικές εταιρείες, αλλά και ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, οι οποίοι βρίσκονται απέναντι σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, που αντικειμενικά αυξάνει και τις πιθανότητες μοιραίων «λαθών».
Η κατάσταση, όπως όλα δείχνουν, δεν θα λήξει σύντομα, καθώς ακόμη και στην περίπτωση που ο πόλεμος σταματήσει άμεσα, η αποκατάσταση της κανονικότητας στον αέρα θα πάρει καιρό.
Ειδικά καθώς καθημερινά προστίθενται νέοι κρίκοι στην αλυσίδα των προβλημάτων στις αερομεταφορές. Για του λόγου το αληθές, χθες, η Emirates αναγκάστηκε να επαναδρομολογήσει πολλές πτήσεις (από το Μάντσεστερ, το Λονδίνο, το Εδιμβούργο και αλλού) μετά την προσωρινή αναστολή λειτουργίας του αεροδρομίου του Ντουμπάι εξαιτίας της επίθεσης που δέχθηκε από drone.
Από ταξιδιωτικός κόμβος, εστία πολέμου
Προφανώς δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το περιστατικό συνέβη σε μια στιγμή που και η συγκεκριμένη εταιρεία όσο και άλλες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, όπως οι Etihad και Qatar Airways, έχουν αρχίσει να αυξάνουν τον αριθμό των καθημερινών πτήσεών τους, με πρωταρχικό σκοπό να απομακρύνουν από την εμπόλεμη ζώνη τους χιλιάδες ξένους υπηκόους, εργαζομένους και τουρίστες, που παραμένουν εγκλωβισμένοι εκεί. Είναι ενδεικτικό ότι την Κυριακή, σύμφωνα με το Flightradar24, η Emirates πραγματοποίησε 369 πτήσεις, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 70% εκείνου πριν από την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, ενώ και η Etihad ξεπέρασε για πρώτη φορά (στο συγκεκριμένο διάστημα) τις 100. Το πλήγμα, ωστόσο, έδειξε πως όλα μπορούν να αλλάξουν μέσα σε λίγα λεπτά.
«Πριν από τέσσερις δεκαετίες, εν μέσω ενός άλλου πολέμου στον Περσικό, οι κυβερνώντες στο Ντουμπάι ίδρυσαν την Emirates, μια εταιρεία η οποία θα διέψευδε τα προγνωστικά και θα γινόταν ένας από τους μεγαλύτερους και πιο κερδοφόρους αερομεταφορείς παγκοσμίως», σημειώνει το σχετικό ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε στους «New York Times» την Κυριακή – για να συνεχίσει: «Σήμερα, τόσο αυτή όσο και άλλες ομοειδείς εταιρείες της περιοχής αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη δοκιμασία τους από την εποχή της Covid-19 (…) Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται είναι πόσο καλά διαχειρίζονται την κατάσταση και πόσο χρόνος θα τους πάρει προκειμένου να ανακάμψουν».
Το σίγουρο είναι ότι ο πόλεμος στην περιοχή και οι συνέπειές του απειλούν να κόψουν στη μέση την αεροπορική σύνδεση ανάμεσα στη Δύση και τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, που διαθέτουν σήμερα και τις πιο δυναμικά αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Οπως υπογραμμίζει το ρεπορτάζ στους «NYT», «η γεωγραφία υπήρξε καθοριστική για την επιτυχία των τριών μεγάλων αερομεταφορέων του Περσικού (…) Κι αυτό διότι μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού κατοικεί σε εύλογη πτητική απόσταση από τις έδρες τους, το Ντουμπάι, την Ντόχα και το Αμπου Ντάμπι, καθιστώντας τες φυσικούς μεταφορικούς κόμβους για ανθρώπους οι οποίοι διανύουν μεγάλες αποστάσεις, όπως από τη Νέα Υόρκη προς το Νέο Δελχί ή από το Λονδίνο προς το Σίδνεϊ».
Η παραπάνω εικόνα επιβεβαιώνεται και από ανάλυση στο Bloomberg, που υπογραμμίζει ότι «ο πόλεμος στο Ιράν αναδεικνύει το πόσο εύθραυστο είναι το σύγχρονο πλαίσιο των διεθνών μετακινήσεων». «Οι πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Ασίας είναι πολύ πιο περίπλοκες και, για πολλούς ταξιδιώτες, πολύ περισσότερο ακριβές. Πολλές εταιρείες απέφευγαν τον εναέριο χώρο της Ρωσίας μετά την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022 και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έκλεισε επιπλέον διαδρομές σε μεγάλες ζώνες, όπως το Ιράν και ο Κόλπος», τονίζει χαρακτηριστικά. Υπενθυμίζει δε ότι και το Αζερμπαϊτζάν έκλεισε προσωρινά τμήματα του εναέριου χώρου του – ο διάδρομος που απέμεινε είχε πλάτος μικρότερο των 80 χιλιομέτρων.
Αυξήσεις σε καύσιμα και εισιτήρια
Την ίδια στιγμή, οι αυξήσεις στα αεροπορικά εισιτήρια είναι ένα ακόμη μέτωπο που «καίει».
Προφανής αιτία είναι η άνοδος της τιμής του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές, που προκαλεί εκτίναξη του κόστους των αεροπορικών καυσίμων – για του λόγου το αληθές, στο τέλος της προηγούμενης εβδομάδας ο σχετικός δείκτης είχε αυξηθεί κατά 83% σε σύγκριση με τον μέσο όρο του Φεβρουαρίου. Ηδη, αυξήσεις έχουν επιβάλει ή προαναγγείλει μια σειρά εταιρειών – Qantas, SAS, Cathay Pacific, AirAsia κ.λπ. –, ενώ θεωρείται βέβαιο ότι εάν ο πόλεμος συνεχιστεί θα ακολουθήσουν σχεδόν όλες.
Σε αυτό το φόντο, μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί η «βουτιά» που έχουν πραγματοποιήσει οι μετοχές των περισσότερων αερομεταφορέων από την έναρξη του πολέμου – ούτε η ανησυχία στις μεγάλες εταιρείες κατασκευής αεροσκαφών, όπως η Boeing και η Airbus, για το μέλλον των παραγγελιών και των πωλήσεών τους.
