Η Ευρωπαϊκή Eνωση θεωρείται ευρέως ως ο παγκόσμιος ηγέτης στη δράση για το κλίμα, μία θέση που κατέχει τις τελευταίες δεκαετίες. Φυσικά, τα περισσότερα κράτη – μέλη είναι πολύ μικρά για να μειώσουν τις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (GHG) από μόνα τους. Αλλά ως μπλοκ, έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν θετικές πολιτικές επιπτώσεις, δημιουργώντας έναν ενάρετο κύκλο όπου οι κλιματικές τους φιλοδοξίες ενθαρρύνουν και άλλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους.
Η πιο δυναμική ώθηση της ΕΕ μέχρι στιγμής είναι ο Μηχανισμός Προσαρμογής των Συνόρων Ανθρακα, ο οποίος τέθηκε πλήρως σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου. Ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Ανθρακα (CBAM) θέτει μια τιμή στις ενσωματωμένες εκπομπές άνθρακα που παράγονται κατά την παραγωγή ορισμένων βιομηχανικών εισαγωγών, με πιστώσεις για τις τιμές άνθρακα που καταβάλλονται στον τόπο κατασκευής.
Αυτό έχει μετατοπίσει τον παγκόσμιο πολιτικό λογισμό σε μια πολύ πιο πράσινη κατεύθυνση. Η τιμολόγηση άνθρακα είναι ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία για τη μείωση των εκπομπών, επειδή δίνει κίνητρα στις εταιρείες να μειώσουν τις εκπομπές όταν είναι φθηνότερο να το κάνουν και μετατοπίζει την κατανάλωση μακριά από αγαθά έντασης άνθρακα όταν δεν είναι. Η αυξανόμενη υιοθέτηση των τιμών άνθρακα στις εισαγωγές ασκεί τεράστια πίεση στις χώρες που δεν διαθέτουν τέτοιο σύστημα, καθώς οι εξαγωγές τους υπόκεινται ολοένα και περισσότερο σε συνοριακές προσαρμογές. Μια χώρα που είναι γνωστό ότι δεν διαθέτει πρόγραμμα τιμολόγησης άνθρακα είναι οι ΗΠΑ.
Ομως ανεξάρτητα από την ομοσπονδιακή πολιτική, οι αμερικανικές πολυεθνικές θα λειτουργούν ολοένα και περισσότερο σε ξένες αγορές με περιορισμούς άνθρακα. Στις 11 Φεβρουαρίου, σε μια συνάντηση με ηγέτες της βιομηχανίας, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS), ο μηχανισμός τιμολόγησης άνθρακα του μπλοκ, μπορεί να χρειαστεί να αναθεωρηθεί εάν υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Οι τιμές αναφοράς άνθρακα της Ευρώπης μειώθηκαν απότομα την επόμενη μέρα.
Δεδομένων των επιπτώσεων του CBAM, οποιαδήποτε αντιληπτή αποδυνάμωση της κλιματικής φιλοδοξίας της ΕΕ θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο σε όλο τον κόσμο. Ετσι, παρά τις επικρίσεις για την άρση του πορίσματος περί απειλής από τον Τραμπ, η δήλωση του Μερτς είναι δυνητικά ακόμη πιο ανατρεπτική για την παγκόσμια πρόοδο όσον αφορά την κλιματική αλλαγή.
Οταν αντιμετωπίζουν αντιδράσεις κατά των οικολογικών κανονισμών της ΕΕ, ο Μερτς και άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι το CBAM δημιουργεί πιο ισότιμους όρους ανταγωνισμού για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, δίνοντας κίνητρα σε άλλες χώρες να υιοθετήσουν την τιμολόγηση του άνθρακα. Και ως η πρώτη και μοναδική δικαιοδοσία με έναν τέτοιο μηχανισμό, η ΕΕ βρίσκεται σε μοναδική θέση για να διατηρήσει αυτή τη δυναμική. Αυτό σημαίνει ότι τυχόν μεταρρυθμίσεις στο ETS θα πρέπει να προσεγγίζονται με προσοχή, για να μην υπονομεύσουν τη φιλοδοξία που έχει οδηγήσει μπροστά την Ευρώπη και τελικά έχει αναγκάσει και άλλους να δράσουν.
Η Κάθριν Γούλφραμ είναι καθηγήτρια Ενεργειακής Οικονομίας στη Σχολή Διοίκησης Sloan του MIT
