Η αποκάλυψη των συγκλονιστικών φωτογραφικών τεκμηρίων από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών πολιτικών κρατουμένων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, κινητοποίησε το ιστορικό ενδιαφέρον για τις ιστορίες των προσώπων που βρίσκονται πίσω από τα στιγμιότυπα που κατέγραψε ο φακός λίγο πριν οι ριπές των εκτελεστών ναζί ποτίσουν με αίμα το χώμα του σκοπευτηρίου.
Ξεχωριστή περίπτωση μεταξύ των εκτελεσθέντων αποτελεί ο Ναπολέων Σουκατζίδης, ο οποίος συνελήφθη το 1936 για τη συνδικαλιστική του δράση και παρέμεινε στις φυλακές με τελευταίο σταθμό το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου.
Στέλεχος του ΚΚΕ, συνδικαλιστής (ήταν πρόεδρος των Εμποροϋπαλλήλων Ηρακλείου), μια ξεχωριστή, πολυσχιδής προσωπικότητα, με ενεργό δράση στο κομμουνιστικό κίνημα της χώρας από το 1927 και με ιδιαίτερη έφεση στις ξένες γλώσσες – μιλούσε και έγραφε σε έξι γλώσσες, μεταξύ αυτών και η γερμανική, γι’ αυτό και επελέγη από τη διοίκηση του στρατοπέδου ως διερμηνέας.
Από τη θέση αυτή θα βοηθήσει και θα στηρίξει όλους τους συγκρατουμένους του, ενώ όταν ο διοικητής Φίσερ τού πρότεινε να τον εξαιρέσει από τη λίστα των προς εκτέλεση κρατουμένων, εκείνος τον ρώτησε αν θα εκτελεστεί άλλος στη θέση του και όταν του απάντησε πως η θέση θα καλυφθεί, εκείνος αρνήθηκε να πεθάνει άλλος για αυτόν.
Παρέδωσε τη σφυρίχτρα και τα χαρτιά του στον δεύτερο διερμηνέα Θανάση Μερεμέτη λέγοντάς του: «Θανάση, μην ξεχνάς ποτέ πως είσαι έλληνας κρατούμενος και εξυπηρετείς έλληνες στρατιώτες. Να είσαι πάντα καλός μαζί τους. Στο πρόσωπό σου τους αποχαιρετώ όλους».
Η ιδιόχειρη επιστολή του Ναπολέοντα Σουκατζίδη προς τον πατέρα του από τα κρατητήρια του 1ου ΑΤ Ρεθύμνου στις 13/6/1936 προέρχεται από το πολύτιμο Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ και περιγράφει τις συνθήκες σύλληψής του, ενώ προτρέπει τον πατέρα του, με τον οποίο διατηρούσε στενή συναισθηματική σχέση, να μη στενοχωρηθεί.
Οπως επισημαίνει ο Φάνης Παρρής, στέλεχος του Τμήματος Ιστορίας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, ο Σουκατζίδης συνελήφθη πριν από την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά, όταν ακόμα το καθεστώς είχε κοινοβουλευτικό μανδύα, ενώ στη συνέχεια παραδόθηκε και αυτός, όπως και χιλιάδες άλλοι κρατούμενοι κομμουνιστές, στα χέρια των ναζί – οι… στυλοβάτες της «εθνικοφροσύνης» τούς θεωρούσαν τόσο επικίνδυνους ώστε προτιμούσαν να τους παραδώσουν στους κατακτητές παρά να τους αφήσουν ελεύθερους για να πολεμήσουν τον εχθρό!
«Αγαπητέ μου μπαμπά, να μη στενοχωρηθής καθόλου…»
Στην επιστολή του ο Σουκατζίδης αναφέρει:
«Αγαπητέ μου μπαμπά. Σου γράφω από τα κρατητήρια του Α’ τμήματος Ρεθύμνου. Βρίσκομαι μαζί με άλλους φίλους, τίμια και καλά παιδιά. Τελείως αυθαίρετα και αδικαιολόγητα και παράνομα μας μαζέψανε έναν-έναν από τα σπίτια μας. Στον καθένα πήγανε 15, με το χωροφύλακα και χαφιέδες· σε μένα ήρθανε καμιά 20αριά σαν να επρόκειτο να πιάσουν δεν ξέρω ποιον;
Κοιμόμουνα καλά, τον ύπνο του δικαίου και με πήρανε, με πήγανε στα κρατητήρια. Εκεί βρήκα και άλλους φίλους από τις 3 μ.μ. με χειροπέδες στα χέρια, με αυτοκίνητο, για το Ρέθυμνο. Αίσχος για τον πολιτισμό μας, ατιμία και στίγμα για την κοινωνία μας. Δεν ξέρουμε γιατί μας πιάσανε, χωρίς να μας απαγγείλουν καμιά κατηγορία, χωρίς να μας πούνε τίποτα. Ολοι μικροί και μεγάλοι χωροφύλακες και αξιωματικοί δεν ξέρανε, γιατί μας πιάσανε. Ας είναι· αυτή είναι σήμερα η μοίρα των τίμιων ανθρώπων.
Να μη στενοχωρηθείς καθόλου, πρέπει να είσαι περήφανος. Εγώ δεν είμαι καθόλου δυσαρεστημένος. Ολα αυτά μόνο που με ατσαλώνουν και με κάνουν να νοιώθω πιο πολύ το καθήκον μου, σαν άνθρωπος τίμιος που είμαι. Ισως αύριο να γυρίσουμε στο Ηράκλειο. Εκεί οι συνάδελφοι ασφαλώς θα προβήκανε σε διαμαρτυρίες,
Μόλις φθάσαμε η Εργατική Βοήθεια Ρεθύμνου έστειλε 200 δρχ., τυριά, ψωμιά να μη στεναχωρηθείς καθόλου. Τη Δευτέρα κατέβα στο Ηράκλειο να πάρεις τα λεφτά, από την Τράπεζα. Να μη στεναχωρηθείς καθόλου, το πολύ-πολύ να μας κρατήσουν μερικές μέρες και να μας αφήσουν έπειτα ή να πάμε ως τον Πειραιά. Εδώ ήρθανε και μας επισκεφθήκανε οι φίλοι μας οι Ανδρουλάκηδες. Χαιρετισμούς στους φίλους. Να μη στενοχωρηθής καθόλου. Σε φιλώ γλυκά Ναπολέων».
