«Δεν είναι για μας» είναι μια φράση που συχνά ακούγεται από φίλους της στήλης. Παραδέχονται ότι αγαπούν την τέχνη, έχουν τα χρήματα για να αγοράσουν το έργο που επιθυμούν, αλλά βρίσκουν τις διαδικασίες εξαιρετικά δαιδαλώδεις και απρόσιτες. Μήπως τα ρεκόρ, τα μεγάλα ονόματα και τα μουσειακού επιπέδου έργα αποθαρρύνουν τον πιο δημοκρατικό τρόπο δημιουργίας συλλογής, που δεν είναι άλλος από τις δημοπρασίες;
«Είναι πολύ πιθανόν», λένε άνθρωποι που κινούνται στον χώρο του εμπορίου της τέχνης και χαρακτηρίζουν τις δημοπρασίες παρεξηγημένες. Το πρώτο βήμα για έναν πρωτάρη, υποστηρίζουν, θα ήταν καλό να γίνει μέσα από τις δημοπρασίες, ειδικά αν δεν έχει επαφή με κάποια αίθουσα τέχνης, οπότε να έχει εξοικειωθεί με τον χώρο της αγοράς της τέχνης.
«Είναι πολλοί εκείνοι που δυσκολεύονται να σπάσουν τον πάγο, να ρωτήσουν πληροφορίες ή να ζητήσουν την τιμή για το έργο που τους αρέσει σε μια γκαλερί», εξηγούν. Κάποιες φορές νιώθουν αποκλεισμένοι όταν καταλαβαίνουν ότι δεν έχουν πρόσβαση σε προεπισκόπηση μιας έκθεσης. Και τότε δεν επιλέγουν αυτό που πραγματικά θέλουν, αλλά αυτό που έχουν αφήσει οι ήδη γνωστοί συλλέκτες.
Στις δημοπρασίες αυτά τα εμπόδια δεν υπάρχουν. Κερδισμένος είναι όποιος είναι αποφασισμένος να πληρώσει τα περισσότερα. Αρκεί να μην ενδιαφέρεται για έργο που μόλις βγήκε από το εργαστήριο του καλλιτέχνη. Και δεν χρειάζεται να είναι εκατομμυριούχος· πολλές φορές αξιόλογες δημιουργίες κοστίζουν λιγότερο από 5.000 δολάρια.
Το κλειδί είναι η έρευνα. Οι μεγάλοι οίκοι – Sotheby’s και Christie’s – μονοπωλούν το ενδιαφέρον του Τύπου με τα εντυπωσιακά ρεκόρ. Ομως, ένας ευρύς αριθμός οίκων και ιστοσελίδων ενημερώνει τους ενδιαφερόμενους με απλή εγγραφή, όταν έχουν στη διάθεσή τους έργα του καλλιτέχνη της προτίμησής τους.
Το δεύτερο βήμα είναι ο προσανατολισμός σε πρωινές, απογευματινές και διαδικτυακές δημοπρασίες, όπου βρίσκονται ευκαιρίες. Αντίθετα, οι βραδινές είναι ιδιαιτέρως προβεβλημένες. Στο ύψος των τιμών παίζει ρόλο και η πόλη: τα μικρά κέντρα αποδεικνύονται συχνά πιο οικονομικά.
Η αγορά μέσω δημοπρασίας δεν σημαίνει ότι ο αγοραστής δεν θα δει το έργο πριν το διεκδικήσει. Σχεδόν πάντα προβλέπονται εκθέσεις, ενώ πολλοί οίκοι προσφέρουν βίντεο ή τηλεδιάσκεψη για να λύσει ο υποψήφιος αγοραστής τις απορίες του με τους ειδικούς.
Σημαντικό είναι να καθοριστεί εκ των προτέρων το ποσό που μπορεί να διαθέσει ο αγοραστής, αφού υπολογίσει τα έξοδα: προμήθεια οίκου, φόρους, μεταφορικά. Και βεβαίως, το παιχνίδι δεν τελειώνει στην αίθουσα. Πάντα υπάρχει τέχνη για όποιον θέλει να αγοράσει. Αν η μάχη της αίθουσας χαθεί, υπάρχουν πάντα ιδιωτικές πωλήσεις, με έργα που οι οίκοι συχνά προτείνουν.
Ο «Ηθοποιός» του Βατώ βγαίνει στο προσκήνιο
Ηταν γνωστό μόνο από μια ασπρόμαυρη φωτογραφία στον συνολικό κατάλογο έργων του Ζαν-Αντουάν Βατώ με την ένδειξη ότι ανήκει σε «μη προσβάσιμη ιδιωτική συλλογή». Τώρα όμως το σχέδιο που απεικονίζει έναν «Ηθοποιό που κρατά κιθάρα κάτω από το χέρι του» όχι μόνο εντοπίστηκε, αλλά θεωρείται από τα κορυφαία έργα που θα δημοπρατηθούν από τους Christie’s στο Παρίσι στις 25 Μαρτίου. Το σχέδιο, εκτελεσμένο με κόκκινη και μαύρη κιμωλία, απεικονίζει έναν άνδρα ντυμένο με ρούχα του 18ου αιώνα να κρατά μια κιθάρα σε στάση που θυμίζει τον πιερότο όπως τον είχε αποδώσει ο ζωγράφος στο πολύ δημοφιλές έργο του που εκτίθεται στο Λούβρο, δηλαδή σαν έναν λυπημένο κλόουν, τυπικό χαρακτήρα της ιταλικής παντομίμας, που αναγνωρίζεται από το φουσκωτό λευκό κοστούμι του. Το σχέδιο που εκτιμάται μεταξύ 600.000 και 800.000 ευρώ ανήκε στη συλλογή του τραπεζίτη Αρτίρ Ζορζ Βέιλ-Πικάρ (1854-1944), γνωστού για την εκτενή συλλογή του με πίνακες του 18ου αιώνα, ο οποίος αν δεν είχε κάνει ειδικές σπουδές περί την τέχνη, κατάφερε μέσα σε τέσσερις δεκαετίες να δημιουργήσει μια συλλογή που θεωρείται σήμερα σημείο αναφοράς.
Οικογενειακή ευτυχία α λα Φραγκονάρ
Εκτός από το σχέδιο του Βατώ στην ίδια δημοπρασία το ενδιαφέρον των συλλεκτών αναμένεται να προσελκύσουν και πέντε έργα του Ζαν Ονορέ Φρανγκονάρ. Σημαντικότερο όλων είναι «Η ευτυχισμένη οικογένεια» (περ. 1770), που εκτιμάται μεταξύ 1,5 και 2 εκατ. ευρώ και στο οποίο αποτυπώνεται ένα τρυφερό σκηνικό οικογενειακής ζωής με ένα μωρό που κοιμάται. Στη δημοπρασία που οι Christie’s χαρακτηρίζουν ως μοναδική, περιλαμβάνονται 30 έργα από τη συλλογή Πικάρ, που ως σήμερα ήταν αθέατη και γνωστή κυρίως από ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Ο τζίρος από την πώληση του συνόλου των έργων αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 5 και 8 εκατ. ευρώ.
