Μονόπλευρη ευημερία

Το αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο, η εξάρτηση από τον τουρισμό, η βαριά φορολόγηση στην κατανάλωση και στην ακίνητη περιουσία, συνθέτουν ένα εύθραυστο οικοδόμημα απέναντι στις εξωτερικές πιέσεις. Οταν οι διεθνείς εντάσεις ανεβάζουν τις τιμές ενέργειας ή διαταράσσουν τις μεταφορές, η ελληνική οικονομία δεν διαθέτει επαρκείς εναλλακτικούς πυλώνες για να απορροφήσει τους κραδασμούς.

Η ανατίμηση του ευρώ, όπως παρατηρείται σε περιόδους flight to quality – δηλαδή όταν οι επενδυτές εγκαταλείπουν επισφαλή περιουσιακά στοιχεία και στρέφονται σε ασφαλέστερα, όπως το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα – λειτουργεί διττά: περιορίζει μεν τον εισαγόμενο πληθωρισμό, καθιστώντας τις ενεργειακές εισροές λιγότερο επιβαρυντικές, αλλά πλήττει τις ελληνικές εξαγωγές, οι οποίες παραμένουν χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Η χώρα δεν διαθέτει ακόμη την αναγκαία παραγωγική διαφοροποίηση – την πολυδιάσπαση των πηγών εισοδήματος και ισχύος – για να μειώσει την ευαλωτότητά της.

Ταυτόχρονα, η εγχώρια παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή σε κρίσιμους τομείς, επιτείνοντας την απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η προσέλκυση επενδύσεων χωρίς ενδογενή ανάπτυξη κινδυνεύει να καταλήξει σε πυροτέχνημα. Η Ελλάδα χρειάζεται στρατηγική επανατοποθέτηση: όχι μόνο στην κατεύθυνση των πράσινων και ψηφιακών μετασχηματισμών, αλλά και στην ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης και της αγροδιατροφής με εξαγώγιμο πρόσημο.

Για να αποκτήσει ανθεκτικότητα, η οικονομία οφείλει να μειώσει την υπερβολική εξάρτηση από το φορολογικό σκέλος. Οι φόροι συντηρούν τον κορμό, αλλά δεν γεννούν προοπτική. Η προοπτική χτίζεται πάνω στην πραγματική παραγωγή, στην εξωστρέφεια και στη γνώση. Και πάνω απ’ όλα, σε ένα εθνικό σχέδιο που δεν θα φοβάται τις ρήξεις με το παρελθόν.