Τα καλύτερα χιλιόμετρα δεν τα έχεις τρέξει ακόμα

Αν υπάρχει ένα άθλημα που δεν φοβάται το πέρασμα του χρόνου, αυτό είναι το τρέξιμο. Στην πραγματικότητα, είναι ένα από τα ελάχιστα όπου η ηλικία όχι μόνο δεν αποτελεί εμπόδιο, αλλά συχνά αποδεικνύεται πλεονέκτημα. Από τα 15 έως τα 95, χιλιάδες δρομείς σε όλο τον κόσμο αποδεικνύουν καθημερινά ότι η φυσική απόδοση δεν έχει ημερομηνία λήξης – αρκεί να υπάρχει συνέπεια, μέτρο και ψυχική διάθεση.

Στον κόσμο του επαγγελματικού αθλητισμού, το φαινόμενο της «πτώσης μετά τα 35» θεωρείται σχεδόν φυσιολογικό. Σε αθλήματα όπως το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ ή το τένις, βλέπουμε σπάνια αθλητές να αγωνίζονται σε υψηλό επίπεδο μετά τα σαράντα. Στο τρέξιμο όμως – και κυρίως στις αποστάσεις αντοχής – ισχύει το ακριβώς αντίθετο: δεν είναι λίγοι εκείνοι που βελτιώνονται όσο μεγαλώνουν. Ο λόγος είναι ότι το τρέξιμο, ειδικά όταν γίνεται μεθοδικά, επιβραβεύει την εμπειρία, τη σταθερότητα και την έξυπνη προπόνηση περισσότερο από την εκρηκτικότητα της νιότης.

Σχεδόν βιολογική σχέση

Η σχέση μας με το τρέξιμο είναι σχεδόν βιολογική. Το μαθαίνουμε παιδί, σχεδόν αμέσως μετά το περπάτημα, και αν δεν υπάρξει κάποιο σοβαρό πρόβλημα δεν υπάρχει κανένας φυσικός λόγος να το εγκαταλείψουμε. Ούτε οι χρόνοι χρειάζεται να μας αγχώσουν: δεν είναι απαραίτητο να τρέχει κανείς για διακρίσεις ή ρεκόρ. Η ευχαρίστηση, η υγεία και η αίσθηση αυτοπραγμάτωσης που φέρνει το σταθερό τρέξιμο είναι από μόνες τους πολύτιμες.

Αυτό δεν είναι απλή παρατήρηση, παρατηρεί η δρομική πλατφόρμα The Running Week. Δεδομένα από μεγάλες διοργανώσεις, όπως ο Μαραθώνιος της Βοστώνης, έχουν δείξει πως οι μέσοι χρόνοι τερματισμού για άνδρες και γυναίκες 60 ετών είναι συχνά ισάξιοι με εκείνους των 19χρονων. Και παρόμοια συμπεράσματα προέκυψαν από αναλύσεις σε μαραθωνίους του Σικάγου και της Νέας Υόρκης. Η στατιστική καμπύλη δείχνει ότι η απόδοση παραμένει σχεδόν σταθερή από τα 18 μέχρι και τα 50-55, και μόνο μετά τα 75 αρχίζει να μειώνεται αισθητά.

Αντοχή, όχι σπριντ

Πώς εξηγείται αυτό; Οι ανθρωπολόγοι επισημαίνουν ότι ο άνθρωπος εξελίχθηκε ως «δρομέας αντοχής». Η επιβίωση των πρώτων ανθρώπινων κοινοτήτων βασιζόταν συχνά στο να καταδιώκουν θηράματα για ώρες, όχι να τα πιάνουν με ταχύτητα. Οι μαραθώνιες αποστάσεις είναι στο γενετικό μας υπόβαθρο. Οι ιστορικές απαιτήσεις του σώματός μας είναι η αντοχή, όχι το σπριντ.

Οι θετικές επιδράσεις του τρεξίματος στην υγεία είναι πλέον καλά τεκμηριωμένες. Σε έρευνες έχει φανεί ότι άνδρες και γυναίκες άνω των 65 που τρέχουν τακτικά παρουσιάζουν πνευμονική και καρδιαγγειακή λειτουργία εφάμιλλη εικοσάχρονων. Επιπλέον, το τρέξιμο βελτιώνει τη μυϊκή ισορροπία, προστατεύει από την απώλεια οστικής πυκνότητας και ενισχύει τη νευρομυϊκή συνδεσιμότητα, στοιχεία κρίσιμα για την αποφυγή πτώσεων και τραυματισμών όσο περνούν τα χρόνια. Η αεροβική άσκηση, και ειδικά το τρέξιμο, έχει συνδεθεί επίσης με βραδύτερη φθορά των κυττάρων – σε μελέτες έχει φανεί ότι μπορεί να επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση έως και εννέα χρόνια. Το κερασάκι στην τούρτα είναι τα ψυχολογικά οφέλη: μείωση του άγχους, καλύτερη διάθεση, ενίσχυση της μνήμης και της πνευματικής διαύγειας.

Ιστορίες για… έμπνευση

Οι ιστορίες εκείνων που το αποδεικνύουν με τον πιο απλό και δυνατό τρόπο είναι πηγή έμπνευσης. Η Ντίρντρε Λάρκιν, πρώην πιανίστα από τη Νότιο Αφρική, ξεκίνησε το τρέξιμο στα 78 της και λίγο αργότερα τερμάτισε ημιμαραθώνιο σε 2 ώρες και 5 λεπτά. Ο Ρον Χιλ, παλιός μαραθωνοδρόμος της Βρετανίας, έτρεχε καθημερινά επί 52 χρόνια χωρίς διακοπή – πάνω από 19.000 συνεχόμενες ημέρες. Ο Μάρκο Ολμο, που ανακάλυψε το τρέξιμο μετά τα 50 του, κέρδισε δύο φορές τον 167 χιλιομέτρων Ultra-Trail du Mont-Blanc στα 58 και στα 59 του. Και, πιο πρόσφατα, η Τζίνι Ράις από τις ΗΠΑ, στα 77 της πλέον, κατέχει παγκόσμιο ρεκόρ μαραθωνίου στην ηλικιακή κατηγορία 75-79, με 134 μαραθωνίους στο ενεργητικό της και φυσική κατάσταση ανάλογη με γυναίκες δεκαετίες νεότερές της.

Το μήνυμα όλων αυτών δεν είναι ότι πρέπει να γίνουμε υπεραθλητές. Είναι ότι μπορούμε να γίνουμε εμείς, στην καλύτερη δυνατή εκδοχή μας – ανεξαρτήτως ηλικίας. Το τρέξιμο δεν είναι ένας αγώνας ενάντια στον χρόνο, αλλά ένας διάλογος μαζί του. Οσο πιο υπομονετικά και σταθερά τον ακολουθούμε, τόσο περισσότερο μας αποκαλύπτει τις δυνατότητές μας.

Ούτε είναι ανάγκη να ξεκινήσεις νωρίς για να πετύχεις πολλά. Το σώμα προσαρμόζεται, η ψυχή ωριμάζει και ο δρόμος είναι πάντα εκεί, στρωμένος με χιλιόμετρα που μας περιμένουν. Δεν υπάρχει «πολύ αργά» για να ξεκινήσεις. Μόνο ένα «ακόμα δεν το τόλμησα». Και πίστεψέ με: τα καλύτερα χιλιόμετρα δεν τα έχεις τρέξει ακόμα.