Τα μυστικά {LF}της «Μεγάλης χίμαιρας»

Δεν υπήρχε ήχος, παρά μόνο το δυνατό θρόισμα του ανέμου ανάμεσα στα σπαράγματα των ναών και οι μακρινές ομιλίες των τελευταίων τουριστών που κύκλωναν τον αρχαιολογικό χώρο ενώ ο ήλιος έδυε πάνω από την ιερή γη της Δήλου. Το νησί του Απόλλωνα, γυμνό, πέτρινο, σχεδόν άχρονο, απλωνόταν γύρω τους σαν ξεχασμένη ανάμνηση. Εκείνοι περπατούσαν αθόρυβα σαν να φοβούνταν πως θα ξυπνήσουν τους αρχαίους κατοίκους του. Δεν μιλούσαν πολύ. Τα βλέμματα, τα χαμόγελα, τα δάχτυλα που ακουμπούσαν δειλά το χέρι του άλλου τα έλεγαν όλα. Οταν έφτασαν μπροστά στα μαρμάρινα λιοντάρια που έστεκαν αγέρωχα, φρουροί ενός κόσμου που έσβησε πια, ο έρωτάς τους φούντωσε ανάμεσα στο τότε και το τώρα και οι καρδιές τους ενώθηκαν μαζί με τα σώματά τους σε κάτι που ο χρόνος δεν το αγγίζει. Μέχρι που μια δυνατή ανδρική φωνή δυναμίτισε την ατμόσφαιρα με την ιαχή «stop, it’s wrap» προκαλώντας ένα ξαφνικό ξέσπασμα χειροκροτημάτων και πανηγυρισμών.

Η συγκεκριμένη σκηνή σήμανε το τέλος των γυρισμάτων της «Μεγάλης χίμαιρας», της νέας δραματικής μίνι σειράς της ΕΡΤ, η οποία αποτελεί τηλεοπτική μεταφορά του ομώνυμου αριστουργηματικού μυθιστορήματος του Μ. Καραγάτση. Οι κάμερες, που άναψαν τον περασμένο Νοέμβριο και στήθηκαν σε φυσικούς χώρους στην Αθήνα, τη Σύρο, τη Μύκονο, την Τεργέστη και τη Φλωρεντία της Ιταλίας, έσβησαν την περασμένη Τετάρτη στη Δήλο με τα τελευταία πλάνα που πρόκειται να ντύσουν το τρίτο από τα συνολικά έξι επεισόδια. Τα «Πρόσωπα» είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν από κοντά το τελευταίο γύρισμα, παίρνοντας μια μικρή γεύση των όσων θα έρθουν στις οθόνες το φθινόπωρο. Στη φιλόδοξη αυτή παραγωγή της Foss Productions, σε σκηνοθεσία Βαρδή Μαρινάκη και σενάριο Παναγιώτη Ιωσηφέλη, τα πάθη, οι αντιφάσεις και τα αδιέξοδα της ανθρώπινης ψυχής ζωντανεύουν, αντάμα με μια κινηματογραφική αφήγηση αξιώσεων. Αλλωστε, αποτελεί την πρώτη επίσημη ελληνική σειρά με ευρωπαϊκή συμπαραγωγή, αφού πρόκειται για μια σύμπραξη με τη γερμανική Beta Films, μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες διεθνών πωλήσεων και διανομής, και την ιταλική Mompracem Films.

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ 1930. Η ιδέα για τη μεταφορά του έργου του Μ. Καραγάτση στη μικρή οθόνη γεννήθηκε το 2021, όταν η Foss Productions απέκτησε τα δικαιώματα του έργου. Το μέγεθος του εγχειρήματος, ωστόσο, απαιτούσε ενδελεχή προετοιμασία, υπομονή και ακρίβεια. Ηταν άλλωστε ένα μεγάλο στοίχημα το πώς να αποδοθούν στην τηλεόραση η πυκνή ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος τοποθετημένη στη δεκαετία του 1930, η ένταση της εσωτερικότητας και η τραγικότητα των χαρακτήρων. Προκειμένου να ζωντανέψει η εποχή του Μεσοπολέμου, μένοντας πιστοί στα ήθη, τα έθιμα και τη ζωή της περιόδου, δεν έφτασαν μόνο τα ρεαλιστικά πλάνα. Χρειάστηκε να στηθούν επιβλητικές κατασκευές και να αναδιαμορφωθούν εκτάσεις ώστε να αναπαριστούν κτίρια και εσωτερικούς χώρους που πια δεν υπάρχουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μετατροπή του πεζοδρόμου της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Πανεπιστημίου σε χωματόδρομους. Σύμμαχός τους στο έργο της αναβίωσης της δεκαετίας του 1930 ήταν βέβαια και η τεχνολογία VFX που έσβησε στο post production όποια σύγχρονα στοιχεία δεν ταίριαζαν κάθε φορά με το κάδρο. Τη δική της πινελιά έβαλε και η κατασκευή κοστουμιών της εποχής, που υπολογίζεται ότι έφτασαν τις 3.000 συνολικά, πολλά εκ των οποίων ταξίδεψαν από την Ιταλία και την Ισπανία, μαζί με σκηνικά αντικείμενα, αυθεντικά οχήματα και πλοία του τότε. Ολο αυτό το γιγαντιαίο πρότζεκτ χρειάστηκε χρόνο για να στηθεί σωστά, αλλά το φινάλε της Δήλου μας αποκάλυψε ότι μάλλον όλος αυτός ο χρόνος απέδωσε. Μαζί, βέβαια, και η γενναία χρηματοδότηση που άγγιξε τα έξι εκατομμύρια ευρώ από ελληνικούς και διεθνείς πόρους.

«Νομίζω η μεγαλύτερη πρόκληση σε όλο αυτό ήταν πώς θα πάρουμε ένα κλασικό λογοτεχνικό έργο, από το οποίο το κοινό έχει απίστευτες προσδοκίες, χωρίς να το κάνουμε να μυρίζει ναφθαλίνη αλλά ταυτόχρονα να έχει μια μοντέρνα ματιά για να πιάνει τα διεθνή ακροατήρια. Νομίζω ότι έχουμε κάνει κάτι που θα αρέσει στο κοινό, θα του μιλάει για το 2025 χωρίς να προδίδει το πνεύμα του Καραγάτση» επισήμανε στους δημοσιογράφους που παρακολούθησαν το γύρισμα ο Βασίλης Χρυσανθακόπουλος, εκτελεστικός παραγωγός της σειράς. Η διεθνής απεύθυνση που ήθελαν να έχει εξαρχής οι δημιουργοί της τηλεοπτικής «Μεγάλης χίμαιρας» αποτυπώθηκε ξεκάθαρα στη δομή της, που περιλαμβάνει επίσης διαλόγους στα ιταλικά και τα γαλλικά, χωρίς να απομακρύνεται από τη βαθιά ελληνική της ρίζα. Ισως γι’ αυτό να την παρακολουθήσουν οι τηλεθεατές σαν ένα καλλιτεχνικό εγχείρημα που δεν αναπαράγει απλώς το παρελθόν, αλλά το μεταφράζει σε έναν διάλογο που αφορά το τώρα. «Οταν έχεις επαφή με ένα έργο, δεν θέλεις μόνο να χαρείς, αλλά να ταυτιστείς και να βυθιστείς σε έναν κόσμο άλλο, που ταυτίζεται όμως με τον δικό σου με κάποιον τρόπο. Να γίνεις κάτι άλλο, να μεταμορφωθείς. Οπότε εμείς δεν παίξαμε ένα ψεύτικο παιχνίδι που θα λέει ότι είμαστε στο 1930. Οχι, είμαστε στο 2025. Αφεθήκαμε ελεύθεροι, δημιουργικά σκεπτόμενοι το κοινό που είναι στο 2025 και κάναμε την ιστορία της Μαρίνας που συμβαίνει εκείνη την εποχή. Τότε που υπήρχε πατριαρχία και που η ζωή μιας γυναίκας για να εκφραστεί σεξουαλικά ήταν γεμάτη δυσκολίες. Ολο αυτό δημιουργεί μια αντίθεση, ένα δράμα το οποίο είναι συναρπαστικό για τον θεατή» υπογράμμισε ο σκηνοθέτης Βαρδής Μαρινάκης.

Η ΗΡΩΙΔΑ. Στην καρδιά της ιστορίας της σειράς βρίσκεται μια νεαρή Ιταλίδα, η Μαρίνα, η οποία μετά τον θάνατο της μητέρας της ερωτεύεται έναν έλληνα καπετάνιο και τον ακολουθεί στην πατρίδα του. Ως επιβάτις του πλοίου «Χίμαιρα» του μετέπειτα συζύγου της, θα φτάσει στη νέα της πατρίδα με κομμένη την ανάσα για τη ζωή που την περιμένει. Εχοντας σπουδάσει τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, γοητεύεται από το τοπίο και τα μνημεία που μέχρι πρότινος θαύμαζε στις σελίδες των βιβλίων. Σύντομα, όμως, ξεφεύγοντας από το πλαίσιο αυτό, στη Σύρο, όπου το ζευγάρι θα καταλύσει, εκείνη θα έρθει αντιμέτωπη με μια άγνωστη πραγματικότητα, αλλά κυρίως με τις πιο μύχιες επιθυμίες και τους φόβους του τραυματισμένου εαυτού της. Φλέγεται από το πάθος της και κυνηγά με μανία την ευτυχία της, οδηγώντας σταδιακά σε καταστροφή τόσο την ίδια όσο και τους ανθρώπους που την περιβάλλουν.

«Η Μαρίνα είναι μια κοπέλα που ψάχνει να βρει τον δρόμο της κι εντέλει δεν τον βρίσκει, γιατί έχει πολλές προσωπικές συγκρούσεις και δεν μπορεί να ξεπεράσει κάποια εμπόδια ψυχολογικά. Αλλά είναι μια πορεία που κάνει όλη της τη ζωή, δηλαδή να ψάξει τον χώρο της στον κόσμο. Και να επιβάλει κάπως την προσωπικότητά της. Οι κοπέλες έχουμε να παλέψουμε πάντα περισσότερο για να το κάνουμε αυτό» ανέφερε η Φωτεινή Πελούζο, η ελληνοϊταλίδα ηθοποιός η οποία επιλέχθηκε μέσα από διεθνές κάστινγκ για να ερμηνεύσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Δίπλα της θα έχει τον Ανδρέα Κωνσταντίνου στον ρόλο του συζύγου της Γιάννη, ενώ ο Δημήτρης Κίτσος θα εμφανιστεί ως Μηνάς, το τρίτο πρόσωπο στη σχέση του ζευγαριού. Στη σειρά συμμετέχει επίσης η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, υποδυόμενη τη Ραΐζαινα, μια καθοριστική φιγούρα στην ιστορία. Παράλληλα, για τις ανάγκες των γυρισμάτων επιστρατεύτηκαν 2.000 βοηθητικοί ηθοποιοί.

«Δεν κάνουμε και τίποτα άλλο, χίμαιρες κυνηγάμε»

Επιθυμία των παραγωγών της «Μεγάλης χίμαιρας» ήταν να μείνουν όσο πιο κοντά στο πνεύμα και το περιεχόμενο του βιβλίου. Mια από τις ελάχιστες δημιουργικές παρεμβάσεις ήταν η διεύρυνση του ρόλου της Μαρίνας ώστε να αναπτυχθεί η προσωπικότητά της και να δικαιολογηθεί η στάση της ζωής της – ως μια ηρωίδα που συμβαδίζει περισσότερο με εμάς. Ακόμα κι έτσι, στη σημερινή εποχή της συνεχούς μετακίνησης, της ρευστής ταυτότητας, των προσωπικών και συλλογικών κρίσεων, τα ερωτήματα που γεννά το έργο του Καραγάτση παραμένουν το ίδιο αιχμηρά. Τι σημαίνει «ανήκω»; Ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην επιθυμία και την καταστροφή; Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει κάποιος για μια ζωή αλλιώς; Γι’ αυτό και καταλήγει όχι απλώς να αναπλάσει το παρελθόν, αλλά να το καθρεφτίζει στο παρόν. «Το έργο του Καραγάτση είναι τόσο επίκαιρο όσο και μια αρχαία τραγωδία» υπενθύμισε ο Δημήτρης Κίτσος, καλώντας όλους τους θεατές να κοιτάξουν τις δικές τους χίμαιρες κατάματα. «Δεν κάνουμε και τίποτα άλλο, χίμαιρες κυνηγάμε. Υπαρξιακά, φιλοσοφικά και ρεαλιστικά εντέλει» παρατηρεί ο Ανδρέας Κωνσταντίνου, ενώ η Φωτεινή Πελούζο στέκεται στη μεγαλύτερη χίμαιρα της εποχής μας. «Χάνουμε την ανθρωπιά μεταξύ μας. Είναι μια χίμαιρα που ο καθένας πρέπει να λύσει με τον εαυτό του» απάντησε σε σχετική ερώτηση των «Προσώπων».

{ARXS}ΕΚΤΟΣ ΣΥΝΟΡΩΝ. {ARXS}Τα έξι ωριαία επεισόδια της «Μεγάλης χίμαιρας» συνθέτουν επί της ουσίας μια σπονδυλωτή κινηματογραφική αφήγηση που δεν χρειάζεται να διεκδικήσει με το ζόρι μια θέση στο διεθνές τηλεοπτικό τοπίο, αφού φαίνεται να της ανήκει δικαιωματικά. Οι παραγωγοί είναι την περίοδο αυτή σε συζητήσεις με πλατφόρμες και κανάλια του εξωτερικού για την αναμετάδοσή της μετά την ΕΡΤ και την ιταλική τηλεόραση, αναζητώντας τον δικό της βηματισμό εκτός συνόρων. Αλλωστε, τα τελευταία χρόνια ο δρόμος για τις ελληνικές παραγωγές έχει ανοίξει. «Μετά το “Maestro” του Χριστόφορου Παπακαλιάτη για το Mega κι αυτήν την παραγωγή, μπορώ να σας πω ότι είμαι πιο αισιόδοξος πλέον στο ότι μπορούν να γίνουν μεγάλες παραγωγές στην Ελλάδα. Χρειάζεται, φυσικά, χρηματοδότηση από το εξωτερικό. Δεν μπορεί κανένα ιδιωτικό ελληνικό κανάλι ούτε η δημόσια τηλεόραση να στηρίξουν από μόνα τους τέτοιες παραγωγές» σημείωσε ο παραγωγός Στέλιος Κοτιώνης και κατέληξε: «Παλιότερα υπήρχε πρόβλημα με τις ελληνικές σειρές που ήθελαν να ταξιδέψουν. Πλέον, όμως, ούτε η γλώσσα στέκεται εμπόδιο. Αλλωστε, έχει εξελιχθεί πάρα πολύ ο υποτιτλισμός. Βέβαια, το τοπίο και μια ελληνική ιστορία είναι πάντα ατού για τους ξένους».