Ερχεται απλοποίηση {LF}της εποπτείας {LF}των τραπεζών

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δρομολογεί απλοποίηση του εποπτικού πλαισίου για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, σε τρεις άξονες: απλοποίηση της κεφαλαιακής δομής χωρίς μείωση των ορίων για τα κεφάλαια, ευελιξία στην εφαρμογή της Βασιλείας ΙΙΙ και μείωση του διοικητικού φόρτου σχετικά με τις αναφορές και την παροχή στοιχείων στην εποπτεία. Την αποκάλυψη κάνει σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Λουίς ντε Γκίντος, τονίζοντας ότι πρόκειται για τεχνική μεν, αλλά ουσιαστική μεταρρύθμιση που αφορά τόσο τις μεγάλες όσο και τις μικρότερες τράπεζες της ευρωζώνης. Η πρωτοβουλία αναμένεται να αποτυπωθεί σε εισηγήσεις το επόμενο διάστημα και ενδέχεται να μεταβάλει τη σχέση εποπτείας – συμμόρφωσης, ιδίως για τα μικρότερα ιδρύματα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του ισπανού πρώην υπουργού Οικονομικών στην περίπτωση της Ελλάδας. Οπως εξηγεί, οι ελληνικές τράπεζες ωφελούνται από την υψηλή «αξία καταθέσεων» (deposit franchise value), έναν δείκτη που συνδέεται με τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα και την υψηλή συγκέντρωση της αγοράς. Αυτά τα χαρακτηριστικά τούς επιτρέπουν να αντλούν επιτοκιακά κέρδη, πληρώνοντας χαμηλότερα επιτόκια στις καταθέσεις σε σχέση με άλλες χώρες. Αν και για τους καταθέτες μπορεί να μοιάζει αρνητικό, για την κεφαλαιακή θέση των τραπεζών είναι θετικό και λειτουργεί ως «μαξιλάρι» σταθερότητας. Το φαινόμενο εξηγεί επίσης γιατί οι ελληνικές τράπεζες παρουσιάζουν υψηλό επιτοκιακό περιθώριο σε σύγκριση με την υπόλοιπη ευρωζώνη.

Ο Ντε Γκίντος μιλάει ακόμη για τους τρεις κύριους κινδύνους που απειλούν τη σταθερότητα στην ευρωζώνη: τις υπερτιμημένες αγορές, την ασθενή ανάπτυξη και τη δημοσιονομική πίεση λόγω αυξημένων αμυντικών δαπανών. Εξηγεί επίσης γιατί οι εμπορικές εντάσεις πλήττουν την ευρωπαϊκή οικονομία, πώς οι μη τραπεζικοί οργανισμοί μπορούν να εντείνουν χρηματοπιστωτικά σοκ και γιατί η Ελλάδα, παρά τις επιδόσεις της, χρειάζεται περαιτέρω αύξηση της παραγωγικότητας για να διατηρήσει τη δυναμική της.

Στην Επισκόπηση της Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας αναφέρεστε στην υψηλή αξία της καταθετικής βάσης των ελληνικών τραπεζών. Πρόκειται για πλεονέκτημα ή κίνδυνο;

Οι τράπεζες με σταθερή και ισχυρή καταθετική βάση είναι πιο ανθεκτικές. H ισχυρή καταθετική βάση είναι πηγή κερδοφορίας για τις τράπεζες καθώς αποτελεί σταθερή και χαμηλού κόστους χρηματοδότηση. Οι ελληνικές τράπεζες αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα και, ως εκ τούτου, έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των τραπεζών που βασίζονται περισσότερο σε χρηματοδότηση από τις αγορές.

Ποια είναι σήμερα η κύρια πρόκληση για την Ελλάδα;

Η Ελλάδα έχει κάνει εντυπωσιακή πρόοδο μετά την κρίση δημόσιου χρέους πριν από δέκα χρόνια. Οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων είναι πλέον σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, οι τράπεζες είναι φερέγγυες και εύρωστες και η οικονομία αναπτύσσεται πιο γρήγορα από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Η αγορά εργασίας έχει επίσης ενισχυθεί, καθώς τα επίπεδα ανεργίας μειώθηκαν σημαντικά. Αυτό αναγνωρίζεται από τις αγορές, τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας και τους θεσμούς, όπως μεταξύ άλλων την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΚΤ.

Για να διατηρηθεί αυτή η δυναμική, η κύρια πρόκληση επί του παρόντος είναι η αύξηση της οικονομικής παραγωγικότητας μέσω επενδύσεων στην εκπαίδευση, την καινοτομία και τις υποδομές. Αυτό θα συμβάλει στην ενίσχυση των μισθών και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου με διατηρήσιμο τρόπο και θα στηρίξει την Ελλάδα στη διατήρηση των ισχυρών οικονομικών της επιδόσεων μεσοπρόθεσμα.

Πώς επηρεάζουν την οικονομία οι εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ;

Δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι η τελική έκβαση των εν εξελίξει εμπορικών διαπραγματεύσεων, το σίγουρο όμως είναι ότι έχουν δημιουργήσει αβεβαιότητα και μεταβλητότητα. Επηρεάζουν τις επενδύσεις, προκαλούν εξασθένηση της εμπιστοσύνης των νοικοκυριών και μειώνουν τις προοπτικές ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Oι εμπορικές διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη αλλά, τελικά, είναι πιθανόν το επίπεδο των δασμών να είναι υψηλότερο από ό,τι πριν αναλάβει καθήκοντα η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ. Και δεν θα πρέπει να επικεντρωνόμαστε μόνο στους διμερείς δασμούς μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ – πρέπει επίσης να εξετάζουμε τις τάσεις και τις διαταραχές του παγκόσμιου εμπορίου. Εάν η Κίνα ανακατευθύνει τις εξαγωγές της προς την Ευρώπη, για παράδειγμα, ο αντίκτυπος θα είναι σημαντικός.

Το εποπτικό πλαίσιο είναι δίκαιο για τις μικρές και μεσαίες τράπεζες της ευρωζώνης;

Πιστεύουμε ότι υπάρχει περιθώριο απλοποίησης των ευρωπαϊκών πλαισίων για την κανονιστική ρύθμιση των τραπεζών και την υποβολή στοιχείων, σύμφωνα με τις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ως εκ τούτου, έχουμε συστήσει μια ομάδα δράσης εντός του Ευρωσυστήματος, η οποία θα εισηγηθεί προτάσεις σχετικά με τον τρόπο απλοποίησης του κανονιστικού πλαισίου για τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Μόλις εγκριθούν από το Διοικητικό Συμβούλιο, οι προτάσεις αυτές θα υποβληθούν προς εξέταση στους ευρωπαίους νομοθέτες.

Η ομάδα θα εξετάσει τέσσερις βασικούς τομείς.

Πρώτον, πώς θα μπορούσε η κεφαλαιακή δομή να απλοποιηθεί και να γίνει πιο κατανοητή για τους επενδυτές.

Δεύτερον, τα βήματα που απομένουν για την εφαρμογή της Βασιλείας ΙΙΙ, λαμβάνοντας υπόψη όσα θα αποφασιστούν σε άλλες χώρες, όπως στις ΗΠΑ. Εάν οι ΗΠΑ ακολουθήσουν πιο επιεική προσέγγιση, η ΕΕ θα μπορούσε να οδηγηθεί σε ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

Τρίτον, απλοποίηση των εκτεταμένων υποχρεώσεων υποβολής στοιχείων τις οποίες καλούνται να αναλάβουν οι τράπεζες, με σκοπό την αποφυγή επικαλύψεων και τη μείωση του διοικητικού βάρους. Και, τέλος, απλοποίηση του εποπτικού μας πλαισίου. Το σκέλος της τραπεζικής εποπτείας της ΕΚΤ έχει ήδη λάβει διάφορα μέτρα στον τομέα αυτό, για παράδειγμα με τη βελτίωση της ετήσιας αξιολόγησης που διενεργούμε όσον αφορά τα προφίλ κινδύνου των τραπεζών.

Σε κάθε περίπτωση, οι συστάσεις μας δεν θα υπονομεύσουν την ανθεκτικότητα, και τα επίπεδα κεφαλαίου των τραπεζών δεν θα πρέπει να μειωθούν. Στόχος είναι η απλοποίηση και η ευκολότερη εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου και του πλαισίου υποβολής στοιχείων, χωρίς να περιοριστεί η φερεγγυότητα των τραπεζών.