Χωρίς εξάρσεις

Προσωπικές εξομολογήσεις, ανάγκη επικοινωνίας, αναζήτηση συμβουλής αλλά και παρέας έστω και διαδικτυακής, ένας τρόπος να καταπολεμήσει κανείς την απελπισία και τη μοναξιά του στη σύγχρονη εποχή: οι απλές καθημερινές ιστορίες των ανθρώπων είναι το υλικό της παράστασης «Μικρά όμορφα πράγματα» με τη Νία Βαρντάλος, στο Παλλάς.

Το «Tiny Beautiful Things» είναι το τρίτο βιβλίο της αμερικανίδας συγγραφέως Σέριλ Στρέιντ (Sheryl Streyed, 1968). Βασίζεται στο υλικό που η ίδια συνέλεξε μέσα από τη διαδικτυακή της στήλη «Αγαπητή Σούγκαρ» («Dear Sugar») την οποία διατηρούσε ανωνύμως από το 2010 ως το 2012, όταν αποφάσισε να κάνει γνωστή την ταυτότητά της στο κοινό. Η συγγραφέας απαντούσε στα μηνύματα-μέιλ που της έστελναν επίσης ανωνύμως οι αναγνώστες της, και τους παρείχε ένα είδος συμβουλών «για την αγάπη και τη ζωή». Με τον τρόπο αυτόν ανέπτυξε μια ιδιαίτερη σχέση μαζί τους, κυρίως γιατί οι απαντήσεις της πήγαζαν από δικές της προσωπικές εμπειρίες. Χωρίς να τους χαϊδεύει τα αφτιά, προσπαθούσε να αντλήσει και να μεταδώσει αισιοδοξία εκεί που δεν υπήρχε ούτε ίχνος. Γιατί αυτό ουσιαστικά επιζητούσαν και οι αναγνώστες της, είτε αντιμετώπιζαν κάτι μεγάλο είτε κάτι μικρό. Η επιτυχία της στήλης αυτής οδήγησε στην έκδοση του βιβλίου – που έγινε μπεστ-σέλερ – και στη συνέχεια στη μεταφορά αυτού του υλικού στη σκηνή από τη Νία Βαρντάλος.

Η πρεμιέρα του έργου δόθηκε τη σεζόν 2016-2017 στο Public Theater της Νέας Υόρκης, σε σκηνοθεσία του Τόμας Κάιλ (Thomas Kail) – ακολούθησε η παραγωγή στο Λος Αντζελες. Η Βαρντάλος διασκεύασε αυτές τις μικρές προσωπικές ιστορίες και ανέλαβε τον ρόλο της Σούγκαρ. Το έργο παίζεται σε πολλές σκηνές του κόσμου – ως τις Φιλιππίνες, την Αυστραλία, την Κορέα και το Μεξικό, και σε περισσότερα από 200 θέατρα στις ΗΠΑ. Παράλληλα μεταφέρθηκε και στη μικρή οθόνη, το 2022, με σεναριογράφο και παραγωγό της τηλεοπτικής σειράς την ίδια τη συγγραφέα.

Η ελληνοκαναδέζα σεναριογράφος, θεατρική συγγραφέας, ηθοποιός, παραγωγός και σκηνοθέτις Νία Βαρντάλος (Nia Vardalos, 1962) έγινε γνωστή μέσα από την ταινία «Γάμος α λα ελληνικά» (2002), μια ταινία που ήταν υποψήφια για Οσκαρ και Χρυσή Σφαίρα. Σε δικό της σενάριο, και με την ίδια στον ρόλο της νύφης, σχολίασε και σατίρισε την ελληνοαμερικανική οικογένεια με αφορμή και όχημα τον γάμο.

Προτεραιότητα στο συναίσθημα

Μέσα στο ζεστό, «σπιτικό» σκηνικό, που επιχειρεί να συνδυάσει τους προσωπικούς τόπους των ηρώων, η παράσταση δίνει σώμα και φωνή στη διαδικτυακή αλληλογραφία. Τόσο η ίδια η Σούγκαρ όσο και οι ανώνυμοι αναγνώστες της γίνονται τα πρόσωπα της ιστορίας. Εκφράζονται, υποφέρουν και συνομιλούν. Χωρίς ιδιαίτερες σκηνοθετικές απαιτήσεις, μέσα σε μια στατική ατμόσφαιρα, το έργο δίνει προτεραιότητα στο συναίσθημα, εναλλάσσοντας το χιούμορ με το δραματικό στοιχείο με έναν τρόπο απλό και ήσυχο. Χωρίς εξάρσεις.

Η Νία Βαρντάλος έχει την ικανότητα να επιλέγει ρόλους που την εκφράζουν και ξέρει πώς να τους ενσωματώνει. Είναι μια Ελληνοαμερικανίδα Σούγκαρ που μεταφέρει μέσα από την ηρωίδα της την καλοπροαίρετη εκδοχή της ζωής.

Ο Δημήτρης Παπανικολάου και ο Δημήτρης Κίτσος στους εναλλασσόμενους ρόλους των ανώνυμων αναγνωστών αποδίδουν με πληρότητα τους ήρωες των ιστοριών τους: Με μέτρο και ρυθμό, συναίσθημα και αλήθεια. Η Δανάη Λουκάκη συμπληρώνει την τριάδα των συνομιλητών της Σούγκαρ.

Το στίγμα και το αποτύπωμα

Είναι δεδομένο ότι κάθε νέος επικεφαλής σε έναν δημόσιο καλλιτεχνικό οργανισμό θέλει να κάνει εξαρχής σαφές το στίγμα του ώστε φεύγοντας να αφήσει το αποτύπωμά του. Εχει ένα όραμα, θέτει κάποιους στόχους, βάζει προτεραιότητες, καινοτομεί ή και πρωτοτυπεί, ρίχνει τους σπόρους του. Επιλέγει συνεργάτες, φτιάχνει οργανόγραμμα, συνδυάζει, συνθέτει, δημιουργεί το δικό του σύμπαν. Και πολύ καλά κάνει.

Με έναν αντίστοιχο, παρόμοιο τρόπο συστήθηκε και η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου, Αργυρώ Χιώτη, μέσα από την πρώτη δημόσια παρουσίασή της: σύστησε τον εαυτό της και τους συνεργάτες της, έδωσε το πλαίσιο των σκέψεων και των σχεδίων της και κατέθεσε ένα πρώτο δείγμα των κινήσεών της: Με απλά λόγια έδωσε κι εκείνη το στίγμα της. Με ενθουσιασμό και τη δέουσα αμηχανία για όλο αυτό που ξεκινά.

Μια νέα γυναίκα, πλαισιωμένη κυρίως από γυναίκες – ήρθε η ώρα, με το βλέμμα στην εξωστρέφεια και τις συνεργασίες, με τη διάθεση να αναδείξει καλλιτέχνες της γενιάς της, να συνομιλήσει με τις σύγχρονες μορφές τέχνης, να πιάσει τον κοινωνικό παλμό και να τον εντάξει μέσα στο Θέατρο. Να φτιάξει ραδιόφωνο, να κάνει podcast, να ξανασυστήσει την Πειραματική, να ανοίξει διεπιστημονικούς διακαλλιτεχνικούς διαλόγους αλλά και Σαλόνια Γλώσσας που θα προωθούν μια νέα θεατρική γραφή.

Οχημά της η γλώσσα, η γλώσσα στις πολλές και διαφορετικές της εκδοχές. Η γλώσσα της αλήθειας, του αισθήματος και του σώματος, η γλώσσα που κόκαλα τσακίζει, η γλώσσα ως ταυτότητα και μέσο διαλόγου, με την πρόθεση και τη διάθεση να μιλήσει το Εθνικό όλες τις γλώσσες. Μήπως όμως λείπει ένα μεγάλο ελληνικό έργο, από εκείνα που αναδεικνύουν τη διαχρονική αξία της ελληνικής γλώσσας; Από εκείνα που λειτουργούν ως κρίκοι στην αλυσίδα του θεάτρου, της παράδοσης και του Εθνικού…

Σε κάθε νέα προσπάθεια οφείλουμε να δώσουμε τον χρόνο για να εξελιχθεί και να αναδειχθεί. Οφείλουμε να μη βιαστούμε να κρίνουμε ούτε την προσπάθεια ούτε αυτόν που προσπαθεί. Η Αργυρώ Χιώτη μπαίνει με δύναμη και με την όρεξη ενός ανθρώπου που έχει κάνει σαφές ότι η καλλιτεχνική διεύθυνση του Εθνικού ήταν-είναι σημαντικός στόχος για την ίδια. Τώρα είναι η ώρα του στίγματος – έχουμε καιρό για το αποτύπωμα.