Με ανοιχτούς λογαριασμούς

Τέλος καλό, όλα καλά, λέει μια γερμανική παροιμία. Με επτά ώρες καθυστέρηση, μια πλειοψηφία των βουλευτών εξέλεξε τελικά τον Φρίντριχ Μερτς, στη δεύτερη ψηφοφορία, στο σημαντικότερο πολιτικό αξίωμα της χώρας. Είχε προηγηθεί αυτό που ένας ρεπόρτερ χαρακτήρισε «πολιτικό θρίλερ». Πρόκειται για έναν φιλικό, σχεδόν αθώο χαρακτηρισμό μιας διαδικασίας που θα περάσει στην Ιστορία. Ποτέ μέχρι σήμερα υποψήφιος για την καγκελαρία δεν είχε αποτύχει να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία στον πρώτο γύρο της ψηφοφορίας. Ο Φρίντριχ Μερτς θα ζήσει για πάντα με αυτό το θλιβερό ρεκόρ. Η εξέλιξη αυτή πλήττει σοβαρά το πολιτικό του κύρος και είναι απίθανο να βελτιώσει την, έτσι κι αλλιώς, μέτρια εικόνα του στην κοινή γνώμη.

Αλλά ας τα πάρουμε με τη σειρά: Στην πρώτη ψηφοφορία, ούτε λίγο ούτε πολύ 18 βουλευτές της Χριστιανοδημοκρατικής Ενωσης (CDU/CSU) και του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD) – των δύο κομμάτων που είχαν συμφωνήσει να κυβερνήσουν μαζί τη χώρα τα επόμενα τέσσερα χρόνια – αρνήθηκαν να δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης στον υποψήφιό τους. «Ολόκληρη η Ευρώπη, ίσως και ολόκληρος ο κόσμος, παρακολουθεί αυτή την ψηφοφορία» δήλωσε ένα κορυφαίο στέλεχος της CDU, σπεύδοντας ταυτόχρονα να τονίσει πως η κοινοβουλευτική του ομάδα στηρίζει ενιαία τον υποψήφιο. Το ερώτημα για το ποιος φέρει την ευθύνη για την πολιτική αυτή αποτυχία βρισκόταν και εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο. Ποιοι είναι, λοιπόν, τα «μαύρα πρόβατα» που δεν τήρησαν τις συμφωνίες και γύρισαν την πλάτη στον Φρίντριχ Μερτς ήδη από τον πρώτο γύρο; Η ψηφοφορία ήταν μυστική, οπότε κατά πάσα πιθανότητα δεν θα το μάθουμε ποτέ.

Οι λόγοι για τη συγκαλυμμένη ανταρσία στις τάξεις των ίδιων των κυβερνητικών κομμάτων υπήρχαν – και εξακολουθούν να υπάρχουν – τόσο στους Χριστιανοδημοκράτες όσο και στους Σοσιαλδημοκράτες. Ως πιθανοί αντάρτες θεωρούνται εκείνοι οι βουλευτές που έμειναν εκτός μοιρασιάς κατά την κατανομή των υπουργείων – και θέλησαν με αυτόν τον τρόπο να στείλουν ένα ηχηρό μήνυμα στην ηγεσία. Τέτοιου είδους εκδηλώσεις έλλειψης πίστης στο κόμμα τις γνωρίζουμε και από άλλες χώρες. Πέρα όμως από αυτές τις προσωπικές ροπές προς εκδίκηση – που αγγίζουν τα όρια της ψυχολογίας – η αρχική εξέγερση των ανωνύμων ίσως έκρυβε και βαθύτερα πολιτικά κίνητρα: ως έκφραση διαμαρτυρίας προς τον Φρίντριχ Μερτς και την πολιτική του.

Είναι γνωστό ότι ο νέος καγκελάριος δεν είναι ο δημοφιλέστερος πολιτικός. Η περιστασιακή προσέγγισή του προς την AfD κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας προκάλεσε αποτροπιασμό και έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα στους κόλπους των Σοσιαλδημοκρατών. Αλλά και εντός του ίδιου του κόμματός του, της CDU, δεν λείπουν οι δυσαρεστημένοι. Ορισμένα στελέχη θεωρούν ότι ο Μερτς προχώρησε σε υπερβολικές υποχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις με το SPD. Αλλοι – ενδεχομένως πρόκειται για τα ίδια πρόσωπα, αν και δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε – εκφράζουν την ενόχλησή τους για το γεγονός ότι οι Σοσιαλδημοκράτες εξασφάλισαν περισσότερα υπουργεία απ’ όσα, κατά την άποψή τους, τους αναλογούν. Παρότι το SPD αναδείχθηκε ξεκάθαρος ηττημένος στις εκλογές του Φεβρουαρίου, με ποσοστό μόλις 16%, πλέον διαθέτει ίσο αριθμό υπουργών με την CDU.

Για τον Φρίντριχ Μερτς, η ημέρα που υποτίθεται πως θα σφράγιζε τον μεγαλύτερο πολιτικό του θρίαμβο δεν θα μπορούσε να ξεκινήσει χειρότερα. Τελικά, κέρδισε τη δοκιμασία ισχύος – αλλά με δύο «μαυρισμένα μάτια» και τρεμάμενα πόδια. Η δυσαρέσκεια εντός των ίδιων του των κομματικών γραμμών δύσκολα θα εξαλειφθεί σύντομα. Ο νέος καγκελάριος θα πρέπει να καταβάλει κάθε ικμάδα της πολιτικής του δύναμης για να επιτύχει τη συνοχή στο εσωτερικό. Μια προσπάθεια που θα απαιτήσει ενέργεια την οποία θα στερηθεί σε άλλα μέτωπα – όχι μόνο στην εσωτερική πολιτική, αλλά κυρίως στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής. Ο πολιτικός που υποσχέθηκε πως «με εμένα όλα θα πάνε καλύτερα», γνώρισε την πιο κακή αρχή που θα μπορούσε κανείς να φανταστεί.

Ο δρ Ρόναλντ Μαϊνάρντους είναι πολιτικός αναλυτής και σχολιαστής και κύριος ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ