Το «μεγάλο παιχνίδι»

Η φράση του τίτλου παραπέμπει στο μυθικών διαστάσεων «great game» που διαδραματίστηκε τον 19ο αιώνα για τον έλεγχο της Ευρασίας με βασικούς πρωταγωνιστές τη Μεγάλη Βρετανία και τη Ρωσία. Σήμερα ένα άλλο, αντίστοιχων διαστάσεων, διακύβευμα αφορά στη Μέση Ανατολή, τον Αραβικό Κόλπο και τον Ινδικό Ωκεανό.

Το νέο «μεγάλο παιχνίδι» αποσκοπεί στη δημιουργία ενός συνασπισμού χωρών που θα λειτουργήσει ως αντίβαρο στην Κίνα. Πρωταγωνιστικό ρόλο θα παίξουν οι ΗΠΑ και η Ινδία. Ο αμερικανός αντιπρόεδρος βρέθηκε αυτή την εβδομάδα στην Ινδία και μόνο καλά λόγια είχε να πει για τη χώρα του Μόντι. Σ’ αυτό παραδόξως η διοίκηση Τραμπ συμπίπτει με τη διοίκηση Μπάιντεν. Ο διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης  (India – Middle East – Europe Economic Corridor – IMEC) εξαγγέλθηκε τον Σεπτέμβριο 2023 με την υπογραφή ενός μνημονίου ανάμεσα στις ΗΠΑ, την Ινδία, την Ευρωπαϊκή Ενωση, τη Σαουδική Αραβία, τα Εμιράτα, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία με στόχο την προώθηση ενός μεγαλεπήβολου σχεδίου ανάπτυξης υποδομών που θα συνδέουν την Ινδία και τις χώρες του Κόλπου με την Ευρώπη με κομβικό ρόλο τόσο του Ισραήλ όσο και της Ιορδανίας. Και από την άλλη πλευρά της Μεσογείου ποια χώρα είναι πλησιέστερη για να διέλθει ο διάδρομος στην ευρωπαϊκή ήπειρο; Μήπως η Ελλάδα;

Για τη χώρα μας η συμμετοχή στον συνασπισμό αυτό είναι ίσως η πιο σημαντική δικλίδα ασφαλείας για τα επόμενα χρόνια, καθώς η αμερικανική προσέγγιση είναι πλέον μόνο συναλλακτική. Η συμμετοχή της Γαλλίας όπως και του Ισραήλ, χώρες στις οποίες η Ελλάδα βασίζεται για την άμυνά της, ενισχύουν το επιχείρημα να μην απουσιάζουμε από την ομάδα των χωρών που επιδιώκει την πραγματοποίηση του IMEC. Η Ινδία «φλέρταρε» πέρσι με την ιδέα να αγοράσει λιμάνι στην Ελλάδα αλλά τελικά επέλεξε τη Μασσαλία. Προφανώς τα μεγέθη στους σχεδιασμούς μεγάλων χωρών μετρούν.

Ωστόσο, μετρούν και κάποιες στρατηγικές επιλογές. Για να μπει η Ελλάδα κάτω από αυτή την ομπρέλα θα χρειαστεί ενδεχομένως να παγώσει την ανάπτυξη των σχέσεων με την Κίνα που έχει δυστυχώς ισχυρή παρουσία λόγω του Πειραιά. Η σημερινή ηγεσία των ΗΠΑ θέτει ως πρώτη προτεραιότητα την αντιμετώπιση της κινεζικής επιρροής αλλά η κατεύθυνση αυτή θα χαρακτηρίζει την αμερικανική πολιτική για τα επόμενα πολλά χρόνια. Επομένως, η στρατηγική μας σχέση με τις ΗΠΑ εξαρτάται από την προσαρμογή μας στις προτεραιότητές τους. Χωρίς υπερβολή οι αλλαγές που κυοφορούνται είναι αντίστοιχες εκείνων του τέλους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ελλάδα βρέθηκε τότε στη σωστή πλευρά της ιστορίας και καλό είναι να μην απομακρυνθεί απ’ αυτήν.

Στην εξίσωση θα πρέπει να μπει και η αναζήτηση μιας νέας ισορροπίας με την Τουρκία. Αυτή περνάει και μέσα από τη σχέση μας με το Ισραήλ που ευτυχώς είναι πολύ καλή. Θα ήταν ωστόσο αφελές και κοντόφθαλμο να παραμείνουμε στη γραμμή της ακινησίας των τελευταίων πενήντα ετών. Οι σχέσεις μας με την Τουρκία προφανώς δεν θα πάψουν να έχουν διμερή διάσταση. Αλλά η Τουρκία δεν θα απομονωθεί στο νέο τοπίο της Μέσης Ανατολής ούτε θα ήταν σώφρον να το επιδιώκουμε. Η λύση των προβλημάτων μας μπορεί να είναι επωφελής αν ενταχθεί σε ένα πολυμερές πλαίσιο, ειδικά αν όλες οι εμπλεκόμενες χώρες έχουν κάτι να κερδίσουν.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων.