Η κρίσιμη ομάδα – στόχος

Η ελληνική κοινωνία και κατ’ επέκταση το εκλογικό σώμα είναι σε μεγάλο βαθμό ομογενοποιημένα κοινά ως προς τον τρόπο που προσλαμβάνουν τα πολιτικά γεγονότα, διαμορφώνουν τις γενικές αντιλήψεις και αναπαράγουν τάσεις και συμπεριφορές. Σε αντίθεση με άλλες πιο ανεπτυγμένες οικονομικά κοινωνίες στην ελληνική πραγματικότητα δεν επικρατεί με έντονο τρόπο το στοιχείο της ταξικότητας, αφού τα περισσότερα μέλη της εντάσσονται σε αυτό που ονομάζουμε μεσαία τάξη η οποία διαιρείται μεν σε οικονομικές κλίμακες διαβάθμισης που δεν προσδιορίζουν όμως απόλυτα τις εκλογικές συμπεριφορές. Επιπλέον η ενιαία εθνοτική καταγωγή και θρησκευτική συνείδηση αμβλύνουν τις όποιες οικονομικές και ταξικές διαφορές καθιστώντας επί της ουσίας την ελληνική κοινωνία μία δομημένη κοινότητα χωρίς σημαντικές διαφοροποιήσεις.

Για λόγους, ωστόσο, που σχετίζονται με τη στοχευμένη προσέγγιση πληθυσμιακών ομάδων, τα πολιτικά κόμματα με τη βοήθεια της πολιτικής επιστήμης και της συμπεριφοριστικής ανάλυσης που προσφέρουν τα δημοσκοπικά εργαλεία επιχειρούν την τμηματοποίηση του γενικού πληθυσμού με σκοπό την ανίχνευση των κριτηρίων που επηρεάζουν την ψήφο ειδικών πληθυσμιακών κοινών με βάση τα δημογραφικά και ηλικιακά χαρακτηριστικά, τη θέση τους στην αγορά εργασίας, την εισοδηματική κατάσταση αλλά και την ιδεολογική αυτοτοποθέτηση που όσο κι αν φθίνει ως παράγοντας επηρεασμού της κομματικής επιλογής παραμένει ένα στοιχείο που κατευθύνει ένα σχετικά σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος.

Σε αυτές τις ειδικές ομάδες – στόχους ακούμε να γίνεται πολύ συχνά ιδιαίτερη αναφορά στα νεότερα ηλικιακά κοινά τα οποία όλα τα κόμματα προσπαθούν να προσεγγίσουν κάνοντας χρήση των νέων τεχνολογιών, απλοποιώντας τα πολιτικά μηνύματα και εμπλουτίζοντάς τα με μεγάλες δόσεις εικόνας σε βάρος του λόγου.

Η στόχευση αυτή έχει περισσότερο συμβολικό χαρακτήρα και λιγότερο πρακτικό, αφού σε μία χώρα όπως η Ελλάδα με έντονο δημογραφικό πρόβλημα οι νεότερες γενιές αποτελούν μειοψηφία που δεν μπορούν να έχουν καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη μιας κυβέρνησης τουλάχιστον όχι τόσο όσο οι μεγαλύτερες άνω των 60 ετών, που εκτός από αριθμητικά πλειοψηφικές είναι και οι ηλικιακές ομάδες με την πιο σταθερή εκλογική συμπεριφορά και συμμετοχή.

Αν υπάρχει, ωστόσο, μια ομάδα που έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον είναι αυτή των 40 έως 55 ετών, η παραγωγική όπως ονομάζεται ηλικία, τα μέλη της οποίας αποτελούν την οικονομική ατμομηχανή της χώρας, καταλαμβάνουν θέσεις ευθύνης ενώ και σε κοινωνικό επίπεδο συγκροτούν τους λεγόμενους opinion leaders τόσο στον ευρύτερο όσο και στον στενό οικογενειακό τους περίγυρο.

Είναι η ηλικιακή ομάδα που βίωσε περισσότερο από κάθε άλλη τις οικονομικές επιπτώσεις της μνημονιακής περιόδου, που καθυστέρησε να αναπτυχθεί επιχειρηματικά ή είδε τη μισθωτή εργασία να καθηλώνεται χωρίς προοπτικές εξέλιξης, είναι αποκλεισμένη από τα τραπεζικά χρηματοδοτικά εργαλεία και ταυτόχρονα βρίσκεται στο εργασιακό μεταίχμιο που δημιουργεί η ψηφιοποίηση των περισσότερων επαγγελματικών κλάδων.

Εδώ και αρκετά χρόνια οι συγκεκριμένες ηλικίες έχουν τη μικρότερη κομματική ταύτιση ενώ όλοι οι πολιτικοί φορείς, συμπεριλαμβανομένης και της κυβερνητικής παράταξης, δυσκολεύονται να τους προσεγγίσουν και να τους πείσουν.

Είναι η ομάδα που σε μεγάλο βαθμό εμπιστεύτηκε τη ΝΔ το 2019 και το 2023, στέκεται όμως τώρα αποστασιοποιημένη, προσδοκώντας μία μεγαλύτερη αναπτυξιακή προοπτική και ένα οικονομικό περιβάλλον που θα γεννήσει νέες επαγγελματικές ευκαιρίες και θα δώσει τη δυνατότητα στα μέλη της να ανταποκριθούν στις ολοένα αυξανόμενες οικογενειακές απαιτήσεις και στην αναπαραγωγή των καταναλωτικών προτύπων που επιτάσσει η εποχή και τα οποία δεν εκλαμβάνονται από τους ίδιους ως πολυτέλειες αλλά απαραίτητα συστατικά ενός ποιοτικού τρόπου διαβίωσης. Είναι οι συγκεκριμένοι πολίτες που μπορεί να θύμωσαν και να εξοργίστηκαν με τους κυβερνητικούς χειρισμούς στην υπόθεση των Τεμπών, πάνω από την κάλπη όμως θα επιλέξουν με κριτήρια οικονομικού και πολιτικού ορθολογισμού και όχι συναισθηματικά.

Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών της GPO