Νέο τοπίο

Η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ εισέρχεται σε φάση επιθετικού προστατευτισμού, με δραστική αύξηση δασμών και απόσυρση από τους θεσμούς πολυμερούς συνεργασίας. Οι εξελίξεις επηρεάζουν την παγκόσμια αρχιτεκτονική του εμπορίου, διαρρηγνύοντας την ενιαία αγορά εφοδιαστικών αλυσίδων που στήριξε την παγκοσμιοποίηση επί τέσσερις δεκαετίες. Οι επενδύσεις παγώνουν, το κόστος παραγωγής αυξάνεται, οι πληθωριστικές πιέσεις αναθερμαίνονται και οι χρηματαγορές παρουσιάζουν έντονη μεταβλητότητα​.

Η επικεφαλής του ΔΝΤ χαρακτηρίζει την παγκόσμια εμπορική ανασύνταξη ως «δοκιμασία αντοχής» για τις οικονομίες, καλώντας σε επιτάχυνση μεταρρυθμίσεων, ενίσχυση θεσμών και στοχευμένη δημοσιονομική ευελιξία. Τονίζει την ανάγκη για διατήρηση της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών και επενδύσεις στη θεσμική αξιοπιστία, τη βιώσιμη παραγωγική βάση και την κοινωνική συνοχή​. Στην Ευρώπη, η ανάγκη για στρατηγική αυτονομία συνδυάζεται με πίεση για ανταγωνιστικότητα και διασφάλιση νομισματικής σταθερότητας​.

Η Ελλάδα, έπειτα από δεκαπενταετή κρίση, αναβαθμίζεται, αλλά παραμένει εκτεθειμένη: υψηλό δημόσιο χρέος, έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, χαμηλή παραγωγικότητα. Η διαρθρωτική μεγέθυνση εξαρτάται πλέον λιγότερο από τη σταθερότητα του εξωτερικού περιβάλλοντος και περισσότερο από την ικανότητά μας να σχεδιάσουμε και να υλοποιήσουμε ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα: επενδύσεις σε υψηλή προστιθέμενη αξία, θεσμικές τομές, ενίσχυση αποταμίευσης και έξυπνη φορολογική αναδιάρθρωση​.

Αυτό το νέο περιβάλλον αλλάζει εκ βάθρων τις προτεραιότητες. Η απλή μεγέθυνση με κατανάλωση και επιδοτήσεις δεν επαρκεί. Πλέον, προέχουν οι μεταρρυθμίσεις που αυξάνουν τη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα: φορολογική ελάφρυνση της εργασίας, επιτάχυνση της Δικαιοσύνης, απλοποίηση αδειοδοτήσεων και ψηφιακή αναβάθμιση της δημόσιας διοίκησης. Η χώρα οφείλει να καταστεί ελκυστική για παραγωγικές επενδύσεις που ενισχύουν την απασχόληση υψηλής αξίας και την κοινωνική κινητικότητα. Διαφορετικά, η απειλή της στασιμότητας θα υπονομεύσει ό,τι επετεύχθη με κόπο. Το νέο παγκόσμιο τοπίο δεν επιδέχεται εύκολες προβλέψεις. Επιδέχεται, όμως, καλά σχεδιασμένες, τεκμηριωμένες και πολιτικά συνεπείς απαντήσεις.