Θα αντέξει το σχοινί του ακροβάτη;

Αυτές τις μέρες η Τουρκία μοιάζει με ακροβάτη που περπατά σε ένα λεπτό σχοινί με δεμένα μάτια. Είναι σε ένα επικίνδυνο μονοπάτι που οδηγεί από την απολυταρχία στη δημοκρατία. Ο κίνδυνος να πέσει είναι μεγάλος, το σχοινί αδύναμο, το έδαφος τραχύ. Αλλά ο ακροβάτης είναι αποφασισμένος.

Εχει περάσει σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα μέσα στην πλήξη για να προετοιμάσει αυτή τη μέρα. Οι άνθρωποι έχουν κουραστεί από τη βαριά καταστολή, την οικονομική δυσπραγία και τον θυμό του Ερντογάν. Τα τελευταία 12 χρόνια, μια μεγάλη εξέγερση – με διαδηλώσεις στο Γκεζί το 2013 – και μια απόπειρα πραξικοπήματος – στις 15 Ιουλίου 2016 – καταπνίγηκαν. Η κυβέρνηση, που έβγαινε πιο δυνατή ύστερα από κάθε προσπάθεια, τελικά ηττήθηκε στην κάλπη, στις τοπικές εκλογές του 2019. Το κόμμα του Ερντογάν ήταν για πρώτη φορά δεύτερο. Είχε χάσει όλες τις μεγάλες πόλεις. Και ο ίδιος ο πρώην δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης γνώριζε καλά από τη δική του ιστορία ότι «όποιος έπαιρνε την Κωνσταντινούπολη θα έπαιρνε στη συνέχεια την Τουρκία».

Ο Εκρέμ Ιμάμογλου, δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, ήταν καθ’ οδόν για να γίνει ο αντίπαλος του Ερντογάν. Οι δημοσκοπήσεις τον έδειχναν μπροστά. Ηταν μια νεαρή φιγούρα απέναντι στον κουρασμένο Ερντογάν. Οπως και ο τελευταίος, καταγόταν από μια συντηρητική οικογένεια από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, αλλά είναι σοσιαλδημοκράτης. Το κόμμα του (CHP) ετοιμαζόταν να ανακοινώσει την υποψηφιότητά του.

Ο Ερντογάν ετοίμασε το σχέδιό του και πάτησε το κουμπί στις 18 Μαρτίου. Το πανεπιστημιακό δίπλωμα του Ιμάμογλου, το οποίο απέκτησε το 1990, κρίθηκε άκυρο. Αυτό ήταν ένα βήμα για να μπλοκάρει την υποψηφιότητά του. Σε εκείνο το στάδιο, ένας απρόβλεπτος «ηθοποιός» εμφανίστηκε στη σκηνή: η νεολαία. Ηδη οι νεολαίοι παραπονιούνταν για τη μετατροπή των πανεπιστημίων σε κέντρα λατρείας, την αδυναμία να βρουν δουλειά και τη συνεχή παρέμβαση στη ζωή τους, συνειδητοποίησαν ότι τα πτυχία τους δεν ήταν εγγυημένα και ξεσηκώθηκαν λέγοντας «φτάνει πια». Κάλεσαν το CHP στους δρόμους. Το κόμμα κρατούσε αποστάσεις από τις διαδηλώσεις στους δρόμους για τον φόβο της προβοκάτσιας. Ωστόσο, όταν ο Ιμάμογλου συνελήφθη το πρωί μετά την ακύρωση του διπλώματος, ο ηγέτης του CHP Οζγκιούρ Οζέλ κάλεσε τον κόσμο για δράση και εκατομμύρια βγήκαν στους δρόμους.

Το επόμενο βήμα στο σχέδιο του Ερντογάν ήταν ο διορισμός διαχειριστή στον δήμο της Κωνσταντινούπολης. Ετσι θα έπαιρνε πίσω ό,τι έχασε στην κάλπη με διοικητική απόφαση. Ο Οζέλ συνειδητοποίησε το παιχνίδι και έκανε ένα απροσδόκητο βήμα: μετέφερε το γραφείο του, ακόμη και το σπίτι του στο κτίριο του δήμου. Ανακοίνωσε ότι θα μείνει εκεί μέχρι να απελευθερωθεί ο Ιμάμογλου. Κάλεσε επίσης το κοινό να συγκεντρώνεται μπροστά στο κτίριο κάθε βράδυ. Το Saraçhane βίωσε έτσι τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στην ιστορία του για μια εβδομάδα. Το πλήθος, που μεγάλωνε μέρα με τη μέρα, έκανε τελικά τον Ερντογάν να κάνει ένα βήμα πίσω. Το σχέδιό του να καταλάβει την Κωνσταντινούπολη κατέρρευσε.

Σήμερα, η κατάσταση φαίνεται να είναι σε ισορροπία: ο Ερντογάν είχε τον δυνατότερο αντίπαλό του φυλακισμένο, αλλά δεν κατάφερε να καταλάβει τη μεγαλύτερη πόλη και ξεσήκωσε έναν υποτίθεται «αποχαυνωμένο» πληθυσμό. Το CHP είδε τον υποψήφιο πρόεδρό του στη φυλακή, αλλά υπερασπίστηκε την πόλη και κέρδισε την υποστήριξη του λαού.

Η μοίρα του ακροβάτη θα καθοριστεί από την επόμενη πορεία του: θα βαδίσει με θάρρος και αποφασιστικότητα, θα αντέξει το σχοινί, θα οπισθοχωρήσει η απολυταρχία και θα επιτευχθεί επιτέλους η δημοκρατία;

O Τζαν Ντουντάρ, πρώην αρχισυντάκτης της «Τζουμχουριέτ», ζει αυτοεξόριστος στο Βερολίνο