Η κατάθλιψη και το πριόνι

Εν έτει 2025 η φιλελεύθερη ιθύνουσα τάξη της Ευρώπης ανακαλύπτει σοκαρισμένη τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ συμπεριφέρονται στον υπόλοιπο κόσμο από τη δεκαετία του 1890 και μετά – ειδικά στη Λατινική Αμερική, θα πρέπει να γελάνε πολύ μ’ αυτό το όψιμο ψυχόδραμα. Ενώ όμως οι έξι πρώτες αποκαλυπτικές εβδομάδες της διακυβέρνησης Τραμπ – Βανς χαρακτηρίζονται από μια διπλωματική και εμπορική ρήξη με την Ευρώπη, ρήξη τραυματική που αναλύεται και θα υπεραναλύεται στον αιώνα τον άπαντα, ενώ οι τηλε-τσαμπουκάδες στο Οβάλ Γραφείο και το κατσάδιασμα απ’ τον Βανς στο Μόναχο (και πιο πρόσφατα, την περασμένη Τετάρτη σε συνέντευξή του στο Fox News, όπου αποκάλεσε το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία «τυχαίες χώρες που δεν έχουν πολεμήσει εδώ και 30 ή 40 χρόνια») προκαλούν οργή και αποτροπιασμό στα ευρωπαϊκά επιτελεία, στις πολιτικές και δημοσιολογούσες ελίτ που αισθάνονται πληγωμένες, προδομένες ολότελα απ’ τον υπερατλαντικό φίλο, ενώ ο τραμπισμός φαίνεται να προσβάλλει συνειδητά την αισθητική της Γηραιάς Ηπείρου στην καρδιά αυτού που η ίδια θέλει να πιστεύει για τον εαυτό της, στην ουσία της αυτοεικόνας της ως λίκνου κάποιου ανώτερου πολιτισμού, παραπαίοντος μεν μα έστω κι έτσι σταθερά ανώτερου, ΚΑΝΕΝΑΣ από όλους αυτούς λοιπόν δεν ενοχλήθηκε από το αλυσοπρίονο του Ιλον Μασκ.

Και είναι όντως αξιοσημείωτη αυτή η αντίφαση, γιατί οριοθετεί τις συλλογικές προβολές περί του «συμμάχου», και κατ’ επέκταση του (εσωτερικού και εξωτερικού) «εχθρού». Από τη μία υπάρχει χοντρό πρόβλημα, βαριά κατάθλιψη υπαρξιακής εμβέλειας, με το ότι οι ΗΠΑ ξαφνικά αμφιταλαντεύονται για το ποιος είναι ο εξωτερικός εχθρός (μέχρι πρότινος η Ρωσία), απ’ την άλλη όμως δεν υπάρχει κανένα απολύτως πρόβλημα, καμία δυσανασχέτηση, με το αμόκ περικοπών στη Δημόσια Διοίκηση – τον εσωτερικό εχθρό – στις  οποίες επιδίδεται ανεξέλεγκτο εδώ και ενάμιση μήνα το υπό τον Μασκ νεοσύστατο Τμήμα Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας (το περίφημο DOGE). Ο τελευταίος αρέσκεται σε σοκαριστικές εμφανίσεις με μαύρο καπέλο MAGA, γυαλιά ηλίου και αλυσοπρίονο α λα Χαβιέρ Μιλέι, ως άλλος μανιακός εξυγιαντής του Δημοσίου διά της μαζικής απόλυσης και του παγώματος χρηματοδότησης. Το σύστημα είναι παλιό και δοκιμασμένο: υπερτονίζει κάποιες τραγελαφικές περιπτώσεις σπάταλης χρηματοδότησης (π.χ. προγράμματα συντάξεων για άτομα άνω των 150 ετών – το είχαμε δει κατ’ επανάληψη αυτό το έργο εδώ στα μνημονιακά χρόνια, οι τυφλοί της Ζακύνθου κ.λπ. κ.λπ.) ώστε να δικαιολογήσει κυριολεκτικά εκατοντάδες χιλιάδες απολύσεις (σε μια χώρα που ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων είναι πάνω-κάτω σταθερός από το 1970), και δραστικές περικοπές σε απολύτως ζωτικούς τομείς του κοινωνικού κράτους, στην υγεία, στην παιδεία, στην έρευνα. Το ευέξαπτο φιλελεύθερο apparatus της Ευρώπης δεν αντιδρά σε όλα αυτά πολύ απλά γιατί κάνει τα ίδια – και φιλοδοξεί να κάνει και χειρότερα. Εχει, δηλαδή, υπάρξει «μασκικό» πολύ πριν από τον Μασκ, διά των προγραμμάτων «λιτότητας», «προσαρμογής», και άλλων «μεταρρυθμίσεων» που άφησαν τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, για να ανατρέξουμε στο πιο κραυγαλέο και τραγικό πρόσφατο παράδειγμα, τελείως ανέτοιμα μπροστά στην πανδημία του κορωνοϊού, τη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ιταλία, την Αγγλία, σε κατάσταση υλικοτεχνικής ανεπάρκειας, και την Ελλάδα της στρατιωτικής καραντίνας να διατείνεται ότι «τα κατάφερε» ενώ είχε έναν από τους δέκα χειρότερους κατά κεφαλήν απολογισμούς νεκρών στον κόσμο. Ολα αυτά, κάπως γίνανε. Με κάποιες ξέφρενες πολιτικές περικοπών διεκπεραιώθηκαν, αν όχι με το ίδιο καπέλο τότε σίγουρα με το ίδιο πριόνι.

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, η Γερμανία ετοιμάζεται να απολύσει 8.000 ταχυδρομικούς υπαλλήλους στο πλαίσιο «προγράμματος εξυγίανσης», ο Εμανουέλ Μακρόν, σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, ανακοινώνει αμυντικές δαπάνες που δεν έχει δει η Γαλλία εδώ και έναν αιώνα και που νομοτελειακά θα διαλύσουν το εναπομείναν κράτος πρόνοιας του Εξαγώνου, και η Κομισιόν επαίρεται για το κοντά ένα τρισ. που θα «απελευθερώσει» για τον «επανεξοπλισμό» τής ηπείρου. Πού θα τα βρει, μες στη χαρμολύπη της, και ποια μέλη του ευρωπαϊκού κοινωνικού σώματος θα κατακόψει;

Ο Μάκης Μαλαφέκας είναι συγγραφέας, υποψήφιος για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας 2025
με το «Deepfake» (εκδ. Αντίποδες).