Το μενού τη σήμερον έχει: θεσμούς

Η αφίσα που διακινήθηκε τις τελευταίες ημέρες παραποιούσε την πρωτότυπη αφίσα-κάλεσμα σε συγκέντρωση στις 28/02, ανήμερα της επετείου δύο ετών από το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη. Η πρωτότυπη έγραφε λιτά «28/02 – Συγκέντρωση – Τέμπη – Δικαιοσύνη», η αλλοιωμένη γράφει «Δεν θα πάω. Εμπιστεύομαι τη Δικαιοσύνη».

Τι είναι η εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη; Είναι κάτι που συμβαίνει a priori και μάλιστα εν είδει σιγής; Η Δικαιοσύνη είναι θεσμός. Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς κερδίζεται. Οταν θεσμοί όπως η Δικαιοσύνη δεν έχουν δώσει ικανοποιητικά δείγματα γραφής στο παρελθόν, η εμπιστοσύνη δεν είναι δεδομένη. Αυτοί που διακινούν την αφίσα εμπιστεύονταν τον Αρειο Πάγο επί ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, για παράδειγμα; Ο Αρειος Πάγος, εσχάτως, εκδίδει διαρκώς ανακοινώσεις. Τη μία απαντά στη Μαρία Καρυστιανού, την άλλη στον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, παραβλέποντας ότι «Δεν έχει δικαίωμα λόγου ο δικαστής. Είναι κρατικό όργανο. Ο δικαστής μιλάει με τις αποφάσεις του» (Σταύρος Τσακυράκης, 17/03/2016, εκδήλωση Ιδρύματος Τσάτσου).

Αυτοί που διακινούν την παραποιημένη αφίσα μιλούν για «νεο-αγανακτισμένους» παραβλέποντας ότι αυτοί στους οποίους παραπέμπουν ζήταγαν κρεμάλες, ενώ όσοι διαδηλώνουν τώρα ειρηνικά απλώς ζητούν την απονομή της δικαιοσύνης. Μιλούν ακόμα για προσπάθειες «αποσταθεροποίησης της χώρας» αποδίδοντας δόλια κίνητρα σε όσους διαδηλώνουν, παραβλέποντας αφενός ότι τέτοια αιτήματα δεν έχουν ακουστεί αφετέρου ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία δεν εξαρτάται από την ανάγκη διατήρησης της εξουσίας από συγκεκριμένα πρόσωπα, κυρίως όμως προσπαθώντας να αποσυνδέσουν τη φιλελεύθερη δημοκρατία από την πρωταρχική της έκφραση: τη διαδήλωση. Το πολίτευμά μας είναι πολίτευμα «από τη βάση στην κορυφή», ξεκινά από τις διαδηλώσεις, τις διαμαρτυρίες και τις κάθε λογής μορφές λαϊκής κινητοποίησης. Αυτές αποτελούν την πρωταρχική έκφραση της πολιτικής συμμετοχής, καθώς επιτρέπουν στους πολίτες να διεκδικούν δικαιώματα ακόμα και να ασκούν πίεση στους θεσμούς. Γιατί όχι άλλωστε;

Αυτό που βλέπουμε αυτές τις μέρες είναι μια επιλεκτική επίκληση στους θεσμούς. Διατρανώνουν κάποιοι εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη τώρα, σιώπησαν όμως όταν απορρίφθηκαν από τη Βουλή τα αιτήματα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για εξέταση των πρώην υπουργών Μεταφορών για εγκλήματα που συνδέονται με την εκτέλεση συμβάσεων για συστήματα τηλεχειρισμού και σηματοδότησης στο σιδηροδρομικό δίκτυο, συγχρηματοδοτούμενα από την ΕΕ. Δεν είναι δικαστικός θεσμός η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία; Το ζήτημα είναι ότι επικαλούνται τους θεσμούς α λα καρτ. Τους επικαλούνται όταν εξυπηρετούν το αφήγημά τους, τους αγνοούν όταν δεν τους βολεύουν. Το ίδιο ισχύει και για τις λαϊκές κινητοποιήσεις. Οταν οι διαμαρτυρίες στοχεύουν στην παρούσα εξουσία (και κυρίως στις πράξεις ή/και παραλείψεις της), θεωρούνται «υποκινούμενες», «επικίνδυνες», «εχθρικές προς τη σταθερότητα». Οταν γίνονται εναντίον μιας άλλης κυβέρνησης, είναι «αυθόρμητες εκφράσεις λαϊκής οργής».

Η δημοκρατία δεν λειτουργεί με διακόπτη. Οι θεσμοί δεν είναι εργαλεία που επικαλούμαστε α λα καρτ. Και η εμπιστοσύνη, όταν ζητείται, θα πρέπει πρώτα να έχει κερδηθεί.