«Οι γονείς {LF}σήμερα κουβαλάνε {CR}πολλή ενοχή»

Σε κάθε της ρόλο η Ευγενία Σαμαρά καταφέρνει να δώσει πνοή σε χαρακτήρες που μοιάζουν να υπάρχουν αληθινά γύρω μας. Τον ίδιο δρόμο ακολουθεί και στο «Εχω παιδιά», την οικογενειακή κωμωδία του Mega σε σενάριο Λάμπρου Φισφή. Εκεί υποδύεται τη Σάρα, μια εργαζόμενη μητέρα και σύζυγο, σε μια ερμηνεία που ισορροπεί ανάμεσα στην ευαισθησία και τη δύναμη, τις καθημερινές δυσκολίες και τις ανείπωτες στιγμές αγάπης. Στη συνέντευξη που ακολουθεί στα «Πρόσωπα», η ηθοποιός μάς οδηγεί πίσω από τα φώτα της σειράς, μιλάει για τον ρόλο της, τη μητρότητα και τα κοινωνικά στερεότυπα.

Πώς είναι η εμπειρία σου από τη σειρά;

Είναι πολύ ιδιαίτερη συνθήκη και εμπειρία γιατί δεν είναι μια δουλειά που έχει συνηθίσει κάποιος να κάνει. Πραγματικά κάπως εμείς τώρα έχουμε μπει σε μια διαδικασία που έχουμε παιδιά. Είναι πολύ περίεργο όλο αυτό που συμβαίνει. Ζούμε μια εικονική πραγματικότητα που βιώνουμε γονεϊκότητα και είμαστε 10 ώρες με τα παιδάκια μας κάθε μέρα και με όλα αυτά που συμβαίνουν. Εχουν αναπτυχθεί πια οι σχέσεις, τα παιδιά μάς λένε «μαμά» και «μπαμπά», εμείς πια συμπεριφερόμαστε σαν να είναι τα παιδιά μας. Εχουμε γίνει πια οικογένεια αληθινά. Οπότε αυτό είναι για μένα πάρα πολύ ιδιαίτερο και πολύ περίεργο και μου αρέσει πάρα πολύ. Πιστεύω ότι αυτή η δουλειά θα έχει μεγάλη δυσκολία για μένα στη λήξη της, όποτε κι αν είναι αυτή. Εχει κάτι διαφορετικό. Είναι από τις δουλειές που όλα έχουν δέσει πάρα πολύ ωραία, με ένα κείμενο καταπληκτικό, το οποίο δεν χρειάζεται καθόλου να κουραζόμαστε, να αγχωνόμαστε τι θα κάνουμε, πώς θα το πούμε, είναι όλα εκεί. Εχουμε μεγάλη ελευθερία στο πώς θα αυτοσχεδιάσουμε πάνω σε αυτό. Δουλεύουμε με μια ομάδα πολύ αγαπημένη, που γνωρίζεται χρόνια πίσω από τις κάμερες. Είναι μια πάρα πολύ ωραία συνθήκη το «Εχω παιδιά» και είμαι πάρα, πάρα πολύ χαρούμενη. Ηθελα πάρα πολύ να κάνω κωμωδία, οπότε ήρθαν όλα έτσι όπως τα ονειρεύτηκα κι ακόμα καλύτερα σαν συνθήκη.

Την κωμωδία τώρα πώς τη βιώνεις; Γιατί έλεγες πολύ καιρό ότι θες να κάνεις.

Μου αρέσει πάρα πολύ. Ηθελα να δοκιμαστώ σε κάτι διαφορετικό και ο κόσμος να με δει σε κάτι διαφορετικό. Γιατί πολλές φορές συνδέουμε ανθρώπους με κάτι και μπορεί να μην τους φανταζόμαστε ή να μη θέλουμε να τους φανταστούμε σε κάτι άλλο. Εγώ ήθελα πολύ να μπω σε όλο αυτό και χαίρομαι γιατί λειτούργησε αρχικά σε μένα και απ’ ό,τι φαίνεται και για τους άλλους. Εχει κάτι ανακουφιστικό η κωμωδία, κάτι που σε ξαλαφρώνει, παρ’ όλο που θέλει πολλή ενέργεια. Οταν έχω 10 ώρες κάθε μέρα γύρισμα από τις επτά το πρωί, πολλές φορές αναρωτιέμαι αν έχει ξυπνήσει ο εγκέφαλός μου για να μπορέσω να μπω σε αυτή την ενέργεια. Αλλά γίνεται και μάλιστα πολύ ωραία και κρατάει μια δόνηση στη ζωή μου αυτό το up tempo, η οποία είναι πολύ ενδιαφέρουσα και ωραία.

Τον ρόλο της Σάρας πώς τον προσεγγίζεις;

Κάναμε διάφορες κουβέντες όλοι μαζί με τον Λάμπρο (Φισφή) και με τον Διονύση Φερεντίνο που είναι σκηνοθέτης μας για αυτό. Η Σάρα είναι μια γυναίκα του σήμερα, εργαζόμενη, όπως είναι οι φίλες μου. Είναι στην ηλικία μου κι έχει παιδιά, που σημαίνει ότι τρέχει, δουλεύει, διαβάζει πάρα πολύ πια, κάνει ψυχοθεραπεία, ψάχνεται με τον εαυτό της γιατί θέλει να εξελιχθεί από αυτό που έζησε εκείνη σαν παιδί, κάτι που βρίσκω πάρα πολύ υγιές και φυσιολογικό. Οπότε σε μια τέτοια κοινωνία, που όμως τρέχουν και όλα τα άλλα, βλέπουμε πώς είναι αυτή η γυναίκα στο σπίτι της. Η Σάρα έχει αυτό το πολύ αστείο, που πραγματικά διαβάζει, ασχολείται και θέλει να μάθει για τα παιδιά της σωστούς τρόπους διαπαιδαγώγησης για να μη δημιουργήσει τραύματα, το οποίο ξέρω ότι το νιώθουν αυτή τη στιγμή οι γυναίκες. Η πραγματικότητα έρχεται, όμως, πολλές φορές να την κατατροπώσει και να της πει ότι οι γονείς της έκαναν αυτό που μπορούσαν καλύτερο. Είναι ωραίο αυτό και νομίζω πολύ απελευθερωτικό για όλους όσοι το βλέπουν. Γιατί νιώθω ότι η γονεϊκότητα κουβαλάει πολλή ενοχή στο σήμερα. Οι γονείς έχουν ενοχή στο πώς κάνουν τα πάντα, αν τα κάνουν σωστά, υπάρχει κρίση από άλλους γονείς και το καταλαβαίνω αυτό μέσω των φίλων μου σε συζητήσεις, αλλά το βλέπω και από τα social media. Θεωρώ ότι είναι πολύ απελευθερωτικό και πολύ ωραίο το ότι ο Λάμπρος το προσεγγίζει από τη συγκεκριμένη πλευρά, αυτή που ζει δηλαδή και ο ίδιος σαν νέος γονιός. Αυτό που καταλαβαίνω από τους ανθρώπους που μου μιλάνε είναι ότι όλοι λένε πως η σειρά είναι λες και παρακολουθούμε την καθημερινότητά τους κι εκεί έγκειται, νομίζω, η επιτυχία της.

Η σειρά όντως καταρρίπτει τον μύθο του υποδειγματικού, του τέλειου γονέα.

Μα δεν υπάρχει ο τέλειος γονέας και το ξέρουμε ούτως ή άλλως πολύ καλά από τους δικούς μας γονείς. Δεν το λέω από κριτική σκοπιά αλλά ρεαλιστική, αφού ξέρουμε ότι δεν υπάρχει το τέλειο σε τίποτα, πόσω μάλλον στη γονεϊκότητα, που είναι ένα ταξίδι πολύ δύσκολο, απαιτητικό και κάπως αγχωτικό. Αρα, ποιος θα είναι τέλειος και τι σημαίνει το τέλειο; Εγώ πιστεύω ότι ακόμα κι εγχειρίδιο του τέλειου γονέα να υπήρχε και το ακολουθούσε κάποιος πιστότατα, πάλι το παιδί του θα είχε ελλειμματικές πεποιθήσεις κι αυτό είναι το λογικό, γιατί αυτό πρέπει να κάνει η ψυχή του ανθρώπου για να εξελιχθεί. Δεν μπορείς να τα έχεις όλα, αλλιώς πώς θα εξελιχθείς; Πώς θα καταλάβεις προς τα πού θες να πας; Πώς θα δημιουργήσεις την ηθική σου;

Υπήρξαν σκηνές που σε έκαναν να σκεφτείς διαφορετικά για την ιδέα της μητρότητας;

Δεν θα έλεγα ότι σκεφτόμουν κάτι κι άλλαξα γνώμη ή ότι ήρθε και μου επιβεβαίωσε κάτι. Αυτό που πίστευα, αυτό πιστεύω. Δηλαδή αν είναι να έρθει, θα έρθει. Αυτό νιώθω εγώ για μένα. Είναι αστείο, γιατί μπορεί να δω τις δυσκολίες λίγο πιο συγκεκριμένα τώρα, όχι ακριβώς επειδή τις ζω, αλλά όταν με μια σκηνή που παίζουμε ταυτίζονται όλοι οι γονείς, καταλαβαίνω ότι μάλλον κάπως έτσι θα είναι τα πράγματα. Αλλά την ίδια στιγμή, η πλευρά του πιο δύσκολου έχει αυτό το καθρέφτισμα των παιδιών που είναι τόσο υπέροχο και δεν νομίζω ότι κάποιος θα πει θέλω ή δεν θέλω από αυτό. Νιώθω περισσότερη γλύκα ίσως πια. Σε σχέση όμως με αυτά τα παιδιά που τα αγαπώ, τα λατρεύω. Εχω πει μεταξύ σοβαρού κι αστείου ότι αν μου έλεγαν ότι θα έχω αυτά τα παιδιά, θα έκανα αύριο.

Η Σάρα αγωνίζεται να προλάβει όλα όσα έχει στην καθημερινότητά της. Θεωρείς ότι η κοινωνία πιέζει υπερβολικά τις μητέρες να είναι τέλειες σε όλους τους τους ρόλους;

Αυτό είναι μια πολύ μεγάλη συζήτηση γιατί η κοινωνία, δηλαδή όλοι μας, ακόμα και οι γυναίκες οι ίδιες, έχουν μπει σε αυτόν τον αγώνα δρόμου θέλοντας να προλάβουν τα πάντα. Οι εικόνες μας είναι αυτές. Εμένα η μητέρα μου αυτό έκανε. Αλλά ακόμα και η μητέρα που δεν εργάζεται στο σπίτι, πάλι τρέχει να προλάβει τα πάντα. Εχουμε συνδέσει τη μητέρα με ένα αρχέτυπο όπου εργάζεται με οποιονδήποτε τρόπο σε όλα τα πόστα, είτε αυτό είναι να βγει για δουλειά είτε να φροντίσει τα παιδιά. Η γυναίκα τρέχει να τα προλάβει όλα και απ’ ό,τι φαίνεται κάπως τα καταφέρνει, δεν ξέρω γιατί. Μπορεί να είναι πια και θέμα γονιδιακό από γενιά σε γενιά, να έχει εξασκήσει αυτή την ικανότητα του multitasking. Το δυστύχημα είναι ότι δεν θα αμειφθεί το ίδιο με τον άνδρα σε μια δουλειά. Αν αποφασίσω ως γυναίκα ότι μπορώ να τα προλαβαίνω όλα και θα κάνω την ίδια δουλειά με έναν άνδρα, δεν θα πληρωθώ το ίδιο. Αυτή είναι για μένα η αδικία. Στέκομαι πιο πολύ στο ότι δεν υπάρχει εκεί ισότητα, λόγω επίσης μιας μακράς παράδοσης πατριαρχίας, για την οποία δεν κατηγορώ καθόλου μόνο τους άνδρες, είμαστε όλοι μαζί σε όλο αυτό. Νομίζω ότι η αλλαγή που πρέπει να γίνει είναι εκεί. Η κοινωνία να καταλάβει ότι είμαστε ίσοι άνθρωποι. Σήμερα βλέπω και πολλούς πατεράδες να τρέχουν, να φροντίζουν τα παιδιά τους, να τα πηγαίνουν σε δραστηριότητες. Κάπως δηλαδή το μοίρασμα της εργασίας και των πραγμάτων που έχουν να γίνουν σε ένα σπίτι όντως συμβαίνει και από τα δύο φύλα. Πρέπει όμως να συμβεί και στον επαγγελματικό τομέα κατά τη δική μου άποψη.

Μια και ανέφερες τη μητέρα σου, πώς θα περιέγραφες τη δική σου μητρική φιγούρα; Αν έπρεπε να παίξεις έναν ρόλο εμπνευσμένη από αυτή, ποια χαρακτηριστικά της θα αναδείκνυες;

Εχει πολλά χαρακτηριστικά της Σάρας. Σε ένα επεισόδιο όπου ο γιος της τής λέει ότι θα πηγαίνει μόνος του στο σχολείο, το οποίο είναι απέναντι, και εκείνη παθαίνει παράκρουση, την πιάνουν όλα τα άγχη και δεν μπορεί να το διαχειριστεί, γελούσαμε τόσο πολύ με τις φίλες μου όταν έπαιξε. Με έπαιρναν τηλέφωνο και μου έλεγαν ότι ήταν σαν να έβλεπαν την Αναστασία (τη μητέρα μου) ξαφνικά μπροστά τους. Αυτή τη φράση που έχουμε όλες πει στη ζωή μας ότι δεν θα γίνουμε σαν τη μάνα μας και γινόμαστε το ίδιο πράγμα καρμπόν, την είδα όλη μπροστά μου. Πήρα τη μαμά μου τηλέφωνο και της είπα «ελπίζω να το είδες» και μου απάντησε «φυσικά». Πολλές φορές η μαμά μου μού επισημαίνει ότι συμβαίνουν αυτά και δεν τα έκανε μόνο εκείνη. Νομίζω ότι μοιάζει με τη Σάρα, γιατί κι αυτή ήταν μια γυναίκα που έτρεχε για όλα, ήταν εργαζόμενη, πολύ ανοιχτή με τους φίλους της, με αυτό το πρότυπο.

{ER}Πολλές γυναίκες χωρίς παιδιά, νιώθουν ότι δέχονται κοινωνική πίεση για να γίνουν μητέρες. Ποια είναι η δική σου άποψη γι’ αυτές τις προσδοκίες της κοινωνίας;{ER}
Μιλάμε για την κοινωνία σαν να είναι ένας άλλος οργανισμός κι όχι εμείς. Η κοινωνία είμαστε εμείς άρα και οι ίδιες οι γυναίκες. Η πίεση που έρχεται από αυτό που λέμε κοινωνία είναι και από εμάς τις ίδιες. Θεωρώ ότι με κάποιον τρόπο έχουμε υπάρξει υπόλογες σε κάτι που μπορεί να σκεφτήκαμε στο παρελθόν εμείς ή ακόμα και κάποιος άλλος για εμάς κι αυτό έρχεται να κουμπώσει με κάτι δικό μας, με μια δική μας φοβία, η οποία δεν είναι τωρινή, είναι φυτεμένη στο συλλογικό ασυνείδητο. Οπότε από αυτό πιέζεται η γυναίκα. Οταν κάνει ένα βήμα πίσω και πει ότι αυτό που ο άλλος θέλει από εκείνη ή που εκείνη σκεφτόταν στο παρελθόν, δεν είναι δικό της στο τώρα, συνειδητά νομίζω ότι δεν θα πιέζεται. Εγώ έχω περάσει από αυτή τη σκέψη και είπα δεν με ενδιαφέρει το τι πιστεύει η κοινωνία, οι άλλοι, τι πίστευα εγώ η ίδια στο παρελθόν, τι πιστεύει η οικογένειά μου, οι φίλοι μου, γιατί εγώ νιώθω έτσι. Αρα δεν θα κάνω καθρέφτισμα σε κάτι που ο άλλος περιμένει από μένα για τους δικούς του λόγους. Αρα, η δουλειά που πρέπει να κάνει ο άνθρωπος που πιέζεται γενικότερα, όχι μόνο η γυναίκα ή ο άντρας, είναι με τον εαυτό του. Είναι η πιο δύσκολη και η πιο άβολη δουλειά αλλά η πιο χρήσιμη στην πραγματικότητα, αν θέλουμε να προχωρήσουμε.
{ER}Θεωρείς ότι η μητρότητα είναι απαραίτητο στοιχείο της ταυτότητας της γυναίκας ή μπορεί να νιώσει ολοκληρωμένη και χωρίς αυτήν;{ER}
Θεωρώ ότι μπορεί να νιώσει ολοκληρωμένη και χωρίς αυτή. Κάθε άνθρωπος για να νιώσει ολοκληρωμένος και ελεύθερος δεν χρειάζεται τίποτα. Δεν χρειάζεται να έχει καμία κτήση, καμία ιδιοκτησία και κανένα επίτευγμα. Οταν φτάσουμε στο επίπεδο να καταλάβουμε ότι όλοι οι ρόλοι της ζωής μας δεν μας ανήκουν και δεν είμαστε αυτά, είναι πράγματα που απλώς κάνουμε, τότε θα είμαστε ολοκληρωμένοι κι ελεύθεροι. Τα άλλα απλά είναι παραμορφωτικοί φακοί που μας δίνουν μια ταυτότητα, αλλά δεν είμαστε εμείς. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να τα κάνουμε ή δεν μας δίνουν χαρά, αλλά δεν είμαστε αυτό. Οταν μας ορίζουν οι ταυτότητες και οι ρόλοι μας, τότε δεν είμαστε ολοκληρωμένοι. Ολοκληρωμένοι θα είμαστε άμα αποτινάξουμε τους ρόλους.