ΗΠΑ και Κίνα ξανά σε πορεία σύγκρουσης

Ο Τζο Μπάιντεν και ο Σι Τζινπίνγκ κατάφεραν να κρατήσουν τις εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας υπό έλεγχο το 2024. Οταν όμως επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ θα τερματίσει αυτή την εύθραυστη σταθερότητα, θα προχωρήσει σε μια ανεξέλεγκτη αποσύνδεση της πιο σημαντικής γεωπολιτικής σχέσης παγκοσμίως, και θα αυξήσει τον κίνδυνο παγκόσμιας οικονομικής αναταραχής και κρίσης.

Ο Τραμπ θα ξεκινήσει τη δεύτερη θητεία του ανακοινώνοντας νέους δασμούς στα κινεζικά προϊόντα, με στόχο να επιβάλει μια νέα οικονομική συμφωνία στην Κίνα. Παρότι οι νέοι δασμοί δεν θα φτάσουν το οριζόντιο 60% με το οποίο απειλούσε προεκλογικά, ο ανώτατος συντελεστής για όλες τις κινεζικές εισαγωγές πιθανόν να διπλασιαστεί, σε περίπου 25% μέχρι το τέλος του 2025. Στο μεταξύ, οι ηγέτες της Κίνας θα αντιδράσουν πιο δυναμικά και θα προσφέρουν λιγότερες παραχωρήσεις από ό,τι έκαναν κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, παρά τη συνεχιζόμενη αδυναμία της κινεζικής οικονομίας.

Οι κινέζοι ηγέτες φοβούνται ότι μια συμφιλιωτική προσέγγιση θα εκληφθεί ως αποδοχή μιας εθνικής ταπείνωσης, γεγονός που θα υποδαυλίσει περαιτέρω την ήδη αυξανόμενη λαϊκή οργή στο εσωτερικό της Κίνας. Οι απειλές του Τραμπ είναι απλώς η τελευταία επιθετική χειρονομία των ΗΠΑ, επιβεβαιώνοντας τις κινεζικές υποψίες ότι οι Αμερικανοί σκοπεύουν να ανασχέσουν την ανάδειξη της Κίνας σε μεγάλη δύναμη.

Παρ’ όλο που η Ταϊβάν δεν κινδυνεύει από κινεζική εισβολή το 2025, οι διαφωνίες σχετικά με το νησί θα καταστήσουν σχεδόν μετά βεβαιότητας τις σινοαμερικανικές σχέσεις πιο τοξικές φέτος. Ο ίδιος ο Τραμπ δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για την Ταϊβάν. Αλλά οι ιέρακες μεταξύ της κυβέρνησής του, συμπεριλαμβανομένου του Μάρκο Ρούμπιο, του υποψηφίου του για το υπουργείο Εξωτερικών, και του επερχόμενου συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας Μάικ Γουόλτς, θα πιέσουν όχι μόνο για στενότερες σχέσεις ΗΠΑ – Ταϊβάν αλλά και για μια πιο ξεκάθαρη αμερικανική εγγύηση όσον αφορά την ασφάλεια της Ταϊβάν. Αυτή είναι μια κατακόκκινη γραμμή για την Κίνα.

Ούτε η Κίνα ούτε οι ΗΠΑ θέλουν μια κρίση το 2025, επειδή τόσο ο Σι όσο και ο Τραμπ ελπίζουν να επικεντρωθούν στην εσωτερική πολιτική. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν τα θεμέλια για μια συμφωνία που να ενισχύει τις ευρύτερες σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας. Ταυτόχρονα, βέβαια, δύο απρόβλεπτοι παράγοντες θα μπορούσαν να επηρεάσουν φέτος τις σχέσεις τους: ο ίδιος ο Τραμπ και ο νέος αγαπημένος του σύμβουλος, ο Ιλον Μασκ. Ο Τραμπ θα μπορούσε να προσπαθήσει να οικοδομήσει μια καλύτερη προσωπική σχέση με τον Σι, και τα πολλά εμπορικά συμφέροντα του Μασκ στην Κίνα θα μπορούσαν να τον καταστήσουν χρήσιμο διαμεσολαβητή. Ομως οι δυνάμεις που σπρώχνουν τις ΗΠΑ και την Κίνα μακριά είναι πολύ ισχυρότερες.

Οι επιπτώσεις της επερχόμενης κατάρρευσης των σχέσεων θα γίνουν αισθητές σε όλο τον κόσμο. Οι περισσότερες χώρες δεν ενδιαφέρονται για έναν νέο ψυχρό πόλεμο, καθιστώντας τον απίθανο στο εγγύς μέλλον. Ομως, βασικοί σύμμαχοι και εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ, όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, το Μεξικό και η ΕΕ, ίσως να βρεθούν αναγκασμένοι, όλο και περισσότερο, να επιλέξουν πλευρά – τουλάχιστον σε τομείς που σχετίζονται με την ασφάλεια – με σημαντικό κόστος για τις οικονομίες τους.

Ακόμη και αν ούτε η Κίνα ούτε οι ΗΠΑ επιθυμούν μια ακριβή αντιπαράθεση το 2025, τα πρώτα μηνύματα και από τις δύο πλευρές υποδηλώνουν ότι μια κλιμακούμενη σύγκρουση γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αποφευχθεί.

Ο Iαν Μπρέμερ, ιδρυτής και πρόεδρος των Eurasia Group και GZERO Media, είναι μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Συμβουλευτικού Σώματος Υψηλού Επιπέδου του ΟΗΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη