Πώς θα είναι {LF}η δεύτερη θητεία του Τραμπ;

Τι θα μπορούσε να σημαίνει η νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ για την αμερικανική και την παγκόσμια οικονομία; Οπως και το 2016, ο Τραμπ κληρονομεί μια ισχυρή οικονομία, την οποία ωστόσο επιμένει να χαρακτηρίζει λανθασμένα «άθλια». Αλλά αντιμετωπίζει ένα πιο δύσκολο οικονομικό τοπίο από ό,τι στην πρώτη του θητεία.

Κατ’ αρχάς ο κόσμος είναι πιο ασταθής από ό,τι ήταν πριν από οκτώ χρόνια. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 ήταν πολύ πιο αποσταθεροποιητική από την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, και η Μέση Ανατολή – η οποία έγινε πιο σταθερή υπό τον Τραμπ χάρη στις Συμφωνίες του Αβραάμ – εμπλέκεται σε μια κλιμακούμενη περιφερειακή σύγκρουση. Εν τω μεταξύ, με την Κίνα να υιοθετεί μια ολοένα και πιο επιθετική στάση έναντι των γειτόνων της, ο κίνδυνος σύγκρουσης στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας τα επόμενα χρόνια είναι δυσάρεστα υψηλός.

Αυτή τη φορά ο Τραμπ πρότεινε πολύ πιο ριζοσπαστικούς δασμούς έως και 60% στα κινεζικά προϊόντα. Ακόμα κι αν αυτοί οι δασμοί φτάσουν τελικά στο 20%, θα εξακολουθήσουν να τροφοδοτούν τον πληθωρισμό και να βλάπτουν τους Αμερικανούς χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος που έχουν ωφεληθεί πάρα πολύ από την πρόσβαση στις ασιατικές αλυσίδες εφοδιασμού όλα αυτά τα χρόνια.

Επιπλέον, το δημόσιο χρέος της Αμερικής έχει αυξηθεί σημαντικά από την έναρξη της πρώτης θητείας του Τραμπ. Τα πραγματικά επιτόκια παγκοσμίως, που έμοιαζαν να έχουν κολλήσει σε ιστορικά χαμηλά το 2016, έχουν αυξηθεί απότομα και τώρα είναι πολύ υψηλότερα από ό,τι ήταν το 2013. Αν και οι δασμοί – που τελικά πληρώνονται από αμερικανούς καταναλωτές – μπορεί να αποφέρουν κάποια πρόσθετα έσοδα, ο Τραμπ έχει προτείνει μια σειρά δαπανηρών μέτρων, όπως η εξάλειψη των φόρων στα φιλοδωρήματα και τα επιδόματα κοινωνικής ασφάλισης, που θα μπορούσαν να προσθέσουν 7,8 τρισεκατομμύρια δολάρια στο εθνικό χρέος.

Απαιτείται επειγόντως μεγαλύτερη εποπτική παρέμβαση σε ορισμένους τομείς, ειδικά στην επιβολή της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας και στα κρυπτονομίσματα. Ο Τραμπ θα μπορούσε ενδεχομένως να μειώσει τις δημοσιονομικές πιέσεις εκφοβίζοντας τα μέλη του ΝΑΤΟ να επωμιστούν μεγαλύτερο μερίδιο του κόστους της Συμμαχίας. Ομως, δεδομένης της σημερινής γεωπολιτικής αστάθειας, οι ΗΠΑ θα πρέπει ακόμα να αυξήσουν τις δικές τους αμυντικές δαπάνες. Παρά τις θεατρινίστικες διαπραγματευτικές τακτικές του, ο Τραμπ είναι απίθανο να αποσυρθεί από το ΝΑΤΟ, αν και μπορεί να πιέσει για μεταρρυθμίσεις και εξισορρόπηση του κόστους.

Η αμερικανική οικονομία αντιμετωπίζει επίσης ισχυρούς αντίθετους ανέμους από το εξωτερικό που, αν και δεν αναμένεται να πυροδοτήσουν ύφεση, θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη μελλοντική ανάπτυξη. Τα οικονομικά προβλήματα της Κίνας μοιάζουν περισσότερο με την κρίση της Ιαπωνίας τη δεκαετία του 1990, η οποία χρειάστηκε δεκαετίες για να ξεπεραστεί.

Εν τω μεταξύ, η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, έχει προβλήματα αφού ο πόλεμος στην Ουκρανία υπονόμευσε τρεις πυλώνες του αναπτυξιακού της μοντέλου: το φθηνό ρωσικό αέριο, τις εξαγωγές στην Κίνα και τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ. Η Γερμανία διολίσθησε σε ύφεση το 2023 και μπορεί να το πάθει και φέτος. Μετά τις εκλογές πιθανότατα θα υπάρξει στροφή της κυβέρνησης προς τα δεξιά παρόμοια με αυτή των ΗΠΑ.

Θα υπάρξει λοιπόν μια δεύτερη «έκρηξη του Τραμπ»; Αυτό είναι δυνατό, αλλά δεν θα έρθει τόσο εύκολα αυτή τη φορά. Ακόμα κι αν μια εύρωστη οικονομία που κληρονόμησε από τον Μπάιντεν τροφοδοτήσει την ταχεία ανάπτυξη κατά το πρώτο έτος της εξουσίας του Τραμπ, η δυναμική μπορεί να είναι βραχύβια. Καθώς η παγκόσμια οικονομία παραπαίει και οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται, είναι βέβαιο ότι θα εμφανιστούν προκλήσεις. Εάν, όπως αναμενόταν, η νέα διοίκηση περιλαμβάνει πολλά άπειρα μέλη, μπορεί να δυσκολευτεί να ξεπεράσει αυτά τα πρώτα οικονομικά εμπόδια. Εάν συμβεί αυτό, οποιαδήποτε έκρηξη θα μπορούσε γρήγορα να δώσει τη θέση της στην πρώτη μη πανδημική ύφεση της εποχής Τραμπ.