Νέα Επιτροπή, {LF}νέα προσέγγιση;

Την Τετάρτη 27 Νοεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συγκροτηθείσα σε σώμα υπό την Προεδρία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έλαβε την «ευλογία» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Για να οριστεί επισήμως και να αναλάβει καθήκοντα, το Σώμα των Επιτρόπων χρειάστηκε να λάβει την έγκριση της πλειοψηφίας των ψηφισάντων, βάσει του άρθρου 129 παράγραφος 7 του Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Πριν από την ψηφοφορία, η Ολομέλεια της Ευρωβουλής πραγματοποίησε συζήτηση με τη Φον ντερ Λάιεν σχετικά με την ομάδα και το πρόγραμμά της.

Πλέον η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διοριστεί και επίσημα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (τους αρχηγούς των κρατών – μελών) και ανέλαβε τα καθήκοντά της την Κυριακή 1η Δεκεμβρίου 2024.

Εχοντας φτάσει στο τέλος της διελκυστίνδας μεταξύ Επιτροπής και Ευρωβουλής, εντυπωσιάζει το γεγονός ότι η πρόεδρος της Επιτροπής κατάφερε να «περάσει» τους εκλεκτούς της επιτρόπους χωρίς απώλειες και εν γένει χωρίς σπουδαίες παραχωρήσεις. Ειδικότερα, ουδείς προταθείς επίτροπος δεν αποκλείστηκε από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή ως ακατάλληλος/η. Αυτή είναι μια σημαντική πολιτική νίκη, την οποία κατήγαγε η πρόεδρος της Επιτροπής και μπορεί να πιστωθεί στην ισχύ του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ευελιξία του στην επίτευξη συμφωνιών με κόμματα στα δεξιά και στα αριστερά του. Σημειωτέον ότι από τα 27 μέλη της Επιτροπής (συμπεριλαμβανομένης της προέδρου) τα 14 ανήκουν στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα.

Στις επιστολές ανάθεσης καθηκόντων προς τους επιτρόπους τον Σεπτέμβριο του 2024, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε τονίσει πως η δεύτερη θητεία της θα χαρακτηριζόταν από νέες τομές. Πρώτον, η πρόεδρος έθεσε ως γενική προτεραιότητα την «Ασφάλεια, την Ευημερία και τη Δημοκρατία». Δεύτερον, εισήγαγε μια νέα, πιο συγκεντρωτική δομή, με έξι εκτελεστικούς αντιπροέδρους, με την κατάργηση των «απλών», μη εκτελεστικών, αντιπροέδρων. Τρίτον, καθένας από τους 26 επιτρόπους έλαβε συγκεκριμένες αποστολές, με επίκεντρο την Πράσινη Συμφωνία (όπως και στην πρώτη θητεία), την τεχνολογική και βιομηχανική «κυριαρχία», και την ευρωπαϊκή άμυνα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν, ωστόσο, και τα ειδικότερα σημεία των επιστολών ανάθεσης καθηκόντων. Πιο συγκεκριμένα, η πρόεδρος τόνισε τη σημασία της συλλογικής ευθύνης των επιτρόπων, αναφέροντας ότι αναμένει από κάθε μέλος του Σώματος να ενστερνίζεται πλήρως όσα συμφωνούνται και να συνεργάζεται με τους λοιπούς επιτρόπους με πνεύμα συλλογικότητας. Επίσης, υπογράμμισε την ανάγκη συνεργασίας κάθε επιτρόπου με τον επίτροπο Προϋπολογισμού, Καταπολέμησης της Απάτης και Δημόσιας Διοίκησης, ώστε να υπάρξει μια ρεαλιστική αντιμετώπιση των αναγκών, βασισμένη σε έναν μακροπρόθεσμο ενωσιακό προϋπολογισμό. Επιπλέον, ενθάρρυνε όλους τους επιτρόπους, και όχι μόνο τον επίτροπο Διεύρυνσης, να έχουν ενεργό ρόλο στην παροχή στήριξης στις υποψήφιες χώρες ώστε να προετοιμαστούν για την ένταξή τους στην Ενωση. Μεγάλη έμφαση έδωσε επίσης στην επίτευξη των συμφωνημένων στόχων για το κλίμα, ιδίως εκείνων που έχουν τεθεί για το 2030 και του στόχου κλιματικής ουδετερότητας για το 2050.

Ο χρόνος θα δείξει πόσες από τις νέες προτεραιότητες της δεύτερης θητείας Φον ντερ Λάιεν όντως θα πραγματοποιηθούν. Ισως νέες κρίσεις σπρώξουν μερικώς το τρένο έξω από τις ράγες του, όπως συνέβη με την πρώτη θητεία λόγω της πανδημίας. Σε κάθε περίπτωση, η ερχόμενη πενταετία διαφαίνεται ενδιαφέρουσα.

Ο Δημήτρης Κυριαζής είναι επίκουρος καθηγητής της Νομικής Σχολής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης