Συμφωνία ΕΕ – Mercosur και κόντρες για τους αγρότες

Προβλέποντας τους ισχυρούς προστατευτικούς ανέμους που θα πνέουν από τον Λευκό Οίκο του Ντόναλντ Τραμπ, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απαντά. Την περασμένη εβδομάδα πέταξε στο Μοντεβιδέο για να ολοκληρώσει αμφιλεγόμενες διαπραγματεύσεις σε μια από τις μεγαλύτερες συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου στην ιστορία. Επειτα από είκοσι πέντε χρόνια στο στάδιο της προετοιμασίας, η εμπορική συμφωνία της Mercosur ανοίγει το εμπόριο μεταξύ της ΕΕ και μπλοκ εταίρων της Λατινικής Αμερικής που περιλαμβάνει την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη.

Θεωρητικά, η συμφωνία υπόσχεται μια πιο ανοιχτή αγορά 700 εκατομμυρίων ανθρώπων για προϊόντα που περιλαμβάνουν από βόειο κρέας Αργεντινής έως γερμανικά αυτοκίνητα. Για τους ευρωπαίους κατασκευαστές, θα καταργούσε τους δασμούς για την πλειονότητα των αγαθών.

Από οικονομική σκοπιά η συμφωνία της Mercosur έχει νόημα για την Ευρώπη, προσφέροντας εναλλακτική αγορά σε περίπτωση αμερικανικών δασμών και εν μέσω της συνεχιζόμενης κινεζικής επιβράδυνσης. Επίσης, εμβαθύνει τις ευρωπαϊκές συνδέσεις με τον παγκόσμιο Νότο. Ομως, η πολιτική πραγματικότητα είναι ύπουλη: υπάρχει μεγάλη αντίθεση από ευρωπαίους αγρότες για τη Mercosur, οι οποίοι φοβούνται ότι θα χάσουν από παραγωγούς της Λατινικής Αμερικής οι οποίοι δεν υπόκεινται στα ίδια περιβαλλοντικά πρότυπα.

Η συμφωνία δεν έχει ακόμη επικυρωθεί και τα κράτη-μέλη της ΕΕ είναι διχασμένα. Η Γερμανία, που επιθυμεί απελπισμένη να στηρίξει την εξαγωγική της βιομηχανία, τάσσεται σθεναρά υπέρ. Η Γαλλία, της οποίας οι αγρότες έχουν τεράστια πολιτική επιρροή, είναι αμείλικτα αντίθετη. Σοβαρές επιφυλάξεις έχουν εκφράσει η Ολλανδία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιταλία και η Ιρλανδία.

Λιγότερο από έναν μήνα μετά την επίσημη έναρξη της δεύτερης θητείας της, η Φον ντερ Λάιεν παίρνει ένα ρίσκο όταν υπάρχουν τέτοιες διαφωνίες. Η προοπτική ενός διχασμένου ευρωπαϊκού μετώπου – με τη Γαλλία και τη Γερμανία να βρίσκονται σε διαμάχη – καθώς ο Τραμπ εισέρχεται στον Λευκό Οίκο, δεν είναι ενθαρρυντική.

Στο τέταρτο του αιώνα από την έναρξη των διαπραγματεύσεων της Mercosur, οι αρνητικές επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης σε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές περιοχές και οικονομικούς τομείς προκάλεσαν αντίδραση που ωφέλησε την Ακροδεξιά. Οι εμπορικές συμφωνίες αφορούν τόσο την πολιτική όσο και την οικονομία. Για να μην επισκιάσει ο αντίκτυπος αυτής της συμφωνίας τα οικονομικά οφέλη, οι Βρυξέλλες θα πρέπει να θέσουν ως προτεραιότητα την επαρκή αποζημίωση των χαμένων από αυτήν. Η παράκαμψη αυτής της απαραίτητης μάχης να κερδίσει η ΕΕ τις καρδιές και τα μυαλά χωρίς και άνοδο του ευρωσκεπτικιστικού, την ώρα που το μπλοκ αντιμετωπίζει νέες γεωπολιτικές προκλήσεις, δεν είναι βιώσιμη επιλογή.