«Η Ευρώπη μας μπορεί να πεθάνει»

Ηταν η φράση – κλειδί της ομιλίας που εκφώνησε τον περασμένο Απρίλιο ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν στη Σορβόννη. Μια ομιλία – σταθμός για τα ευρωπαϊκά πράγματα, χωρίς ωστόσο κανένα αντίκρισμα. Στις ευρωεκλογές του Ιουνίου ο Μακρόν αποδοκιμάστηκε από την πλειοψηφία του εκλογικού σώματος που ανέδειξε πρώτο το κόμμα της Λεπέν. Σε μια κίνηση υψηλού ρίσκου, που θύμιζε αντίστοιχες του Μιτεράν αλλά σε πολύ διαφορετικές συνθήκες, ο Μακρόν προκήρυξε πρόωρες εκλογές. Αυτές ανέδειξαν τον συνασπισμό της Αριστεράς πρώτο κόμμα, δεύτερο το δικό του και τρίτο την Εθνική Συσπείρωση. Αντί ωστόσο να σεβαστεί τη λαϊκή βούληση και να συγκυβερνήσει με μια κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου, όπως θα έκανε ο Μιτεράν για να τη φθείρει, ο Μακρόν αναζήτησε λύση στη Δεξιά. Επιλέγοντας ως πρωθυπουργό τον Μπαρνιέ πίστευε ότι θα εξευμενίσει τους ψηφοφόρους, αν όχι και την ηγεσία, της Εθνικής Συσπείρωσης. Πληρώνει σήμερα το τίμημα της επιλογής του.

Αν αυτή η εξέλιξη αφορούσε μόνο τη Γαλλία, θα λέγαμε tant pis, τόσο το χειρότερο. Ο συνδυασμός όμως της πολιτικής αστάθειας με την κατάσταση της γαλλικής οικονομίας, κυρίως το έλλειμμα, κάνει πολλούς αναλυτές να αναφέρονται στην «Ελλάδα του Σηκουάνα». Η γαλλική είναι η δεύτερη σε μέγεθος οικονομία στην ευρωζώνη. Ποιος θα τη διασώσει; Ας ευχηθούμε το εφιαλτικό αυτό σενάριο να αποτραπεί.

Αλλά η Γαλλία δεν είναι μόνο οικονομική δύναμη, είναι πολιτική και στρατιωτική, η μόνη, να θυμίσουμε, πυρηνική δύναμη της ΕΕ. Χρειάζεται να αναφέρουμε τα ανοιχτά μέτωπα; Ουκρανία, Γάζα, Ιράν, Λίβανος, Συρία είναι μόνο μερικά όπου η γαλλική διπλωματία είναι ενεργή και χρήσιμη. Η Γαλλία είναι η φωνή της Ευρώπης γιατί πολύ απλά δεν υπάρχει άλλη.

Η Γερμανία είναι ουσιαστικά ακυβέρνητη, σε προεκλογική περίοδο, και με όλες τις προβλέψεις να συγκλίνουν ότι οι επερχόμενες εκλογές δεν θα αναδείξουν πλειοψηφία ενός κόμματος. Πιθανότατα η Ακροδεξιά θα αυξήσει τα ποσοστά της κάνοντας δύσκολο τον αποκλεισμό της από το επόμενο κυβερνητικό σχήμα. Αν αυτό συμβεί, ογδόντα χρόνια μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ένα τμήμα του γερμανικού λαού θα έχει οδηγήσει χωρίς ενοχές τους κληρονόμους του ναζισμού στην εξουσία.

Επιπλέον, αν και η Γαλλία ακολουθήσει αυτό τον δρόμο, με ανάδειξη της Ακροδεξιάς σε κυβερνητική δύναμη, τότε, ναι, θα πρέπει δυστυχώς να παραδεχθούμε ότι «η Ευρώπη μας μπορεί να πεθάνει». Η Γαλλία και η Γερμανία επί οκτώ δεκαετίες οικοδομούν την ενωμένη Ευρώπη. Δεν θα υπήρχε ευρωπαϊκή ενοποίηση χωρίς την ατμομηχανή της, τον γαλλογερμανικό άξονα. Αλλά η Ευρώπη είχε σχεδιαστεί να είναι δημοκρατική, όχι αυταρχική, πλουραλιστική, όχι φοβική, με σεβασμό στις ελευθερίες, τα δικαιώματα, τον πολιτισμικό πλούτο των λαών της. Η Ευρώπη των Lumières, του Διαφωτισμού, είναι μια γαλλική Ευρώπη. Αν κυριαρχήσουν οι δυνάμεις του σκοταδισμού, ακολουθώντας και το αμερικανικό πρότυπο, η Ευρώπη όπως τη γνωρίσαμε θα εκλείψει. H άλλη πλευρά του Ατλαντικού με τη νέα της ηγεσία έχει κάθε λόγο να ενθαρρύνει αυτή την προοπτική καθώς δεν επιθυμεί μια ισχυρή Ευρώπη. Και για να το καταφέρει θα ενισχύσει τα κόμματα που είναι κοντά της ιδεολογικά. Και μπορεί να εκβιάσει με την αμυντική ομπρέλα που παρέχει όπως και με μια συμφωνία με τη Ρωσία που θα αγνοεί τα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων