Η ταύτιση με τις ελίτ

Οι εκλογές στις ΗΠΑ ήταν ένα ντέρμπι που δεν έγινε ποτέ. Το αποτέλεσμα – αντίθετα με τις αναμονές – ήταν καθαρό λίγες μόλις ώρες αφού έκλεισαν οι κάλπες. Και ήταν εκκωφαντικό. Οι Ρεπουμπλικανοί κέρδισαν όλα τα swing states, αύξησαν σχεδόν παντού τη δύναμή τους σε σχέση με τις εκλογές του 2020, δυσκόλεψαν τους Δημοκρατικούς ακόμα και σε παραδοσιακές για αυτούς πολιτείες, όπως π.χ. το Νιου Τζέρσεϊ. Ταυτόχρονα, κέρδισαν τη λαϊκή ψήφο για πρώτη φορά από το 2004 και έτσι ο Ντόναλντ Τραμπ έγινε ο δεύτερος πρώην πρόεδρος στην ιστορία των ΗΠΑ που κάνει comeback αφού έχει χάσει μία αναμέτρηση.

Ηταν μια μάχη που τα είχε όλα: απόπειρες δολοφονίας, αλλαγή υποψήφιου πρόεδρου εν κινήσει και πολύ μαύρη διαφήμιση και από τα δύο στρατόπεδα. Στο τέλος, κέρδισε ο θυμός των Αμερικανών για την οικονομική τους κατάσταση. Εξι στους δέκα ψηφοφόρους δήλωναν δυσαρεστημένοι από την προεδρία Μπάιντεν και αυτό επηρέασε αναπόφευκτα την εκλογική απόδοση της αντιπροέδρου του. Το μήνυμα του Τραμπ ήταν απλοϊκό, συμπυκνωμένο και ακουμπούσε με μεγάλη ευκολία τα κοινά που είχε βάλει στόχο. «Τα οικονομικά μας ήταν καλύτερα επί Τραμπ», «η Αμερική δεν ξόδευε χρήματα σε πολέμους στο εξωτερικό», «ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών νοιάζεται για ανθρώπους σαν και εμάς». Από την άλλη, η μόνιμη επωδός των Δημοκρατικών ήταν ο φόβος για το τι θα συμβεί αν κερδίσει τις εκλογές ο αντίπαλός τους.

Μόλις την τελευταία εβδομάδα έβαλαν στην ατζέντα ζητήματα οικονομίας και μεσαίας τάξης, ενώ μέχρι τότε το δεύτερο θέμα που αναδείκνυαν ήταν η μάχη για τις αμβλώσεις, πιθανότατα γιατί είχαν δει ότι αυτό τους βοήθησε στις ενδιάμεσες εκλογές να έχουν ένα καλό αποτέλεσμα. Οταν έβαλαν την οικονομία στο επίκεντρο, ήταν ήδη αργά. Δεν κατάφεραν καν – ίσως γιατί δεν προσπάθησαν ιδιαίτερα – να επικοινωνήσουν ούτε το τεράστιο πρόγραμμα κοινωνικής στήριξης που εφάρμοσε η κυβέρνησή τους. Σύμφωνα με το exit poll του CNN, η Κάμαλα Χάρις είχε χειρότερα ποσοστά σε σχέση με εκείνα του Μπάιντεν τέσσερα χρόνια πριν, σε όλες τις δημογραφικές κατηγορίες, πλην των λευκών αποφοίτων πανεπιστημίου. Η καμπάνια της ήλπιζε σε μεγάλη διαφορά στις γυναίκες. Τελικά ήταν μόνο 10%, 3% λιγότερο από αυτό που είχε πετύχει ο Μπάιντεν. O Τραμπ σάρωσε στις αγροτικές περιοχές, στους ανθρώπους δηλαδή που είναι μακριά από τις ελίτ και τα κέντρα εξουσίας. Αυτό ακριβώς, το ότι οι Δημοκρατικοί είναι πλέον ταυτισμένοι με τις ελίτ, ήταν ένας από τους βασικούς λόγους της ήττας τους. Ακόμα και ο τρόπος ανάδειξης της υποψηφιότητας της Κάμαλα Χάρις – χωρίς primaries – είχε τα χαρακτηριστικά της επιβολής από τα πάνω, της κομματικής δηλαδή ελίτ των Δημοκρατικών.

Πολλοί πλέον αναρωτιούνται για το τι θα είχε συμβεί αν τελικά ήταν υποψήφιος ο Μπάιντεν ή αν τελικά αποσύρθηκε αργά και η Χάρις δεν είχε αρκετό χρόνο. Προφανώς με «what if» δεν αλλάζει η Ιστορία, αλλά η εκτίμηση του γράφοντος είναι ότι τίποτα από τα δύο δεν θα άλλαζε το αποτέλεσμα. Οι Δημοκρατικοί θα ήταν πιο χρήσιμο να ψάξουν τα αίτια της ήττας τους στο γιατί δεν μπόρεσαν να ταυτιστούν με τις ανάγκες των μικρομεσαίων. Το ότι είναι ταυτισμένοι με τις κοινωνικές αλλά και οικονομικές ελίτ βοήθησε τελικά στο παράδοξο, μια παρέα συνωμοσιολόγων δισεκατομμυριούχων να φαίνεται ότι καταλαβαίνει καλύτερα τις προτεραιότητες των κανονικών ανθρώπων από εκείνους.

Ο Πέτρος Ιωαννίδης είναι πολιτικός αναλυτής της aboutpeople