Η νέα εποχή της παραπληροφόρησης

Παρατηρώντας τα δεδομένα των εκλογών στις ΗΠΑ, ήταν σαν να έβλεπα τη βύθιση του «Τιτανικού». Καθημερινά, στην πορεία προς την 5^η Νοεμβρίου, υπήρχαν ολοένα περισσότερες εξοργιστικές αναφορές στα κοινωνικά μέσα με στόχο την υπονόμευση του συνεκτικού ιστού της διαδικασίας: θεωρίες συνωμοσίας εστιασμένες σε ένα υποτιθέμενο κύμα μεταναστών που σχεδίαζαν να υπονομεύσουν τη δεξιά πτέρυγα, ισχυρισμοί περί εκατομμυρίων πλεοναζόντων ψηφοδελτίων στην Καλιφόρνια και φήμες ότι οι μηχανές της ψηφοφορίας είχαν ήδη «μολυνθεί» από κακόβουλους αλγόριθμους.

Σήμερα συζητάμε ολοένα περισσότερο για τις «πλατφόρμες» των κοινωνικών μέσων. Ο όρος «πλατφόρμες» είναι ενδιαφέρον επειδή σημαίνει τόσο μια συγκεκριμένη πολιτική θέση όσο και ένα σύστημα επικοινωνίας με συγκεκριμένη τεχνολογία. Στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, έχουμε παρατηρήσει τέτοιου είδους πλατφόρμες να παραμορφώνουν την κοινή γνώμη, αποφασίζοντας τι και πότε θα δουν οι χρήστες. Οταν δε οι CEO στον κλάδο της τεχνολογίας ενσωματώνουν τις πολιτικές τους αντιλήψεις στον σχεδιασμό αυτών των πλατφορμών, έχουμε να κάνουμε με ένα είδος τεχνοφασισμού, στο πλαίσιο του οποίου η τεχνολογία χρησιμοποιείται για την πολιτική καταπίεση του λόγου.

Η διαχείριση του περιεχομένου σε αυτές τις πλατφόρμες αντανακλά πλέον τις αρχές του εκάστοτε CEO και το γεγονός πως οτιδήποτε αυτό το άτομο πιστεύει είναι προς το συμφέρον της κοινωνίας. Οι πολιτικές απόψεις των αφεντικών της τεχνολογίας, όπως του Μασκ και του Ζάκερμπεργκ, είναι πλέον ενσωματωμένες απευθείας στους αλγορίθμους τους.

Ειδικά το Χ μοιάζει να έχει υιοθετήσει το χάος της παραπληροφόρησης και να έχει πλήρως ενσωματώσει στις στρατηγικές του την εκστρατεία του Τραμπ. Εξοργιστικοί ισχυρισμοί διακινούνται σε όλο το εύρος της πλατφόρμας, συμπεριλαμβανομένων αρκετών ψεύτικων, όπως ότι οι μετανάστες τρώνε κατοικίδια στο Οχάιο ή ότι η γιαγιά της Κάμαλα Χάρις από την Τζαμάικα ήταν λευκή. Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, πως ο μεγαλύτερος προωθητής των αντιμεταναστευτικών θεωριών συνωμοσίας στο Χ είναι ο ίδιος ο Μασκ.

Ο Μασκ έχει συνειδητοποιήσει πως θα αποκομίσει προσωπικό όφελος και κέρδος ευρισκόμενος κοντά στην εξουσία. Υποστήριξε τον Τραμπ με μια αμφιλεγόμενη επιτροπή πολιτικής δράσης η οποία έδινε απευθείας μετρητά σε όσους υπέγραφαν το διαδικτυακό αίτημα. Ο Μασκ, επίσης, πλήρωσε εκατομμύρια σε διαφημιστικές εκστρατείες και πέρασε πολλά απογεύματα στην Πενσιλβάνια προωθώντας τις θέσεις του Τραμπ.

Μετά τη νίκη του, ο Τραμπ θα αναγκαστεί να υλοποιήσει τη δέσμευσή του ότι θα τοποθετήσει τον Μασκ στη θέση του (ανύπαρκτου ακόμη) «υπουργείου για την Κυβερνητική Αποτελεσματικότητα». Παρότι δε μοιάζει με παρατραβηγμένο αστείο, ο Μασκ έχει κάνει γνωστά τα σχέδιά του να περικόψει 2 τρισ. δολάρια από τον εθνικό ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, κάτι που θα προκαλέσει χάος στην οικονομία και θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφικό, ειδικά εάν συνδυαστεί με τις μαζικές απελάσεις 10 εκατομμυρίων ανθρώπων από τις ΗΠΑ.

Το συμπέρασμα, εν συντομία, από τις στρατηγικές τόσο της Χ όσο και της Meta αναφορικά με το περιεχόμενό τους είναι απλό: Ο σχεδιασμός αυτού του είδους των πλατφορμών δεν μπορεί πλέον να αποσπαστεί από τις πολιτικές απόψεις και πρακτικές των ιδιοκτητών τους. Μόνο που αυτό δεν είναι κάτι το οποίο δεν θα μπορούσε να έχει αποτραπεί.

Η Τζόαν Ντόνοβαν είναι αμερικανίδα κοινωνιολόγος και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης. Εχει διακριθεί για την έρευνά της σχετικά με την παραπληροφόρηση και είναι η ιδρύτρια του μη κερδοσκοπικού οργανισμού The Critical Internet Studies Institute.