Προσαρμογή στα νέα δεδομένα και στην ανθεκτικότητα

Αναλύοντας, σε παγκόσμιο επίπεδο, τις επιπτώσεις της εξελισσόμενης κλιματικής κρίσης διαπιστώνεται ότι την τελευταία 5ετία αυτές αυξάνονται με εκθετικό ρυθμό. Ιδιαίτερα οι οικονομικές επιπτώσεις έχουν αυξηθεί κατά 25%, οι ανθρώπινες απώλειες κατά 12% ενώ δεν μπορεί να αποτιμηθούν οι κοινωνικές επιπτώσεις και οι επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Το αίτιο όλων αυτών είναι η ανθρώπινη παρέμβαση στη φύση: Οι εκπομπές αερίων από την ανθρωπογενή δραστηριότητα προκαλούν αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας, μια αύξηση η οποία προκαλεί απορρύθμιση όλων των φυσικών φαινομένων στον πλανήτη: Παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας, ακραίες υψηλές θερμοκρασίες, ερημοποίηση, δασικές πυρκαγιές, μεγάλες βροχοπτώσεις, πλημμυρικά φαινόμενα.

Η αμφισβήτηση της κλιματικής κρίσης – ακόμη και από ανθρώπους με γνώσεις – έχει τη βάση τις σε οικονομικά αίτια: Γιατί να λάβουμε μέτρα, αναρωτιούνται κάποια – κυρίως αναπτυσσόμενα – κράτη, που θα ανακόψουν την ανάπτυξή μας; Και στη βάση αναπτύσσεται αυτή η άρνηση του φαινομένου.

Κι όμως, ένα μικρό παράδειγμα από την Ελλάδα αποτελεί τεκμήριο κλιματικής κρίσης: Μέσα σε τρία χρόνια έχουμε ζήσει δύο ακραία φαινόμενα 1000ετίας, τον «Ιανό» και τον «Ντάνιελ».

Το ερώτημα είναι τι μπορούμε να κάνουμε. Φοβάμαι πως όλα τα μέτρα που λαμβάνονται δεν μπορούν παρά να μετριάσουν τις επιπτώσεις κατά 10%-30%. Για αυτόν τον λόγο πρέπει να επενδύσουμε σε μια νέα κατεύθυνση: στην  προσαρμογή στα νέα δεδομένα και στην ανθεκτικότητα. Να αναλύσουμε τι πρέπει να κάνουμε – διότι σε αυτή τη φάση δεν είμαστε ακόμη ώριμοι για να καταλάβουμε πώς λειτουργεί η φύση υπό τις νέες συνθήκες. Για παράδειγμα, στη Βαλένθια πριν από 50 χρόνια έγινε ένα τεράστιο έργο με το οποίο εξετράπη ένας ποταμός που περνούσε μέσα από την πόλη. Εξέτρεψαν το ποτάμι γύρω από την πόλη και στη θέση του φυτεύτηκε ένα πάρκο με δέντρα. Μετά τις πρόσφατες πλημμύρες, η περιοχή έγινε και πάλι ποτάμι, η φύση βρήκε τον δρόμο της. Αρα απαιτείται εις βάθος μελέτη και στη συνέχεια να αναλάβουμε δράση.

Ο Ευθύμης Λέκκας είναι καθηγητής Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών στο ΕΚΠΑ, πρόεδρος Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας