Αργή η μείωση των επιτοκίων στα τραπεζικά δάνεια

Καθώς η ΕΚΤ συνεχίζει τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής μέσω της μείωσης των πολιτικών επιτοκίων, επιχειρήσεις και νοικοκυριά περιμένουν τις ελληνικές τράπεζες να ακολουθήσουν την ίδια κατεύθυνση, ανοίγοντας τον δρόμο σε φθηνότερο δανεισμό. Ομως αυτή η εξέλιξη δεν εκτιμάται ότι θα επέλθει άμεσα. Αν και η αύξηση των επιτοκίων στα δάνεια ήταν μικρότερη από την αντίστοιχη των επιτοκίων της ΕΚΤ, εντούτοις, στην ελληνική αγορά παρατηρείται το εξής φαινόμενο: Τα επιτόκια δανείων σε ορισμένες κατηγορίες να αυξάνονται παρά τις μειώσεις των επιτοκίων που έχει ξεκινήσει η ΕΚΤ. Ταυτόχρονα, τα επιτόκια στις καταθέσεις, όπως στις νέες προθεσμιακές, μειώνονται. Αποτέλεσμα, η διατήρηση του υψηλού επιτοκιακού περιθωρίου και σε ορισμένες κατηγορίες να αυξάνεται.

Η ΕΚΤ είχε ρίξει σε χαμηλά επίπεδα τα επιτόκιά της από τα χρόνια της κρίσης του ευρώ, αφού ο πρώην πρόεδρός της Μάριο Ντράγκι δήλωσε το 2012 έτοιμος να κάνει «ό,τι χρειάζεται» (whatever it takes) για να σώσει το κοινό νόμισμα. Ακολούθησε η πανδημία που κράτησε τα επιτόκια της ΕΚΤ σε χαμηλές (ως και αρνητικές) τιμές, με την πορεία αύξησης των επιτοκίων να ξεκινά το 2022. Τον Σεπτέμβριο του 2023, το επιτόκιο του μηχανισμού αποδοχής καταθέσεων της ΕΚΤ έφτασε στο 4%, όπου και παρέμεινε μέχρι το περασμένο καλοκαίρι, όταν ξεκίνησε η πολιτική χαλάρωσης, που έχει ρίξει σήμερα το επιτόκιο στο 3,25%.

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν εν μέρει ακολουθήσει το παράδειγμα της ΕΚΤ, καθώς τα επιτόκια δανεισμού τους ήταν σε χαμηλά επίπεδα το 2022, όμως αυξήθηκαν με ταχείς ρυθμούς μέχρι τα τέλη του 2023. Από τις αρχές του 2024, όμως, και πριν να δώσει η ΕΚΤ το σήμα για μείωση των επιτοκίων, οι ελληνικές τράπεζες ξεκίνησαν μια πολιτική αποκλιμάκωσης. Ετσι, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο νέων δανείων έφτασε στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 18 μηνών τον περασμένο Μάιο, με 5,54%. Εκτοτε, ωστόσο, και παρά το γεγονός ότι η ΕΚΤ μείωσε τα επιτόκιά της για πρώτη φορά μετά τον Ιούλιο του 2022 (πρώτη αύξηση για έλεγχο του πληθωρισμού), οι τράπεζες έχουν αυξήσει τα επιτόκια δανεισμού τους, που έφτασαν στο 5,84% τον Αύγουστο.

Σε ό,τι αφορά τα επιτόκια των καταθέσεων, συνεχίζουν να κινούνται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, με το επιτόκιο για τις καταθέσεις μιας ημέρας των νοικοκυριών να βρίσκεται «κολλημένο» στο 0,03%-0,04%, ενώ το επιτόκιο για προθεσμιακές καταθέσεις μέχρι ενός έτους ανήλθε τον Αύγουστο σε 1,88%, με ελαφρώς ανοδική τάση. Αλλωστε, η Επιτροπή Ανταγωνισμού διεξάγει κλαδική έρευνα για τα επιτόκια καταθέσεων των ελληνικών τραπεζών, καθώς η αύξησή τους δεν ήταν ανάλογη με αυτήν των επιτοκίων της ΕΚΤ την εποχή της νομισματικής σύσφιγξης.