Mια σύνοδος κορυφής με ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν φιλοξενεί τη σύνοδο κορυφής των BRICS. Τι θα βγει, όμως, από αυτήν;

Η αλήθεια είναι ότι σε επίπεδο φωτογράφισης υπάρχουν πολλές δυνατότητες. Οι ηγέτες θα μπορούν να σταθούν στο πλάι του Πούτιν, καταγγέλλοντας την ελλιπή εκπροσώπηση των χωρών τους σε πολλούς από τους διεθνείς θεσμούς. Το κάνουν, άλλωστε, κάθε χρόνο, και αυτό μοιάζει να είναι ένα από τα λίγα πραγματικά επιτεύγματα τέτοιου είδους συναντήσεων.

Στο μεταξύ, ωστόσο, οι BRICS δεν έχουν κάνει τίποτα προκειμένου να επηρεάσουν ουσιαστικά τις οργανωτικές ή δομικές αλλαγές εντός των υπαρχόντων θεσμών. Στην πράξη, έχουν κάνει ακριβώς το αντίθετο. Χάρη στις γεωπολιτικές εξελίξεις που συντελούνται με επίκεντρο την Ουκρανία και την άνοδο πιο εθνικιστών ηγετών στη Δύση και εντός των BRICS, οι διεθνείς θεσμοί έχουν καταστεί ακόμη λιγότερο αποτελεσματικοί.

Η αλήθεια είναι πως οι πραγματικά παγκόσμιες προκλήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσα από περιορισμένες ομαδοποιήσεις, όπως είναι οι BRICS (ή, αντιστοίχως, η G7), και αυτό δεν θα αλλάξει όσα νέα μέλη και αν εντάξουν. Αυτό που πραγματικά έχουμε ανάγκη είναι μια αναγεννημένη G20, η οποία αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματική στα πρώτα της βήματα, μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Επιπλέον, δεν είναι σαφές κατά πόσο τα μέλη των BRICS έχουν οτιδήποτε κοινό πέρα από το επίπεδο του συμβολισμού. Προφανώς, υπάρχουν πολλοί τομείς στους οποίους θα μπορούσαν να προωθήσουν τη συλλογική δράση με σκοπό να ωφεληθούν τόσο τα κράτη-μέλη όσο και ο υπόλοιπος κόσμος. Είναι γεγονός, επίσης, ότι η ίδρυση της Νέας Αναπτυξιακής Τράπεζας – που αρχικά ονομαζόταν Τράπεζα των BRICS – αποτελούσε μεν μια θετική εξέλιξη, όμως ο συγκεκριμένος θεσμός δεν είχε ποτέ μια καθαρή και ισχυρή εντολή, που θα ανταποκρινόταν σε κοινούς στόχους.

Η φετινή σύνοδος κορυφής είναι βέβαιο ότι θα περιλαμβάνει πολλές βαρύγδουπες δηλώσεις αναφορικά με τη δημιουργία μιας εναλλακτικής που θα αποτελέσει το αντίπαλο δέος του δολαρίου και του βασισμένου σε αυτό διεθνούς νομισματικού συστήματος. Μέχρι τη στιγμή, ωστόσο, που κάποια μέλη τα οποία είναι «κλειδιά» – για την ακρίβεια η Κίνα – αποφασίσουν στα σοβαρά να απελευθερώσουν τις κεφαλαιαγορές τους, αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Παρομοίως, εφόσον τα δύο πιο σημαντικά μέλη της ομάδας, Κίνα και Ινδία, δεν συμφωνήσουν να συνεργαστούν σε κοινές πρωτοβουλίες, οι BRICS δεν θα έχουν παρά ελάχιστες πιθανότητες να επιτύχουν με βάση τους διακηρυγμένους τους στόχους. Οπως έχουν σήμερα τα πράγματα, οι δύο τελευταίες δυνάμεις παραμένουν ιστορικά ανταγωνίστριες.

Για όλους τους παραπάνω λόγους οι BRICS+ θα πετύχουν ελάχιστα. Η ένταξη νέων μελών φαίνεται πως βασίστηκε όχι σε στρατηγικές και μακροπρόθεσμες επιδιώξεις, αλλά επειδή είναι χώρες που υπάρχει δυνατότητα να χειραγωγηθούν. Εξάλλου, Αίγυπτος, Αιθιοπία και Ιράν μπορεί να ανήκουν στις 12 μεγαλύτερες αναδυόμενες οικονομίες, με βάση τον πληθυσμό τους, δύσκολα όμως θα χαρακτηρίζονταν ως οι πιο δυναμικές – αντιστοίχως, τα ΗΑΕ είναι μεν πολύ πιο πλούσια από τις υπόλοιπες χώρες, αντιπροσωπεύουν όμως πολύ μικρό μέγεθος.

Ακόμη κι αν ενταχθούν και άλλα νέα μέλη – όπως Μεξικό, Ινδονησία, Μπανγκλαντές, Νιγηρία, Πακιστάν, Φιλιππίνες, Τουρκία, Νότιος Κορέα και Βιετνάμ – το αποτέλεσμα θα είναι απλώς η διεξαγωγή μεγαλύτερων συνόδων. Η G20 θα εξακολουθούσε να είναι το πιο κατάλληλο και αποτελεσματικό «όχημα» για να επιτευχθεί πολυμέρεια στο διεθνές σύστημα.

Ο Jim O’Neill είναι πρώην πρόεδρος της Goldman Sachs Asset Management και πρώην υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας