Υπερθυρεοειδισμός και επιβάρυνση της καρδιακής λειτουργίας

Η λειτουργία του θυρεοειδούς ρυθμίζεται από τον άξονα υποθαλάμου – υπόφυσης – θυρεοειδούς μέσω ενός κλασικού ενδοκρινικού συστήματος ανατροφοδότησης. Οι δύο θυρεοειδικές ορμόνες, τετραιωδοθυρονίνη (T4) και τριιωδοθυρονίνη (T3) ρυθμίζουν μέσω αρνητικής παλίνδρομης ανατροφοδότησης (negative feedback) την έκκριση της  θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (thyroid-stimulating hormone, TSH) με αποτέλεσμα η τελευταία να αποτελεί έναν απλό και εξαιρετικό δείκτη της θυρεοειδικής λειτουργίας.

Ακόμη και ήπιες μεταβολές στις συγκεντρώσεις της Τ4 προκαλούν σημαντικές αλλαγές στην TSH. Η κλινική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από περίσσεια παραγωγής θυρεοειδικών ορμονών λέγεται υπερθυρεοειδισμός. Οι κύριες αιτίες είναι η αυτοάνοση νόσος Graves, το τοξικό αδένωμα και η τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη. Η περίσσεια θυρεοειδικών ορμονών αυξάνει την καρδιακή παροχή, επηρεάζοντας τόσο τον όγκο παλμού όσο και την καρδιακή συχνότητα. Ωστόσο, παρά την υψηλή καρδιακή παροχή και συσταλτικότητα, οι ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό έχουν διαταραγμένη καρδιοαναπνευστική λειτουργία κατά την κόπωση.

O αρρύθμιστος υπερθυρεοειδισμός έχει συσχετιστεί με 16% αυξημένο κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων, κυρίως λόγω υψηλότερης συχνότητας εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας, ακόμη και σε ασθενείς χωρίς υποκείμενη καρδιακή νόσο. Ο υπερθυρεοειδισμός σχετίζεται, επίσης, με αυξημένη υπερκοιλιακή έκτοπη δραστηριότητα διευκολύνοντας την εμφάνιση κολπικής μαρμαρυγής.

Περίπου το 13% των ασθενών με νεοδιαγνωσθείσα κολπική μαρμαρυγή έχουν ορμόνες διαγνωστικές υπερθυρεοειδισμού, ενώ από την άλλη κολπική μαρμαρυγή παρατηρείται στο 10%-15% των ασθενών με υπερθυρεοειδισμό σε σύγκριση με 0,5% του γενικού πληθυσμού. Ασθενείς με σοβαρό υπερθυρεοειδισμό μπορεί να παρουσιάσουν στεφανιαίο αγγειόσπασμο που οδηγεί σε στηθάγχη ηρεμίας ή ισχαιμία του μυοκαρδίου.

Η έγκαιρη αναγνώριση και η αποτελεσματική θεραπεία του κλινικού υπερθυρεοειδισμού είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών. Η συνεργασία του ενδοκρινολόγου με τον καρδιολόγο συμβάλλει στην καλύτερη διαχείριση του ασθενούς. Τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα και οι β’ αναστολείς αντιπροσωπεύουν τη θεραπεία πρώτης γραμμής προστατεύοντας και από τις δυσμενείς επιδράσεις του υπερθυρεοειδισμού στο καρδιαγγειακό σύστημα. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν θεραπεία όταν TSH <0,1 mIU/l λαμβάνοντας υπόψη τη ηλικία του ατόμου αλλά και τη παρουσία άλλων συννοσηροτήτων. Ο ήπιος υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός σε νεαρούς ενηλίκους συνήθως δεν θεραπεύεται φαρμακευτικά.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών