Το σαββατιάτικο πεντάρι που έγινε παγκόσμιο φαινόμενο

Πριν από είκοσι χρόνια, ένα δροσερό, φθινοπωρινό σαββατιάτικο πρωινό, 13 δρομείς εμφανίστηκαν στο Πάρκο Μπούσι στο Νοτιοδυτικό Λονδίνο για να δουν πόσο γρήγορα μπορούν να τρέξουν ένα πεντάρι. Σχεδιάστηκε μια διαδρομή 5 χιλιομέτρων και ο διοργανωτής, ο Πολ Σίντον-Χιούιτ, ένας προγραμματιστής υπολογιστών με καταγωγή από τη Νότια Αφρική, αγόρασε μεγάλες ροδέλες από ένα κατάστημα με είδη σιδηρικών για να τις μοιράσει ως μάρκες τερματισμού. Οι χρόνοι καταγράφηκαν σε ένα λάπτοπ στη συνέχεια σε ένα τοπικό καφέ.

Το περασμένο Σάββατο, ο καιρός δεν ήταν ιδιαίτερα καλύτερος – συννεφιασμένος, με τον ήλιο να προσπαθεί να ξεπροβάλει – και ο τόπος διεξαγωγής ήταν ο ίδιος: το γραφικό Πάρκο Μπούσι με τα κόκκινα ελάφια του σε εποχή ζευγαρώματος. Αλλά σχεδόν όλα τα υπόλοιπα σχετικά με εκείνη την αυθόρμητη συνάντηση είχαν εξελιχθεί σφόδρα. Από το 2008, οι σαββατιάτικες συναντήσεις είναι γνωστές ως Parkruns. Πλέον τρέχουν ανά τον κόσμο 2.500 τέτοια εβδομαδιαία δρομικά events – όλα των 5 χιλιομέτρων, όλα δωρεάν – σε 22 χώρες, παντού, από τις πλαγιές της Αίτνας μέχρι 25 βρετανικές φυλακές έως τα Νησιά Φόκλαντ. Σε μια μέση εβδομάδα, περίπου 350.000 άνθρωποι λαμβάνουν μέρος. Το «Runner’s World» το χαρακτηρίζει «παγκόσμιο φαινόμενο».

Η επέτειος

Στο Πάρκο Μπούσι, σχεδόν 2.000 άνθρωποι προσήλθαν για την επέτειο αυτό το Σαββατοκύριακο. Στους τακτικούς συμμετέχοντες των Parkruns περιλαμβάνονται από ολυμπιονίκες μέχρι έναν εκατοντάχρονο άνδρα στη Νέα Ζηλανδία, που έχει γράψει περισσότερες από 175 συμμετοχές, καθώς και όλοι οι ενδιάμεσοι. Το Σάββατο, η παραολυμπιονίκης κολυμβήτρια Ελι Σίμοντς ήταν εθελόντρια στο Πάρκο Μπούσι και ένας από τους δρομείς ήταν ο Ρίτσαρντ Φλέτσερ, ένας ντόπιος που έτρεξε για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 2006 και το Σάββατο συμπλήρωσε την 800ή συμμετοχή του.

«Μόλις ξεκινήσεις, μόλις εθιστείς, είναι σαν ναρκωτικό, δεν μπορείς να το σταματήσεις», λέει ο Φλέτσερ, με ένα πλατύ χαμόγελο, αφού πέρασε τη γραμμή. «Κάθε Σάββατο στις 9 το πρωί, όπου κι αν βρίσκομαι στον κόσμο, θα προσπαθώ να κάνω ένα Parkrun. Εχω κάνει ένα στην Κρακοβία. Ημουν στο Ελσίνκι, έκανα ένα εκεί. Ημουν στη Ναμίμπια πέρυσι στο Σουακόπμουντ και απλά εμφανίστηκα και τα παιδιά ήταν υπέροχα. Ξεκινάμε, τελειώνουμε και στο τέλος όλοι μας κάνουμε και λίγη πλάκα. Είναι θαυμάσια αυτή η αίσθηση της παρέας».

Ψυχολογικά οφέλη

Ο 64χρονος Σίντον-Χιούιτ, στον οποίο έχει απονεμηθεί ο τιμητικός τίτλος του Διοικητή του Εξαιρετικότερου Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας το 2014, επέστρεψε επίσης στο Πάρκο Μπούσι το Σάββατο, αν και δεν έτρεξε (έχει αρθρίτιδα στο αριστερό του γόνατο). Εκτός από τα σωματικά οφέλη του περπατήματος ή του τρεξίματος 5 χιλιομέτρων κάθε εβδομάδα, πιστεύει ότι ο λόγος για τον οποίο το Parkrun έχει αγαπηθεί από τόσο πολλούς ανθρώπους είναι η ώθηση που δίνει στην ψυχική υγεία.

«Είχα πάντα προβλήματα με τις εναλλαγές της διάθεσης», λέει, «και ήξερα ότι, ψυχολογικά, χρειαζόμουν τρέξιμο για να κρατήσω το σκαρί στην επιφάνεια. Ετσι σκέφτηκα ότι το καλύτερο που μπορούσα να κάνω ήταν να ξεκινήσω αυτόν τον αγώνα και θα έβλεπα τους φίλους μου κάθε Σαββατοκύριακο. Και, δέκα χρόνια αργότερα, ήταν ξεκάθαρο ότι ήταν το μυστικό μου όπλο, το μικρό μου χάπι που έπαιρνα κάθε Σαββατοκύριακο, το οποίο βοηθούσε. Δεν με γιάτρεψε, γιατί εξακολουθώ να έχω προβλήματα, αλλά βοήθησε στην αντιμετώπιση των σκαμπανεβασμάτων και των κακοδαιμονιών».

Τι έδειξε η έρευνα

Πρόσφατη έρευνα από δύο πανεπιστήμια του Σέφιλντ φαίνεται να ενισχύει την άποψη του Σίντον-Χιούιτ. Η εξάμηνη μελέτη, η οποία εξέτασε 548 νεοεγγεγραμμένους parkrunners και χρησιμοποίησε τις μετρήσεις της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου για τη μέτρηση της ευημερίας, έδειξε ότι η ικανοποίηση από τη ζωή αυξήθηκε μετά την πραγματοποίηση μόλις δύο Parkruns. «Κατά τη διάρκεια του Covid, η ικανοποίηση από τη ζωή μειώθηκε κατά 0,4 στον πληθυσμό του Ηνωμένου Βασιλείου, χρησιμοποιώντας τα δεδομένα από τη βρετανική Εθνική Στατιστική Υπηρεσία», λέει ο καθηγητής Στιβ Χάακε, από το Ερευνητικό Κέντρο Προηγμένης Ευημερίας του Πανεπιστημίου Χάλαμ. «Και μετά το Parkrun, η ικανοποίηση από τη ζωή αυξήθηκε κατά 0,25. Ετσι, αυτό μου δίνει μια αίσθηση για το πόσο ισχυρό είναι κάτι σαν το Parkrun».

«Εργάζομαι κυρίως στη δημόσια υγεία», συνεχίζει ο Χάακε, «και δεν μπορώ να σκεφτώ καμία πρωτοβουλία για τη δημόσια υγεία στο Ηνωμένο Βασίλειο τόσο μεγάλη όσο το Parkrun». Το Parkrun, το οποίο έγινε φιλανθρωπικό ίδρυμα το 2017, δεν έχει αποφύγει εντελώς τις αντιπαραθέσεις στις δύο δεκαετίες του. Υπήρξαν παράπονα νωρίτερα φέτος – και κάποιες εκκλήσεις για την απόσυρση της χρηματοδότησης από το κράτος – για το γεγονός ότι οι τρανς γυναίκες επιτρέπεται να προσδιορίζονται ως γυναίκες (κατά την εγγραφή τους, αν κάποιοι δρομείς δεν θέλουν να δηλώσουν το φύλο τους, μπορούν να το διευκρινίσουν: «άλλη ταυτότητα φύλου» ή «προτιμώ να μην πω»). Το Parkrun έχει επίσης αφαιρέσει ορισμένα από τα ρεκόρ ταχύτητας από τον ιστότοπό του για να μην είναι «απωθητικό» για τους νέους συμμετέχοντες.

Σπάνιο και αξιόλογο

Στη συντριπτική τους πλειονότητα, όμως, οι τακτικοί δρομείς αγαπούν το Parkrun και θεωρούν τα χαρακτηριστικά του – ότι είναι δωρεάν, ότι είναι ανοιχτό σε όλους, ότι είναι δρομικό event και όχι αγώνας – ως κάτι σπάνιο και αξιόλογο. Καθώς το κρασάκι έρρεε συγκρατημένα στο Πάρκο Μπούσι, ο Σίντον-Χιούιτ ατένιζε το μέλλον. «Εχω μεγάλη απορία για το πού θα βρισκόμαστε σε είκοσι χρόνια. Πόσο περισσότεροι θα γίνουμε;», αναρωτιέται. «Δηλαδή, είμαστε ήδη 10 εκατομμύρια εγγεγραμμένοι parkrunners τώρα – θα είμαστε 15 εκατομμύρια σε δύο δεκαετίες; Ή μήπως 100 εκατομμύρια;».