Ο Δημήτρης Αθυρίδης στα παρασκήνια της documenta 14

Τα μυστικά και τα «άπλυτα» της documenta 14, της σπουδαίας εικαστικής διοργάνωσης που το 2017 βγήκε από τα γερμανικά σύνορα και από τα όρια του Κάσελ για να ταξιδέψει ως την Αθήνα, παρουσιάστηκαν την Τρίτη στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης, όπου προβλήθηκε το συναρπαστικό – όπως το χαρακτηρίζει η διαδικτυακή έκδοση του Artnews – ντοκιμαντέρ του Δημήτρη Αθυρίδη «exergue – on documenta 14».

Επί δύο χρόνια ο δημιουργός του ντοκιμαντέρ έγινε σκιά του καλλιτεχνικού διευθυντή της διοργάνωσης, του Πολωνού Ανταμ Σίμτσεκ. Είχε πρόσβαση σε όλες τις συναντήσεις, σε πάρτι και συγκεντρώσεις, σε συζητήσεις και στην προετοιμασία της έκθεσης. Και χρειάστηκε σχεδόν περισσότερα από τα διπλάσια για να καταφέρει να δαμάσει το υλικό αυτό, το οποίο οργανώθηκε σε ταινίες/κεφάλαια και πλέον δοκιμάζει την τύχη του σε μεγάλα διεθνή φεστιβάλ.

Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη το 2015, την εποχή που η Ελλάδα βρισκόταν στον κυκλώνα των Μνημονίων, των capital controls και του δημοψηφίσματος, και χωρίς πολλή συζήτηση αποφάσισαν να συνεργαστούν. Τότε δεν υπήρχε ακόμη η υποψία των οικονομικών προβλημάτων που θα προέκυπταν στη συνέχεια με άξονα τον προϋπολογισμό, για τον οποίο ο Ανταμ Σίμτσεκ κατηγορήθηκε – και εν συνεχεία απαλλάχθηκε από τις κατηγορίες – ότι τον υπερέβη κατά πολύ.

Οικονομικά προβλήματα

Χαρακτηριστική είναι η σκηνή στην οποία η κάμερα ζουμάρει σε ένα αρχείο όπου φαίνεται ότι για να στηθεί η σκαλωσιά με τη μορφή του Παρθενώνα στην καρδιά του Κάσελ και να ντυθεί με 100.000 απαγορευμένα βιβλία για το έργο της Μάρτα Μενουχίν απαιτούνταν 295.000 ευρώ, με κάποιο από τα στελέχη να αναρωτιέται αν το ποσό θα ήταν αρκετό για την κατασκευή ενός νέου Παρθενώνα.

Ο Σίμτσεκ φαίνεται να μην πίστευε ότι θα προκύψουν οικονομικά προβλήματα και θεωρούσε πως αν για κάποιο λόγο διαπιστωνόταν πως οι ανάγκες της documenta 14 ξεπερνούσαν τον προϋπολογισμό θα ενημερωνόταν από το οικονομικό τμήμα. Κάτι που οι εξελίξεις έδειξαν πως δεν συνέβη και εν τέλει καταγράφηκε έλλειμμα αρκετών εκατομμυρίων ευρώ.