Τα ράσα κάνουν τον παπά;

Πολλές φορές εκφράζεται η άποψη ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι αναχρονιστική. Αυτό δεν εκφέρεται μόνο από τους εχθρούς της αλλά και από πολλούς πιστούς, κυρίως μάλιστα από τους νέους.

Ο χαρακτηρισμός της Εκκλησίας μας ως αναχρονιστικής σχετίζεται με την τυπολατρία, κάποιες φορές με τη λειτουργική, με τη διοίκηση, ακόμα και με την ενδυμασία ιερέων και λαϊκών και με προβλήματα της πρακτικής ζωής, στα οποία οι κορυφαίοι της, στον 21o αιώνα, μένουν άπραγοι από τον φόβο αντίδρασης οργανωμένων ομάδων εντός της. Ομάδων από λαϊκούς και ιερωμένους που έχουν μια απαράδεκτα στατική αντίληψη για την παράδοσή μας. Αντίθετα, ο χαρακτηρισμός «αναχρονιστική» δεν θα έπρεπε να σχετίζεται με τα δόγματα της Εκκλησίας ή με τους κανόνες της πίστης μας, που θεωρούνται παγιωμένα και αδιαπραγμάτευτα.

Φέτος υπήρξε μια χρονιά κατά την οποία, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, η θερμοκρασία στην Ελλάδα και στη Νότια Ευρώπη ήταν σταθερά γύρω στους 40 βαθμούς Κελσίου. Και μέσα στους καύσωνες έβλεπες τους παπάδες μας να κυκλοφορούν καιγόμενοι και κάθιδροι φορώντας, έξω από τους ναούς, στην αγορά, στην καλοκαιρινή άδειά τους, στα μέσα μαζικής συγκοινωνίας, τα μαύρα ράσα και το βαρύτατο καλυμμαύχι τους. Μια κατάσταση βασανιστική για αυτούς και άκρως αντιαισθητική για όσους τους συναντούσαν.

Οταν βλέπουμε τις γυναίκες των μουσουλμάνων με τις μπούργκες, αισθανόμαστε άσχημα ή μερικοί τις κοροϊδεύουν, αλλά είναι η θρησκευτική παράδοσή τους που το επιβάλλει. Και όταν βλέπουμε τους παπάδες μας, λέμε αυτό είναι το σωστό, διότι είναι μια παλαιότατη παράδοσή μας. Η ενδυμασία όμως των κληρικών μας, όπως την ξέρουμε σήμερα, οριστικοποιήθηκε κατά την ύστερη περίοδο της Τουρκοκρατίας. Και αρχικά οι κληρικοί της Εκκλησίας μας φορούσαν τις κοινές και διαδεδομένες ενδυμασίες σε κάθε τόπο, εκτός βέβαια από τα άμφια κατά την τέλεση της χριστιανικής λατρείας. Δηλαδή, η παράδοση άλλαξε για να φορούν οι ιερείς τα ράσα, αλλά δεν μπορεί να αλλάξει πάλι για να απαλλαγούν από αυτά εκτός των ναών.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος δήλωσε σχετικά: «Κατάγομαι από την Κωνσταντινούπολη. Στην Κωνσταντινούπολη οι παπάδες δεν έχουν μακριά γένια, δεν φοράνε ράσα, δεν φέρουν κρεμασμένους σταυρούς έξω από τα ρούχα τους. Φοράμε κοστούμια και γραβάτες σαν σύγχρονοι άνθρωποι. Φοράμε άμφια μόνο όταν πάμε να υπηρετήσουμε στον ναό. Σε άλλες περιπτώσεις δεν φοράμε ράσα… Αυτό είναι το είδος των κληρικών που θέλω να επιστρέψει στην Εκκλησία μας».

Τα ράσα των ιερέων μας θα μπορούσαν κάλλιστα να αντικατασταθούν εκτός των ναών με συμβατικά ρούχα, χωρίς αυτό να βλάψει τίποτε και κανέναν. Ας το δικαιολογήσουμε ως μια δευτερεύουσα «θετική» επίπτωση της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον, όμως, θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι και ορισμένες από τις παραδόσεις μας μπορούν να αλλάξουν, αν είναι λογικό και πρακτικό να αλλάξουν. Απλώς χρειάζεται από τους επικεφαλής της Εκκλησίας να δείξουν τόλμη και θάρρος και ο χρόνος σίγουρα θα τους δικαιώσει.