ΠΑΣΟΚ: πρόταση διακυβέρνησης ή ανυπαρξία

Αύριο το ΠΑΣΟΚ συμπληρώνει μισό αιώνα ζωής. Στα 50 χρόνια, όπως ξέρουν όσοι τα έχουν κλείσει, σκέφτεται κανείς ταυτόχρονα και το παρόν και το μέλλον: από την επόμενη μέρα θα βρίσκεται πιο κοντά στα 80 παρά στα 20. Είναι γενέθλια αποφάσεων.

Το ΠΑΣΟΚ, χωρίς αμφιβολία, αποτέλεσε το μεγάλο πολιτικό φαινόμενο της Μεταπολίτευσης. Επομένως, αυτό που πρέπει να αναστοχαστεί είναι γιατί υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου μπόρεσε να κάνει μέσα σε 7 χρόνια μια μετεωρική πορεία προς την «Αλλαγή» του 1981. Γιατί ο Αντρέας κατάφερε να επανακάμψει, όταν όλοι θεωρούσαν ότι ο ίδιος – ίσως και το ΠΑΣΟΚ – είχαν τελειώσει. Γιατί υπό τον Κώστα Σημίτη κατάφερε να διατηρήσει την εκλογική του δύναμη, παρά τις ακραίες εσωτερικές συγκρούσεις, και να φέρει τη χώρα στον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης. Γιατί ακόμη και πιο πρόσφατα υπό τον Γιώργο Παπανδρέου μπόρεσε να κερδίσει με μεγάλη διαφορά τις εκλογές του 2009, παρότι η Ελλάδα και η κοινωνία της είχαν αλλάξει ριζικά. Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα είναι η ίδια. Το ΠΑΣΟΚ αναδείχθηκε και επικράτησε όποτε έδωσε μια πειστική κυβερνητική πρόταση.

Η μεγάλη διαφορά του ΠΑΣΟΚ δεν ήταν κυρίως ιδεολογική. Ο ευρύτερος χώρος – πριν και μετά τη δικτατορία – είχε και άλλες εκφράσεις, περισσότερες από όσες χρειαζόταν. Αυτό που πέτυχε ο Ανδρέας ήταν να συνθέσει διάφορες, και πολύ διαφορετικές, τάσεις – με χαλαρή μεταξύ τους πολιτική και ιδεολογική συνοχή – σε ενιαίο φορέα εξουσίας. Οι κοινωνικές ομάδες και προσδοκίες που εκφράζει άλλαξαν μέσα στον χρόνο, καθώς άλλαζε η Ελλάδα. Οι «μη προνομιούχοι» της δεκαετίας του ’70 και του ’80 έγιναν τα ανερχόμενα μεσοστρώματα στη δεκαετία του ’90. Πάντοτε, όμως, προϋπόθεση, εγγύηση και ελκτική δύναμη για τους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ ήταν η δυνατότητά του να κυβερνήσει. Χωρίς πρόταση εξουσίας, το ΠΑΣΟΚ δεν θα επιβιώσει.

Σε λίγες μέρες, που η βάση θα ψηφίσει για νέο πρόεδρο, αυτό είναι το βασικό κριτήριο, αν θέλει κανείς να δει προοπτική στη δεύτερη 50ετία της διαδρομής του. Για την επιλογή, έχουν να κοιτάξουν λιγότερο προς το εσωτερικό, τους συσχετισμούς, τις φιλοδοξίες και τις ομαδοποιήσεις και περισσότερο προς τα έξω, δηλαδή προς την ευρεία κοινωνία. Να μπουν δηλαδή στη θέση των ψηφοφόρων που δεν είναι μέλη ή οργανωμένοι φίλοι του ΠΑΣΟΚ όποτε έρθει η επόμενη κάλπη. Εάν σε εκείνους, τους πολλούς, το ΠΑΣΟΚ δεν έχει να πει κάτι ως κυβερνητική προοπτική, μπορεί να επιβιώσει για λίγο, ως ένα ακόμη σχήμα στην κατακερματισμένη ελληνική πολιτική. Χωρίς προοπτική και συμβάλλοντας απλώς στο αδιέξοδο της χώρας.

Στην τελευταία εκλογή, σε συνθήκες συρρίκνωσης της ΝΔ και πλήρους ρευστοποίησης όλων των άλλων όμορων σχηματισμών, το ΠΑΣΟΚ απέτυχε να προβληθεί ως ρεαλιστική εναλλακτική διακυβέρνησης της χώρας. Στις εθνικές κάλπες οι άνθρωποι ψηφίζουν κόμμα αλλά επιλέγουν και πρωθυπουργό. Μερικές φορές τα πράγματα είναι πιο απλά από τις πολιτικές αναλύσεις. Για να έχει μια δεύτερη ζωή μετά τα 50, το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται να πείσει πως μπορεί να κυβερνήσει τη χώρα, σταθερά και αξιόπιστα. Με πρόεδρο ένα πρόσωπο που να μπορούν όχι (μόνον) τα μέλη του, αλλά όλοι οι πολίτες να φανταστούν αύριο στην πρωθυπουργία. Απλό αλλά σκληρό δίλημμα.

Ο Φοίβος Καρζής είναι δημοσιογράφος