Οταν η γη χορεύει…

Ηταν από τους χαμένους της γιγαντομαχίας. Τον κατακεραύνωσε ο Δίας (κατά μία εκδοχή), ενώ η Αθηνά, αφού τον έτρεψε σε φυγή, έριξε πάνω του την Αίτνα με την οποία και τον καταπλάκωσε. Ο Εγκέλαδος δεν μένει ήσυχος από τότε. Στενάζει μέσα στη γη και προκαλεί εκρήξεις ηφαιστείων και σεισμούς. Κινείται στα μέρη μας, προσπαθεί να βγει από τον Ειρηνικό κάνοντας άνω – κάτω την Ιαπωνία, αλλά και πολλά άλλα μέρη αυτού του κόσμου. Μπορούμε να προβλέψουμε τις… διαταραχές του; Μέχρι σήμερα, όχι. Στην Πάρμα, οι σεισμολόγοι του πανεπιστημίου της λένε πως «ναι».

Δύο μελέτες δημοσιευμένες στο «Journal of Geophysical Research: Solid Earth» και στο «Scientific Reports» εστίασαν στους σεισμούς της L’Aquila το 2009 (μεγέθους 6,3) και του Sichuan το 2008 (μεγέθους 7,9). Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Τζαμπιέρο Ιαφαλντάνο, παρατήρησαν ότι η κίνηση των τεκτονικών πλακών, όπως η μικροπλάκα Adria στην Ιταλία, επιβραδύνεται σημαντικά, χρόνια πριν από έναν μεγάλο σεισμό. Για παράδειγμα, βρήκαν μείωση κατά 20% στην κίνηση της πλάκας έξι χρόνια πριν από τον σεισμό της L’Aquila. Αυτές οι αλλαγές είναι ανιχνεύσιμες μέσω GPS, υποδεικνύοντας πιθανές προειδοποιητικές ενδείξεις σεισμικής δραστηριότητας.

Αυτή η νέα προσέγγιση δείχνει ότι παρακολουθώντας τέτοια σήματα θα ήταν δυνατό να προβλεφθούν σεισμοί χρόνια νωρίτερα και να ληφθούν μέτρα. Καθημερινά καταγράφονται περίπου 55 με 80 σεισμοί σε όλο τον κόσμο. Ποικίλλουν σε μέγεθος, από πολύ μικρούς, που δύσκολα γίνονται αισθητοί, μέχρι μεγάλους, που μπορεί να προκαλέσουν σημαντικές απώλειες.

Σύμφωνα με το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, στην Ελλάδα καταγράφονται ετησίως περίπου 10.000 σεισμοί, εκ των οποίων περίπου 1.000 είναι αισθητοί. O σεισμός του Haicheng, στην Κίνα το 1975, ήταν ένας από τους λίγους σεισμούς που προβλέφθηκαν με επιτυχία. Οι Αρχές διέταξαν εκκένωση με βάση ανωμαλίες στη σεισμική δραστηριότητα και γεωλογικές παρατηρήσεις, σώζοντας πολλές ζωές. Ωστόσο, αυτή η επιτυχία δεν επαναλήφθηκε.

Αντίθετα, η αποτυχία πρόβλεψης και η παροχή ψευδούς ασφάλειας οδήγησαν σε σοβαρές απώλειες στη L’Aquila. Οι επιστήμονες που συμμετείχαν κρίθηκαν ένοχοι για ανθρωποκτονία εξ αμελείας, αν και αργότερα απαλλάχθηκαν. Στην κοντινή Πάρμα λένε ότι βρήκαν τον τρόπο για να προβλέψουν σεισμούς. Αλλοι σεισμολόγοι έχουν τις αντιρρήσεις τους. Μόνο όταν προβλεφθούν η ακριβής ώρα, ο τόπος και το μέγεθος, θα μπορούμε να μιλάμε για επιτυχία πρόβλεψης.

Εκεί που το προσπαθούν περισσότερο είναι στην Ιαπωνία που παγκοσμίως είναι η πιο σεισμογενής χώρα. Αυτό οφείλεται στη θέση της στα όρια των τεκτονικών πλακών και την παρουσία της στον λεγόμενο Δακτύλιο της Φωτιάς του Ειρηνικού Ωκεανού.

Ως απάντηση σε μια επικείμενη σεισμική απειλή, ο ιάπωνας πρωθυπουργός Fumio Kishida ακύρωσε το προγραμματισμένο ταξίδι του στην Κεντρική Ασία για να παραμείνει στη χώρα και να διαχειριστεί τη συνεχιζόμενη κρίση. Η απόφαση ακολουθεί την προειδοποίηση που εξέδωσαν οι επιστήμονες σχετικά με την πιθανότητα ενός «μεγασεισμού» που θα μπορούσε να πλήξει την Ιαπωνία.

Eκδόθηκε από την Ιαπωνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (JMA), η οποία εντόπισε σημαντικά αυξημένο κίνδυνο σεισμού μεγάλου μεγέθους κατά μήκος της τάφρου Nankai, μιας από τις πιο επικίνδυνες σεισμικές ζώνες της ασιατικής χώρας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της ιαπωνικής κυβέρνησης, υπάρχει πιθανότητα 70%-80% να σημειωθεί σεισμός μεγέθους 8 ή 9 βαθμών κατά μήκος αυτής της τάφρου τα επόμενα 30 χρόνια. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει πάνω από 320.000 θύματα και να καταστρέψει μεγάλες περιοχές, από το Κάντο έως το Κιουσού, με κίνδυνο ισχυρών τσουνάμι κατά μήκος της ακτής του Ειρηνικού. Ο συναγερμός εκδόθηκε μία ημέρα ύστερα από σεισμό 7,1 ρίχτερ που έπληξε την περιοχή Kyushu στη Νοτιοδυτική Ιαπωνία. 7 ρίχτερ! Μπρρρ…