Η αλγερινή πυγμάχος δεν είναι η πρώτη, δεν θα είναι και η τελευταία

Στους Ολυμπιακούς Αγώνες η συμμετοχή της Imane Khelif συγκέντρωσε το ενδιαφέρον για τους λάθος λόγους. Η αλγερινή πυγμάχος κυριαρχεί στις αθλητικές ειδήσεις καθώς ανήκει σε εκείνο το πολύ μικρό ποσοστό αθλητριών με υπερανδρογοναιμία. Κάτι τέτοιο μπορεί να οφείλεται είτε σε διαταραχή ανάπτυξης φύλου (ατυπική, χρωμοσωμική, γονιδιακή ή ανατομική), είτε να είναι αποτέλεσμα συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις το αποτέλεσμα είναι το ίδιο, η υπερέκκριση ανδρογόνων ορμονών, όπως η τεστοστερόνη. Τα βιολογικά χαρακτηριστικά της αθλήτριας οδήγησαν σε επιδόσεις που την προσομοιάζουν με άνδρα, ενώ καταρχάς διακινήθηκαν fake news, σύμφωνα με τα οποία είχε προβεί σε φυλομετάβαση. Στα παραπάνω, προστέθηκε και το γεγονός ότι η αθλήτρια λαμβάνει μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες, ενώ έχει πρωτύτερα αποκλειστεί από διοργανώσεις της παγκόσμιας πυγμαχίας, καθώς δεν πληρούσε τα κριτήρια επιλεξιμότητας φύλου της Ομοσπονδίας. Το μείζον ερώτημα είναι ποιοι κανόνες διέπουν τις intersex αθλήτριες και εάν εντέλει οι εκάστοτε κανόνες προάγουν την ισότητα και τη δικαιοσύνη στη διεξαγωγή των αγώνων.

Οι βιολογικές διαφοροποιήσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών αποτελούν τον πυρήνα όλων των κανόνων που διέπουν κάθε άθλημα. Ο διαχωρισμός φύλου είναι απαραίτητος, διασφαλίζοντας διαγωνιστική δικαιοσύνη. Ετσι, διαμορφώνονται διαφορετικά κριτήρια πρόκρισης και κατηγορίες βάρους για ορισμένα αθλήματα. Βάσει αυτής της γενικής παραδοχής η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, καθώς και οι παγκόσμιες ομοσπονδίες, ασχολούνται επισταμένως κατά τις τελευταίες δύο και πλέον δεκαετίες με το ζήτημα των intersex αθλητριών. Στόχος ήταν εξαρχής η θέσπιση κανόνων, ώστε να μην εμφιλοχωρεί αλλοίωση του αγωνιστικού αποτελέσματος και αθέμιτο πλεονέκτημα αυτών των αθλητριών έναντι των υπολοίπων. Ωστόσο, η θέσπιση κανόνων δεν είναι εύκολο εγχείρημα.

Οι προηγούμενες υποθέσεις που απασχόλησαν το διεθνές αθλητικό στερέωμα και γνώρισαν διεθνές ενδιαφέρον ήταν αυτές των δρομέων Dutee Chand και Caster Semenya. Οι αθλήτριες υποβλήθηκαν σε εξετάσεις διακρίβωσης φύλου και εντέλει η δυνατότητά τους να διαγωνισθούν είχε ως προϋπόθεση ορμονοθεραπεία που θα μείωνε τις ανδρογόνες ορμόνες τους. Αυτή η πολιτική των αθλητικών οργανισμών δημιούργησε πλήθος προβλημάτων, καθώς αμφισβητήθηκαν τα επιστημονικά στοιχεία που συνδέουν την τεστοστερόνη με τις καλύτερες επιδόσεις σε κάθε επιμέρους άθλημα, ενώ επιπλέον δεν είχαν προβλεφθεί οι επιβλαβείς συνέπειες της θεραπείας για την υγεία των αθλητριών.

Βάσει αυτού του προηγούμενου, η ΔΟΕ απομακρύνεται σταδιακά από τη λογική θεραπείας για τις intersex αθλήτριες και μένει στον προσδιορισμό φύλου για τα διεμφυλικά άτομα. Με άλλα λόγια, η δυνατότητα της Imane Khelif να συμμετέχει σε αγώνες γυναικών είναι αποτέλεσμα χρόνιων διεργασιών, και κρίνεται ως η πλέον δίκαιη λύση που ισορροπεί μεταξύ της διαγωνιστικής ισότητας και της μικρότερης δυνατής επιβάρυνσης της αθλήτριας.

Η προσπάθεια δημιουργίας συνθηκών απόλυτης τυπικής ισότητας δεν είναι ούτε εφικτή, αλλά ούτε και θεμιτή. Τα βιολογικά χαρακτηριστικά του κάθε αθλητή/τριας δεν είναι δυνατό να είναι παρόμοια (π.χ. ύψος, διασκελισμός) και συνεπώς ερωτάται γιατί η αυξημένη τεστοστερόνη από βιολογικά αίτια πρέπει να αποτελεί εξαίρεση. Η νομική αντιμετώπιση των διεμφυλικών αθλητριών είναι ακόμη αμήχανη, γεγονός που αποδεικνύεται και από τη διαφοροποίηση μεταξύ ΔΟΕ και της αντίστοιχης παγκόσμιας ομοσπονδίας. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις πλήττουν αμέσως την αθλήτρια και σε δεύτερο χρόνο τους ίδιους τους αγώνες, θέτοντας εν αμφιβόλω την πληρότητα των κανόνων που τους διέπουν και την ετοιμότητα των διοργανωτών να διαχειριστούν με συνέπεια τις intersex αθλήτριες.

Η Ιωάννα Πέρβου είναι διδάκτωρ Νομικής, δικηγόρος