Νέα γεωπολιτική πόλωση

Η δολοφονία του επικεφαλής της πολιτικής πτέρυγας της σουνιτικής Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγια, ήταν αναμφίβολα ένα σοβαρό πλήγμα για τον επονομαζόμενο «άξονα της αντίστασης» του Ιράν (Φρουροί της Επανάστασης, Χεζμπολάχ, Χαμάς και Χούθι).

Η δολοφονία του είναι η πιο σημαντική ισραηλινή επιχείρηση μετά τις βαρβαρότητες που προκάλεσε η Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου και οδήγησαν στον πόλεμο της Γάζας που συμπλήρωσε ήδη 300 τραγικές ημέρες. Πραγματοποιήθηκε μόλις λίγες μέρες μετά την επίθεση με ρουκέτες εναντίον χωριού των Δρούζων στον νότιο Λίβανο που εξαπέλυσε η σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ, στα κατεχόμενα από το Ισραήλ Υψώματα του Γκολάν, προκαλώντας τον θάνατο 12 παιδιών σε γήπεδο ποδοσφαίρου. Λίγες ώρες αργότερα, το υπουργικό συμβούλιο του Ισραήλ εξουσιοδοτούσε τον πρωθυπουργό Μπένιαμίν Νετανιάχου να προβεί σε όποια ενέργεια αντιποίνων θεωρούσε αναγκαία προκειμένου να υπάρξουν ισχυρά πλήγματα στους πληρεξούσιους του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της Χαμάς και της Χεζμπολάχ.

Αξίζει να υπογραμμιστεί πως η μουσουλμανική μειονότητα των Δρούζων στο βόρειο Ισραήλ συνεργάζεται με τις ισραηλινές κατοχικές δυνάμεις, ενώ τα μέλη της υπηρετούν σε μάχιμες μονάδες του ισραηλινού στρατού.

Το Ισραήλ θεωρούσε τον Κανίγια ως έναν από τους υπευθύνους των τραγικών γεγονότων της 7ης Οκτωβρίου και η δολοφονία του έρχεται σε μια δύσκολη στιγμή για τη Μέση Ανατολή με τις συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ να κλιμακώνονται και να αυξάνεται ο κίνδυνος για περιφερειακό πόλεμο που δύσκολα θα περιοριστεί.

Η δολοφονία Χανίγια εμπλέκει και την Τουρκία και κυρίως τον πρόεδρο Ερντογάν, προστατευόμενος του οποίου υπήρξε ο Χανίγια. Το τελευταίο διάστημα αρκετά αμερικανικά δημοσιεύματα έλεγαν πως η οικονομική έδρα της Χαμάς βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη και άφηναν να εννοηθεί πως η Χαμάς με τη συνδρομή συνεργατών του Ερντογάν προμηθεύεται όπλα και χρηματοδότηση.

Η δολοφονία του ηγέτη της Χαμάς είναι ένα μεγάλο πλήγμα για τον Ερντογάν, ο οποίος λίγες μέρες πιο πριν είχε δηλώσει πως θα μπορούσε η Τουρκία να εισβάλει στο Ισραήλ όπως το είχε κάνει στο Ναγκόρνο Καραμπάχ και στη Συρία.

Δημιουργεί νέα γεωπολιτικά δεδομένα και αυξάνει τις πιθανότητες μιας εκτεταμένης πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή που θα αφήσει όλους τους εμπλεκόμενους σε χειρότερη θέση. Υπάρχει άραγε χώρος για τη διπλωματία;

Εχουμε έναν ασύμμετρο πόλεμο ανάμεσα σε μια ισχυρή στρατιωτική δύναμη, το Ισραήλ, και δύο καλά οργανωμένες τρομοκρατικές ισλαμιστικές οργανώσεις, με το σιιτικό Ιράν να στηρίζει τη σουνιτική Χαμάς προκειμένου να ακυρωθεί η προσέγγιση του Ισραήλ με τη Σαουδική Αραβία που σχεδίασαν οι ΗΠΑ για να αντιμετωπίσουν την επιθετική Τεχεράνη.

Σε έναν κόσμο συγκρουσιακής πολυμέρειας, ο πόλεμος βρίσκεται ήδη στην Ευρώπη (Ουκρανία), βρίσκεται και στη Μεσόγειο κοντά μας. Ηδη παλιές εντάσεις επιδεινώθηκαν. Ο αντισημιτισμός και η ισλαμοφοβία γιγαντώνονται. Η ανθρώπινη καταστροφή που ξεκίνησε στις 7 Οκτωβρίου με την εισβολή της Χαμάς στο Ισραήλ ξεδιπλώνεται πλέον καθημερινά στη Γάζα και στον νότιο Λίβανο.

Πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή. Απειλή στρατιωτικής σύγκρουσης στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας ή στα στενά της Ταϊβάν όπου θα μπορούσαν να εμπλακούν ΗΠΑ και Κίνα.

Είναι ανησυχητικός ο ολοένα και πιο επιθετικός τόνος μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων σε μια «Ανειρήνευτη Εποχή» για να θυμηθούμε τον εύστοχο τίτλο του βιβλίου του Μαρκ Λέοναρντ (εκδόσεις Ασίνη 2024).

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης. Πρόεδρος Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Αιγαίου