«Οι “Ορνιθες” σαν Πίτερ Παν»

Τα τελευταία δύο χρόνια η συνεργασία του με τον Αρη Μπινιάρη στο «Η άνοδος και η πτώση του Αρτούρο Ούι» γέννησε μια παράσταση που κινήθηκε σε υψηλές καλλιτεχνικές στροφές και κέρδισε το χειροκρότημα του κοινού. Αυτό το καλοκαίρι που ο σκηνοθέτης αναμετράται για πρώτη φορά με την αρχαία κωμωδία, ο Γιώργος Χρυσοστόμου τον ακολουθεί στο νέο του εγχείρημα πρωταγωνιστώντας στους «Ορνιθες», δίπλα στον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο. Ο αριστοφανικός λόγος ζωντανεύει σε μια μεγάλη περιοδεία ανά την Ελλάδα, η οποία στις 9 και 10 Αυγούστου θα κάνει στάση στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

«Η δημιουργία της παράστασης έγινε με την εις άτοπον απαγωγή όσων δεν θέλαμε να συμβούν. Ο Αριστοφάνης είναι πολύ δύσκολος συγγραφέας γιατί δεν μπορείς να κάνεις τα αστεία που έκανε τότε, δεν πιάνουν. Ακόμα, αφαιρέσαμε τις βωμολοχίες και όλα τα κλασικά φαλλικά στοιχεία, οπότε καθάρισε τελικά το τοπίο. Ακολουθώντας τη γραμμή του σκηνοθέτη, δεν βάλαμε στους αυτοσχεδιασμούς μας επικαιροποίηση. Αυτό που έμεινε είναι ένα πολύ ωραίο, μαγικό παραμύθι, σαν να είναι της Ντίσνεϊ, θυμίζοντας τον Πίτερ Παν. Εχει παιδικότητα πολλή και ποίηση τρομερή. Εχει μπολιαστεί το έργο με κείμενα τα οποία προκαλούν συγκίνηση και σε εμάς τους ίδιους. Ταυτόχρονα είναι και πάρα πολύ αστεία η παράσταση και πάει σαν καρδιογράφημα που μια συγκινείσαι, μια γελάς και γίνεται αυτή η παλινδρόμηση. Ο δε κόσμος που έχει φτιαχτεί με τα σκηνικά, τα κοστούμια, τα φώτα και τη μουσική, δίνει μια μαγική εικόνα. Οπότε θα δείτε μια μαγική παράσταση και πολύ γλυκιά» αναφέρει ο Γιώργος Χρυσοστόμου μιλώντας στα «Πρόσωπα».

«Νέος» Ευελπίδης

Ο ίδιος υποδύεται τον Ευελπίδη που μαζί με τον φίλο του Πισθέταιρο, απογοητευμένοι από τις συνθήκες στην πόλη τους, αναζητούν έναν νέο τόπο όπου θα μπορέσουν να ζήσουν με ηρεμία και χαρά. «Από γραφής ο ρόλος του Ευελπίδη είναι δύσκολος. Φεύγει στη μέση του έργου. Στη διασκευή που έκανε ο Αρης με την Ελενα Τριανταφυλλοπούλου αποφάσισαν να τον κρατήσουν σε όλο το έργο. Οπότε εγώ έπρεπε να εφεύρω κείμενο, να αυτοσχεδιάζω κάθε βράδυ και να βάζω εμβόλιμα πράγματα, το οποίο δεν ήταν μια εύκολη διαδικασία. Ολοκληρώσαμε αυτόν τον ήρωα κι έγινε το έτερον ήμισυ του Πισθέταιρου. Σε αυτό που ήθελε να καταλήξει ο σκηνοθέτης ήταν στο να μιλήσουμε για το μαζί. Είναι κλειδί το υπαρξιακό κομμάτι τού να έχεις έναν άνθρωπο, τουλάχιστον, σε αυτή τη ζωή να στηριχτείς. Το τουλάχιστον έναν το βλέπουμε στους δύο ήρωες κι αυτός ο ένας που στηρίζεται ο άλλος είναι ο Ευελπίδης. Εν τέλει, κατασκευάσαμε έναν ήρωα που αγαπάει πάρα πολύ τον φίλο του, τον ακολουθεί και τον στηρίζει και ξαφνικά εκείνος ανακαλύπτει έναν εαυτό που δεν τον είχε» τονίζει ο έμπειρος ηθοποιός.

Η επαφή των δύο ηρώων με τον κόσμο των πουλιών τούς δίνει την ιδέα να ιδρύσουν μια καινούργια πολιτεία στους αιθέρες, μεταξύ γης και ουρανού, τη Νεφελοκοκκυγία, ένα σχέδιο που αποδεικνύεται γεμάτο προκλήσεις. «Δεν είναι εύκολο να πραγματωθεί αυτή η ουτοπία. Και γι’ αυτό αποκαλείται ου-τοπία. Οσο δεν το καταφέρνεις λέγεται έτσι. Μετά γίνεται τόπος κι αν έχει ανθρώπους, πάνε τα πράγματα προς τη φυσική τους καταστροφή. Η τάση δηλαδή είναι να καταστρέφονται κάποια πράγματα για να φτιαχτούν άλλα» δηλώνει ο πρωταγωνιστής. «Ο καθένας έχει τη δική του ουτοπία, αλλά κανείς δεν πάει προς τα εκεί. Στη ζωή μου έχω συναντήσει πολλούς ανθρώπους που λένε ότι θα τα παρατήσουν όλα και θα πάνε σ’ ένα βουνό. Αλλά αυτό που έχουν σαν φαντασίωση ότι λειτουργεί τέλεια, στ’ αλήθεια είναι μέχρι 10-15 δευτερόλεπτα στο μυαλό τους. Το θέμα είναι να παλεύεις προς αυτό και η δουλειά της ουτοπίας είναι να μη γίνει πραγματοποιήσιμη ποτέ. Πολλές φορές η ουτοπία γεννιέται όταν δεν βλέπεις τα θετικά της υπάρχουσας κατάστασης» συμπληρώνει ο Γιώργος Χρυσοστόμου και φαντάζεται τη δική του Νεφελοκοκκυγία. «Είναι ένας φάρος κάπου στη Σκωτία με όλα τα κομφόρ, τζάκι και ψυγεία γεμάτα, σκυλί. Κάποιος να πηγαίνει σουπερμάρκετ, όχι εγώ. Μουσική πολύ καλή, βροχές, κονιάκ και πούρο στο τζάκι μπροστά. Δεν θα γίνει ποτέ φυσικά αλλά οφείλει να μη γίνει» εξομολογείται.

Η απαραίτητη διασκευή

Η σκηνοθεσία του Αρη Μπινιάρη προσεγγίζει το έργο σαν μια αρχέγονη τελετή όπου ο θίασος ζωντανεύει τον μύθο βιωματικά, «άδειοι» από κάθε ανθρώπινη ιδιότητα αλλά γεμάτοι από τη ζωώδη ορμή των πουλιών. Ετσι, δημιουργεί μια σύγχρονη σάτιρα που αναδεικνύει τις αλληγορικές προεκτάσεις του αριστοφανικού κειμένου. «Κάποια πράγματα, και συμφωνούμε όλοι πλέον σε αυτό, χρειάζονται διασκευή για να αναδειχθούν. Εάν μείνουν στον τρόπο που ήταν τότε, μόνο καταπίνονται. Το θέατρο είναι εξελίξιμο είδος. Δεν χρειάζεται να κάνεις πράγματα τα οποία γράφτηκαν για παράδειγμα στο 300  π.Χ. Πρέπει να κάνεις κάτι που να μην έχει γίνει ώστε, αν μη τι άλλο, να προχωρήσει λίγο το πράγμα. Δεν είχε νόημα να κάνουμε κόπιες. Αυτό σημαίνει ότι κάποια πράγματα θα ξεβολευτούν, κάποιοι δεν θα είναι ευχαριστημένοι και ευτυχώς δηλαδή γιατί δεν μπορούν να είναι όλοι. Επίσης, το θέατρο δεν είναι πανεπιστήμιο όπου πρέπει να μελετήσεις το κείμενο αυτό καθαυτό. Πάντα διαστρεβλώνει με την καλή έννοια, μεγεθύνει με έναν φακό άλλο και πάρα πολλά φίλτρα την πραγματικότητα του κειμένου και την κάνει λίγο πιο έντονη για να την καταλάβεις. Αν πρέπει κάθε φορά να ανασταίνουμε τον συγγραφέα και τον ήρωα, να τον σηκώνουμε με άλλα ρούχα από τον τάφο, όχι με τα ίδια» υποστηρίζει ο ηθοποιός.

Τα λαμόγια

Με σύμμαχο τη μουσική και την κίνηση, η παράσταση φιλοδοξεί να ρίξει φως στα κρίσιμα ζητήματα της πόλης, βάζοντας στο επίκεντρό της την ανθρώπινη κατάσταση, τη μεταμόρφωση και την αποκατάσταση της κοσμικής δικαιοσύνης. «Βλέπουμε δύο πρόσωπα από τον κόσμο των ανθρώπων, αλλαγμένους ή όπως θα λέγαμε αυτές τις ημέρες αφυπνισμένους, χωρίς να ξέρουν οι ίδιοι τι είναι αφύπνιση αλλά ψάχνουν κάτι. Εκεί, ένα κομμάτι της κοινωνίας ως πολίτες μετατοπίζεται προς τα κάπου και στη μέση του έργου βλέπουμε πόσο ένα άλλο κομμάτι παραμένει ίδιο, συντηρητικά. Κι αυτό είναι το κομμάτι που ανεβαίνουν τα λαμόγια και ζητάνε κομμάτι της πίτας της Νεφελοκοκκυγίας. Το πολιτικό σχόλιο του Αριστοφάνη έχει να κάνει με το ότι αυτοί που είναι γενικά κατασκευασμένοι να λειτουργούν σαν λαμόγια, θα είναι πάντα έτσι. Δεν μπορούν όλοι να είναι Πισθέταιροι και Ευέλπιδες, ούτε και όλοι λαμόγια. Μια ουτοπία θα ήταν να μπορούμε να ζούμε σε μια χώρα που να μην υπάρχουν λαμόγια. Για να γίνει αυτό θα πρέπει πραγματικά να γίνουν πολύ ακραία τα μέτρα και να τους εξομοιώσουν όλους, καταλήγοντας σε μια κοινωνία με φουτουριστικές και οργουελικές ποιότητες. Κι αυτό ευτυχώς δεν γίνεται» καταλήγει ο Γιώργος Χρυσοστόμου.