Τράπεζες και ευρωπαϊκή άμυνα

Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν το 2023 στο υψηλότερό τους επίπεδο από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και ανήλθαν σε 2,4 τρισ. δολάρια. Από το 2014, η ΕΕ έχει λάβει μέτρα για την ενίσχυση της αμυντικής της βιομηχανίας, η οποία έχει μείνει πίσω ύστερα από χρόνια περικοπών. Οι προσπάθειες αυτές έχουν ενταθεί περαιτέρω μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022 και εκτιμούμε ότι οι συνολικές στρατιωτικές δαπάνες των χωρών της ΕΕ έχουν αυξηθεί σε περίπου 264 δισ. ευρώ το 2023.

Ωστόσο, όπως έχει ανακοινώσει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία μπορεί να χρειαστεί 500 δισ. ευρώ τα επόμενα 10 χρόνια. Ως εκ τούτου, αναμένουμε ότι οι ανάγκες ιδιωτικής χρηματοδότησης του τομέα θα αυξηθούν, προκειμένου η ΕΕ να επιτύχει την επιθυμητή ετοιμότητα της αμυντικής βιομηχανίας και να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ΝΑΤΟ για τις στρατιωτικές δαπάνες.

Οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν γενικά επιδείξει σχετική απροθυμία να δανείσουν τον αμυντικό τομέα για λόγους δεοντολογίας, κανονισμών και φήμης. Ο δανεισμός στον αμυντικό τομέα, ιδίως σε κατασκευαστές όπλων, μπορεί να κριθεί αρνητικά λόγω της σύνδεσής του με συγκρούσεις και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι τράπεζες δίνουν όλο και μεγαλύτερη έμφαση στις πρακτικές δανεισμού τους σε θέματα περιβάλλοντος, κοινωνίας και διακυβέρνησης (ESG) και στην εταιρική κοινωνική ευθύνη, ενώ ο αμυντικός τομέας θεωρείται γενικά μη βιώσιμος, σύμφωνα με το σύστημα ταξινόμησης της ΕΕ.

Υπό το πρίσμα της πολιτικής βούλησης για αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων, τον Ιούνιο του 2024, η ΕΤΕπ ανακοίνωσε το σχέδιό της να χορηγήσει 6 δισ. ευρώ στον τομέα για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων έργων, π.χ. δορυφόροι ή drones, επιπλέον των 2 δισ. ευρώ που έχουν ήδη επενδυθεί από τον Φεβρουάριο του 2022 έως το τέλος του 2023. Αυτό ακολουθεί την ανακοίνωση της ΕΤΕπ τον περασμένο Απρίλιο σχετικά με την τροποποίηση του κανόνα που απαγόρευε τον δανεισμό σε εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας, το 50% ή περισσότερο των εσόδων των οποίων αντιστοιχούσε στις πωλήσεις στρατιωτικού εξοπλισμού.

Εντούτοις, λόγω του αυστηρού πλαισίου ESG, η ΕΤΕπ θα συνεχίσει να απέχει από τη χρηματοδότηση εταιρειών που δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στον τομέα της άμυνας. Σημειώνουμε επίσης ότι το ποσό των 6 δισ. ευρώ που ανακοινώθηκε αντιπροσωπεύει μόνο το 1% περίπου των στρατιωτικών δαπανών της ΕΕ για το 2023. Παρ’ όλα αυτά, θεωρούμε την ανακοίνωση αυτή ως ένα σημαντικό βήμα. Με την ΕΤΕπ να δείχνει τον δρόμο, άλλες τράπεζες, ιδίως ιδιωτικές, ενδέχεται να πειστούν να άρουν τους περιορισμούς τους όσον αφορά τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων στον τομέα της άμυνας και να συμμετάσχουν περισσότερο.

Το άρθρο είναι σύνοψη εκτενέστερης ανάλυσης του οίκου DBRS Morningstar.

O Αρνό Ζουρνουά είναι α΄ αντιπρόεδρος αξιολογήσεων παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της DBRS Morningstar. Ο Μάρκος Αλβαρεζ είναι διευθυντής διεθνών ασφαλιστικών αξιολογήσεων του οίκου. Η Ελίζαμπεθ Ρούντμαν είναι διευθύντρια αξιολογήσεων παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στον ίδιο οίκο.