Ατομικό, συλλογικό, ιστορικό

Σε ένα σκηνικό που παραπέμπει συγχρόνως στο γκρέμισμα και το χτίσιμο, κάπου ανάμεσα στη δημιουργία και την καταστροφή, ο Μάνος Καρατζογιάννης έστησε την παράσταση μνήμης και ιστορίας, που πραγματεύεται μια στιγμή της Ελλάδας, μισό αιώνα πριν. Τίτλος της, «50 χρόνια – Μια νύχτα». Και στέκεται δίπλα, πλάι, απέναντι αλλά και μέσα στο γεγονός της Μεταπολίτευσης, πιάνοντας τα ιστορικά δεδομένα και εντάσσοντάς τα στην ατομική μνήμη που έγινε συλλογική, με την εξέγερση του Πολυτεχνείου να καθορίζει τις εξελίξεις. Κι όλα αυτά ενώ το θέατρο «καραδοκεί» να αποτυπώσει με τον δικό του τρόπο όλα όσα συνέβησαν τότε και συμβαίνουν «τώρα» στη σκηνή.

Ο σκηνοθέτης οργάνωσε, σε συνεργασία με τη Δήμητρα Κονδυλάκη, το υλικό του, βασισμένος σε προσωπικές μαρτυρίες, ιστορικά βιβλία, ντοκουμέντα, οπτικοακουστικό υλικό ή πληροφορίες που συνέλεξε. Και ενέταξε το θέατρο, το θέατρο εκείνων των ημερών και εκείνης της εποχής μέσα από στιγμές, σκηνές, βιώματα, με τρόπο καθοριστικό τόσο για τις πραγματικές εξελίξεις όσο και για την εξέλιξη της παράστασης.

Ο Μάνος Καρατζογιάννης έχει βρει έναν τρόπο κι έναν δρόμο, δικό του, για να αποτυπώνει την ιστορία στη σκηνή, χωρίς να της στερεί την αλήθεια, προσθέτοντας όμως θεατρικότητα κι αυτή τη ζωντάνια που μόνο το θέατρο ξέρει να δίνει. Εχοντας στο ενεργητικό του κείμενα – έργα που έχει γράψει για να φωτίσει πρόσφατες στιγμές, «Για την Ελένη», «Ξένες πόρτες», «Μάρτυρες των Αθηνών», «Φύλακας μιας επανάστασης», «Passport», επιχειρεί τώρα μια σύγχρονη ανάγνωση αυτής της οριακής στιγμής.

Μαθητές, φοιτητές, τυχαίοι, περαστικοί, ενεργοί πολιτικά, δίνουν το «παρών» μέσα από μια ομάδα ανθρώπων – ηθοποιών που αναλαμβάνει να παίξει τους ρόλους στην παράσταση: αυτή η ομάδα κινείται ανάμεσα στους τσιμεντόλιθους που είναι διάσπαρτοι στη σκηνή, συνομιλεί, ζωντανεύει περιστατικά, θυμάται, γελάει, κλαίει. Κάπου ανάμεσα στο κοινό και την πλατεία, δεκατρία νέα παιδιά, όλοι τους τριτοετείς της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης, παρακολουθούν μαζί μας τα τεκταινόμενα.

Ντοκουμέντα

Με σχεδόν θρησκευτική ευλάβεια και κάποια υπερβολή απέναντι στο καθήκον να αποτυπώσει αυτή την τόσο πρόσφατη εποχή, ο Μάνος Καρατζογιάννης ξεδίπλωσε λεπτομερώς τα γεγονότα σ΄ ένα άτυπο, πρώτο μέρος. Για να ακολουθήσει ένα (άτυπο επίσης) δεύτερο, όπου ενέταξε δυναμικά τη θεατρική διάσταση του όλου εγχειρήματος και απογείωσε την παράσταση. Αντλώντας ηχητικά και τραγούδια, στιγμιότυπα και ντοκουμέντα από το θέατρο και το σινεμά της εποχής, θύμισε όχι μόνο τη συμβολή της τέχνης αλλά την εμπλοκή της τέχνης στην ιστορία. Με αποκορύφωμα τη συμμετοχή της Υβόννης Μαλτέζου, που καθισμένη ανάμεσα στο κοινό θα σηκωθεί για να δώσει, ως θεατής, ένα χαρτομάντιλο και ανεβαίνοντας στη σκηνή θα ενσωματωθεί για να μοιραστεί την εμπειρία της. Κι εκεί είναι που το θέατρο θα γίνει ένα με τη ζωή και ο ρόλος θα ταυτιστεί με το βίωμα, για να διηγηθεί η Μαλτέζου, μέλος του Ελεύθερου Θεάτρου, τη σύλληψή της, μαζί με τον Κώστα Αρζόγλου. Ενταση, συγκίνηση και μια ερμηνεία ψυχής.

Το κλείσιμο στο «50 χρόνια – Μια νύχτα» έρχεται με την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή που «διδάσκει» στους μαθητές (τα παιδιά της Δραματικής Σχολής γίνονται πια μέρος της παράστασης) ο δάσκαλος Γιάννης Νταλιάνης. Αμεσος και ουσιαστικός, βάζει την τελευταία πινελιά κύρους στο όλο εγχείρημα. Εχει προηγηθεί η πάντα μεστή Μαρία Ζορμπά με τη ζωντανή και ρεαλιστική ερμηνεία της, καθώς και τα εξαιρετικά αγόρια του θιάσου, ο Γιώργος Βουρδαμής, ο Στρατής Χατζησταματίου και ο Γιώργος Νούσης.