Λεπενοποίηση κάλπης και ψυχών

Από τη στιγμή που ο πρόεδρος Μακρόν αποφάσισε να κάνει το άλμα στο κενό – μόλις είχε χάσει και με συνείδηση ότι δεν μπορεί να κερδίσει –, δεν υπήρχε αβεβαιότητα ως προς την πτώση. Πολύ γρήγορα φάνηκε ότι η «θεραπεία του σοκ» δεν θα λειτουργούσε και ότι ο «καλός σκοπός» του – να μη φτάσει η Ακροδεξιά στην πραγματική εξουσία, δηλαδή στην Προεδρία της Δημοκρατίας, σε μερικά χρόνια – απλώς θα τον έκανε να μοιάζει ακόμα πιο ξεκομμένος από την πραγματικότητα. Ετσι το μόνο που έμενε να διακυβεύεται σε αυτές τις εκλογές – με δεδομένη τη σειρά των κομμάτων, καθώς και τη μεγάλη συμμετοχή των πολιτών – ήταν οι πιθανότητες να κυβερνήσει η Ακροδεξιά και γενικώς να κυβερνηθεί η Γαλλία.

Ως προς αυτό, λόγω του εκλογικού συστήματος, το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου δεν είναι ποτέ καθοριστικό: το ποιος θα κερδίσει την καθεμία από τις 577 μονοεδρικές μάχες, άρα τις έδρες, άρα θα πλησιάσει ή όχι την πλειοψηφία, φαίνεται στον δεύτερο γύρο. Το χτεσινό αποτέλεσμα, πάντως, δίνει ορισμένες, όχι όλες απολύτως αναμενόμενες, ενδείξεις. Η πρωτιά του κόμματος της Λεπέν ήταν αδιαμφισβήτητη, αλλά μάλλον όχι σε τροχιά απόλυτης πλειοψηφίας. Η επίδοση του Λαϊκού Μετώπου στο ύψος των προσδοκιών, των συνθηκών, αλλά όχι της διακυβέρνησης. Και το κόμμα του προέδρου, ίσως από τον ψυχολογικό εκβιασμό που ασκήθηκε, ίσως λόγω του ακραίου προφίλ των άλλων, μπορεί κι από μια διάχυτη αίσθηση φιλανθρωπίας, έμεινε ζωντανό – καμία πρόβλεψη δεν του έδινε το 20% που πήρε. Και θα κρίνει πολλά στον δεύτερο γύρο, αρκεί να μπορέσει να υπάρξει συνεννόηση – την οποία πάντως αφήνουν ανοιχτή οι δηλώσεις τόσο του Μακρόν όσο και του Μελανσόν το βράδυ των εκλογών.

Πιο ανησυχητική απ’ όλα θεωρώ την ήδη επελθούσα, ανεξαρτήτως τελικού αποτελέσματος – αλλά ήδη το 34% είναι πολύ βαρύ –, διάβρωση της γαλλικής κοινωνίας από τις «ιδέες» και τις «αρχές» του κόμματος της Λεπέν. Και μάλιστα της κοινωνίας στο σύνολό της, ιδίως των λεγόμενων «μεσαίων στρωμάτων», με μόνες εξαιρέσεις τους πολίτες υψηλής μόρφωσης και τους κατοίκους ορισμένων μεγάλων πόλεων. Παρά το παραλλαγμένο σε σχέση με την εποχή του πατέρα της όνομα, την επικοινωνιακή προσπάθεια «ομαλοποίησης» (δεν γίνεται πια λόγος για εγκατάλειψη του ευρώ, ούτε οι θάλαμοι αερίων χαρακτηρίζονται δημοσίως «λεπτομέρεια της Ιστορίας») και τη χρήση διακοσμητικών στοιχείων τύπου Μπαρντελά (και, εκ μεταγραφής, Μελόνι), η γαλλική Ακροδεξιά δεν έχει αλλάξει: παραμένει ανοιχτά αντίπαλος της Δημοκρατίας (όλοι οι Γάλλοι δεν είναι ίσοι, μετράει το δέρμα τους και το όνομά τους), της ελευθερίας (σύνορα, διακρίσεις και τιμωρία των αντιπάλων), της Ευρώπης («γαλλική εξαίρεση») και του ουμανισμού (όπως όλοι οι συνοδοιπόροι του Τραμπ, του Ορμπαν και της Μελόνι).

Με κίνδυνο να μη φανώ στο σημείο αυτό politiquement correct, θα διαφωνήσω με όσους ισχυρίζονται ότι και γι’ αυτό φταίει ο Μακρόν. Ο μακράν – ας συγχωρεθεί ένα μικρό σκέρτσο μέσα σε τόση μαυρίλα – πιο ενδιαφέρων, παρεμβατικός, φιλοσοφημένος (και αλαζονικός) γάλλος πρόεδρος από την εποχή του Μιτεράν – αλλά πολύ λιγότερο λαϊκιστής από τον Μιτεράν – έχει μεγάλη ευθύνη για την έξω διάβρωση. Για τη μέσα, όμως, υπεύθυνοι είναι οι γάλλοι πολίτες – γιατί την είδαν να έρχεται, και στη χώρα τους και στην ψυχή τους.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος