Ανάπτυξη και τσέπη

Πρόσφατη μελέτη της ΕΚΤ διαπίστωσε ότι η ζήτηση για τραπεζικό δανεισμό αυξάνεται κυρίως από καταναλωτές με χαμηλά εισοδήματα, ενώ μειώνεται από τους καταναλωτές με υψηλά εισοδήματα. Ταυτόχρονα, οι τράπεζες έχουν αυξήσει τις απορρίψεις δανείων. Με άλλα λόγια, οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι πιο πρόθυμες να δανείσουν αυτούς που δεν χρειάζονται, ενώ αποφεύγουν εκείνους που έχουν ανάγκη.

Ο προβληματισμός αυτός ισχύει και για τις ελληνικές τράπεζες. Τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος καταλήγουν στο ίδιο ακριβώς συμπέρασμα. Η ζήτηση για τραπεζικά δάνεια προέρχεται κυρίως από τη ζήτηση καταναλωτικών δανείων και όχι στεγαστικών. Η ζήτηση για στεγαστικά μειώνεται καθώς προτιμάται η αγορά κατοικίας με μετρητά, τα οποία είτε είχαν μπει στην άκρη για τον σκοπό αυτόν είτε δόθηκαν από τους γονείς. Η τάση αυτή ενισχύθηκε κυρίως μετά την αύξηση του αφορολογήτου στις γονικές παροχές στα 800.000 ευρώ από κάθε γονέα σε κάθε παιδί. Οι τράπεζες επιβεβαιώνουν ότι παρατηρείται μεγάλη μεταφορά πλούτου από την παλαιότερη γενιά στη νεότερη. Κι αυτό είναι μια αιτία, αλλά και ερμηνεία για τη χαμηλή αποταμίευση στη χώρα.

Την ίδια στιγμή, ολοένα και περισσότεροι ζουν από τα έτοιμα. Στο πρώτο τετράμηνο του έτους, οι καθαρές ροές στους καταθετικούς λογαριασμούς μειώθηκαν κατά 1,5 δισ. ευρώ. Οι νέες χορηγήσεις για καταναλωτικά δάνεια ξεπέρασαν το μισό δισ. ευρώ, όταν για στεγαστικά ήταν 325 εκατ. ευρώ. Ταυτόχρονα, τα μετρητά που κυκλοφορούν στις τσέπες μας, δηλαδή εκτός τραπεζικού συστήματος, μειώθηκαν τον Απρίλιο σε περίπου 8-9 δισ. ευρώ, έναντι 14 δισ. ευρώ τον ίδιο μήνα πέρυσι.

Και όλα αυτά, όταν το ΑΕΠ καταγράφει αύξηση 2,1% στο α’ τρίμηνο ξεπερνώντας κατά πολύ τον μέσο όρο της ΕΕ. Ισως θα πρέπει να μας προβληματίσει η διατήρηση της ανάπτυξης, χωρίς εισοδήματα και ρευστότητα, ή η ανάπτυξη λόγω κατανάλωσης.