Εκφύλιση βιοπροσθετικής βαλβίδας: τι λύσεις υπάρχουν

Οι βιοπροσθετικές βαλβίδες είναι κατασκευασμένες από ζωικούς ιστούς και χρησιμοποιούνται ευρέως στα άτομα που υποβάλλονται σε επέμβαση αντικατάστασης μιας πάσχουσας καρδιακής βαλβίδας. Σε αντίθεση με τις μηχανικές – μεταλλικές βαλβίδες δεν απαιτούν μακροχρόνια αντιπηκτική θεραπεία και αυτό τις καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικές για τους περισσότερους ασθενείς.  Ωστόσο, οι βιοπροσθετικές βαλβίδες είναι περισσότερο επιρρεπείς σε εκφύλιση, όρος που αναφέρεται στη σταδιακή φθορά της βαλβίδας με την πάροδο του χρόνου κυρίως λόγω ασβέστωσης. Λειτουργικά η εκφύλιση της βαλβίδας εκδηλώνεται είτε ως στένωση (αδυναμία πλήρους διάνοιξης) ή ως ανεπάρκεια (αδυναμία στεγανούς σύγκλεισης) ή ως μεικτή δυσλειτουργία της βαλβίδας. Η διάγνωση στηρίζεται κυρίως στη ενδελεχή κλινική και ηχωκαρδιογραφική εξέταση των ασθενών.

Σε περιπτώσεις ήπιας έως μέτριας δυσλειτουργίας, ενδέχεται να επαρκεί η φαρμακευτική αγωγή, ώστε να περιοριστούν τα συμπτώματα και να επιβραδυνθεί η περαιτέρω δυσλειτουργία της βαλβίδας. Αντίθετα, σε σοβαρή δυσλειτουργία της βαλβίδας, θέση έχουν οι χειρουργικές και επεμβατικές θεραπείες. Η χειρουργική αντιμετώπιση με την αφαίρεση και αντικατάσταση της εκφυλισμένης βαλβίδας με μία νέα αποτελούσε μέχρι πρόσφατα τη μοναδική θεραπευτική επιλογή των ασθενών με εκφυλισμένη βιοπροσθετική βαλβίδα. Η επανεγχείρηση όμως συχνά συνδέεται με πολύ υψηλό χειρουργικό κίνδυνο.

Εναλλακτικά της χειρουργικής μεθόδου, η μέθοδος Valve-in-valve αποτελεί μία ελάχιστα επεμβατική, διαδερμική τεχνική κατά την οποία ο σκελετός της δυσλειτουργούσας βαλβίδας χρησιμοποιείται ως βάση για την τοποθέτηση μιας νέας βιοπροσθετικής βαλβίδας. Ειδικότερα για επεμβάσεις που αφορούν την αορτική βαλβίδα, είναι αξιοσημείωτο ότι βαλβίδες που τοποθετούνται με την τεχνική Valve-in-valve παρουσιάζουν ίδια ή και καλύτερα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα συγκριτικά με τη χειρουργική αντικατάσταση όσον αφορά την περιεπεμβατική θνητότητα, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, την οξεία νεφρική ανεπάρκεια, τις αιμορραγίες, τη διάρκεια της νοσηλείας και την ανάγκη για μόνιμο βηματοδότη.

Δεδομένης της διαρκώς αυξανόμενης χρήσης βιοπροσθετικών βαλβίδων, ιδίως σε νεαρότερους ασθενείς, με πλέον χαρακτηριστικό το παράδειγμα της διαδερμικής εμφύτευσης αορτικής βαλβίδας με τη μέθοδο TAVI, αναμένεται μελλοντικά να αυξηθεί δραματικά ο αριθμός των ασθενών με εκφύλιση βαλβίδας που θα χρειαστούν μια νέα διαδερμική επέμβαση.

Συνεπώς, η εκφύλιση της βιοπροσθετικής βαλβίδας αντιπροσωπεύει μια σημαντική πρόκληση στη διαχείριση των βαλβιδικών καρδιακών παθήσεων. Οι ερευνητικές προσπάθειες εστιάζουν στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που οδηγούν στην εκφύλιση των βιοπροσθετικών βαλβίδων ανοίγοντας τον δρόμο για στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις και τεχνολογική βελτίωση των διαθέσιμων βαλβίδων.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών