Ο Μπάιντεν και η Χαμάς

Το σχέδιο ειρήνευσης στη Γάζα, που παρουσίασε προ ημερών ο πρόεδρος Μπάιντεν, το συνέταξαν Ισραηλινοί, όπως τόνισε κατά την παρουσίαση. Και τον πιστεύω, διότι κοτζάμ πρόεδρος των ΗΠΑ είναι! Ψέματα θα μας πει; Απλώς, αναρωτιέμαι πώς θα ήταν το σχέδιο ειρήνευσης αν το είχε συντάξει η Χαμάς. Ας αφήσω τα αστεία, όμως, για να πιάσουμε την υπόθεση αυτή από την αρχή.

Ηταν την περασμένη Παρασκευή, που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, με το ύφος του ανθρώπου που βασανίζεται καθισμένος στη λεκάνη της τουαλέτας του (ύφος, οφειλόμενο όχι σε εντερικά προβλήματα, αλλά στις αισθητικές επεμβάσεις που του έχουν παραμορφώσει το πρόσωπο), αποκάλυψε στη διεθνή κοινή γνώμη ένα σχέδιο ειρήνευσης τριών σταδίων για τη Γάζα. Στο πρώτο στάδιο, που θα διαρκέσει έξι εβδομάδες, έχουμε κατάπαυση του πυρός, αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα και ανταλλαγή ισραηλινών ομήρων με παλαιστίνιους αιχμαλώτους πολέμου. Οχι όλων των ομήρων, μόνο γυναικόπαιδων, ευάλωτων και αρρώστων. Τους άνδρες που είναι υγιείς η Χαμάς θα τους κρατήσει για το δεύτερο στάδιο. Σε αυτό, οι δύο πλευρές θα διαπραγματευτούν την οριστική κατάπαυση του πυρός και, εφόσον αισίως καταλήξουν σε συμφωνία και απελευθερωθούν και οι τελευταίοι όμηροι, τότε στο τρίτο στάδιο ανοίγει η συζήτηση για την ανοικοδόμηση της Γάζας. Το κρίσιμο σημείο εδώ είναι ότι η Χαμάς θα συμμετέχει και σε αυτό το στάδιο, με την εγγύηση του Κατάρ, που θα είναι τρόπον τινά ο κηδεμόνας της Χαμάς.

Κατ’ αρχάς, ας μου επιτραπεί να παρατηρήσω ότι η διάκριση μεταξύ της ζωής των ευάλωτων και των ασθενών και της ζωής των υγιών αρρένων συνιστά έμμεση αναγνώριση της δυσάρεστης πραγματικότητας ότι, στην πράξη, η αξία της ανθρώπινης ζωής δεν είναι η ίδια πάντα και παντού, όπως ορίζουν οι ουμανιστικές αξίες του πολιτισμού μας. Αλλά δεν πειράζει, πάμε παρακάτω. Το σημαντικότερο στοιχείο στο σχέδιο Μπάιντεν είναι ότι περιγράφει ένα μέλλον στο οποίο η Χαμάς (οι τρομοκράτες, για να συνεννοούμεθα) έχει ρόλο, έστω και υπό την άμεση κηδεμονία του Κατάρ. Αυτό μπορεί να σημαίνει δύο πράγματα, τα οποία δεν αποκλείουν το ένα το άλλο, αλλά μπορεί να συνυπάρχουν σε διαφορετικό βαθμό.

Η έμμεση αναγνώριση της Χαμάς από τους Αμερικανούς μπορεί να αντανακλά τη βεβαιότητα των αμερικανικών υπηρεσιών ασφαλείας (με τις τεράστιες δυνατότητες και τους αμύθητους πόρους τους) ότι η Χαμάς δεν ηττάται. Με άλλα λόγια, ότι ο στρατηγικός στόχος του Ισραήλ να αφανίσει από προσώπου γης τη Χαμάς είναι ανέφικτος, τελεία και παύλα. Συνεπώς, αφού δεν εξαλείφεται, οφείλουμε να της κάνουμε χώρο και να της αναγνωρίσουμε ρόλο. Αν αυτή η εκτίμηση είναι το προϊόν της αντικειμενικής και πραγματιστικής εκτίμησης του προβλήματος από πλευράς των Αμερικανών, τότε πράγματι θα πρέπει να δοθεί μια ευκαιρία στην προσπάθεια του Μπάιντεν – τουλάχιστον μία. Αν όμως ο κυρίαρχος παράγων είναι οι προεκλογικές προτεραιότητές του, τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Βλέπουμε πως η βάση των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ έχει διαιρεθεί για το συγκεκριμένο ζήτημα, με καταστάσεις στα πανεπιστήμια που είχαμε να δούμε από την εποχή του πολέμου στο Βιετνάμ. Ο Μπάιντεν, λοιπόν, δεν έχει την πολυτέλεια να χαρίζει ψηφοφόρους σε ανεξάρτητους αριστερούς υποψηφίους. Πολύ περισσότερο όταν απειλείται και από την υποψηφιότητα του Κένεντι, που συνδυάζει πρωτότυπα την οικολογική ευαισθησία με την ψέκα.

Πόσο βαραίνουν το καθένα από αυτά τα δύο στη στάση του αμερικανού προέδρου δεν μπορώ να το ξέρω. Εκείνο που εύχομαι, πάντως, είναι να μην είναι οι προεκλογικές ανάγκες που πρυτανεύουν, γιατί αυτό θα έδειχνε έναν αδύναμο πρόεδρο των ΗΠΑ σε αυτή την κρίσιμη φάση αναδιάταξης του διεθνούς συστήματος που διανύουμε. Η τελευταία προφητεία του Κίσινγκερ, προτού εκδημήσει εις Κύριον, ήταν ότι βρισκόμαστε «στις παρυφές ενός νέου Ψυχρού Πολέμου». Οσα έχουν συμβεί έκτοτε δεν αφήνουν αμφιβολία ότι είμαστε πλέον μέσα στον νέο Ψυχρό Πόλεμο και ιδίως μετά την επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στη Μόσχα, τον Μάρτιο του 2023. Από τότε, όπως υποστηρίζει μετ’ επιτάσεως ο ιστορικός Νιλ Φέργκιουσον, μεταξύ της Κίνας και των ΗΠΑ διεξάγεται ουσιαστικά ένας Ψυχρός Πόλεμος δι’ αντιπροσώπων, όπως τον παλιό καλό καιρό, με την Κίνα να υιοθετεί τον πόλεμο του Πούτιν στην Ουκρανία για να φθείρει τη Δύση.

Ξέρω ότι με όλα αυτά δεν σας έφτιαξα τη διάθεση. Ας παρηγορηθούμε όμως με τη σκέψη ότι ζούμε σε ενδιαφέρουσα εποχή…