Περί διεθνούς {CR}δικαιοσύνης

Την περασμένη εβδομάδα, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, στις 20 Μαΐου, και το Διεθνές Δικαστήριο των Ηνωμένων Εθνών, στις 24 Μαΐου, έλαβαν αποφάσεις σχετικά με τα όσα γίνονται στη Γάζα: το πρώτο εξέδωσε ένταλμα σύλληψης του ισραηλινού πρωθυπουργού και υπουργού Αμυνας, καθώς και τριών ηγετικών στελεχών της παλαιστινιακής Χαμάς, ενώ το δεύτερο διέταξε το Ισραήλ να σταματήσει τη στρατιωτική επίθεση στη Ράφα. Αυτή τη βδομάδα, το Ισραήλ όχι απλώς συνέχισε τις επιθέσεις αλλά τις κλιμάκωσε: πολλές δεκάδες νεκροί, όλοι άμαχοι, κυρίως γυναίκες και παιδιά, σε δύο απανωτές επιδρομές σε καταυλισμούς στη Ράφα. Τα γεγονότα είναι αναγκαίο να εξεταστούν ως σύνολο.

Η θέση μου είναι η ακόλουθη: αν θέλουμε να υπάρχει υπεράσπιση των δικαιωμάτων σε έναν κόσμο όλο και πιο βαθιά διεθνοποιημένο, όσο και διαιρεμένο, τότε τα κράτη, υποστηριζόμενα από τις κοινωνίες και τους ειδικούς, θα πρέπει να κάνουν ό,τι μπορούν για να ενισχύσουν και όχι να υπονομεύσουν τον ρόλο και την ανεξαρτησία των διεθνών οργανισμών και των διεθνών δικαστηρίων. Με τη δε όχι απλώς αγνόηση αλλά επιδεικτική παραβίαση των αποφάσεων, το ίδιο το Ισραήλ δικαιώνει την ανάγκη για διεθνείς παρεμβάσεις. Οι οποίες, και εξ αυτού του λόγου, δεν σταμάτησαν εκεί: στις 28 Μαΐου, 3 ευρωπαϊκές χώρες (Ισπανία, Ιρλανδία, Νορβηγία) αναγνώρισαν το παλαιστινιακό κράτος, ενώ όλο και περισσότερες κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής, μιλούν πλέον ανοικτά για ειρήνευση μέσω της δημιουργίας δύο κρατών.

Οι έντονες διαμαρτυρίες που εκφράστηκαν από το Ισραήλ, καθώς και από ορισμένους συμμάχους του, κυρίως τις Ηνωμένες Πολιτείες, στηρίχτηκαν σε τρία κυρίως επιχειρήματα. Πρώτον, απαράδεκτη εξίσωση/συμψηφισμός των καθεστώτων (κυβέρνηση του Ισραήλ, Χαμάς) και των πράξεών τους. Δεύτερον, αδικαιολόγητη και μεροληπτική προσπάθεια νομικής επίλυσης διαφορών σχετιζόμενων με την εδαφική ακεραιότητα, την ανεξαρτησία και την ασφάλεια. Τρίτον, δημιουργία αρνητικών συνθηκών ή ακόμα και τετελεσμένων ως προς την έκβαση του πολέμου. Το ποια, όμως, είναι η επιθυμητή έκβαση και το αν οι εναντίον του Ισραήλ αποφάσεις ευνοούν τους φιλοπόλεμους ή τους μετριοπαθείς αποτελούν παραμέτρους που δεν ταυτίζονται, και ούτε είναι θεμιτό να υπερκαλύπτουν, τις απαιτήσεις της διεθνούς έννομης τάξης για μη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Πράγματι ασκήθηκαν διώξεις κατά προσώπων που ανήκουν και στις δύο εμπόλεμες πλευρές, αλλά αυτό έγινε γιατί διαπιστώθηκε ομόφωνα από το δικαστήριο ότι και από τις δύο πλευρές διαπράχθηκαν, ξεχωριστά και διαφορετικά, εγκλήματα: «ανθρωποκτονίες εκ προθέσεως» (μέσω των βομβαρδισμών και των επιδρομών κατά αμάχων) και «σκόπιμη πρόκληση λιμού» (μέσω της παρεμπόδισης της βοήθειας) από πλευράς Ισραήλ, «εξόντωση, βιασμοί και άλλες μορφές βίας, σύλληψη ομήρων» από τη Χαμάς. Το αν ένα καθεστώς είναι δημοκρατικό, ενώ το άλλο χαρακτηρίζεται από ορισμένους ως «τρομοκρατική οργάνωση», καθώς και το ποιος ξεκίνησε τις εχθροπραξίες, είναι στοιχεία που δεν έχουν επιρροή σε σχέση με το μείζον, απαράβατο και απαράγραπτο κριτήριο: όλες οι ανθρώπινες ζωές έχουν την ίδια αξία, κανένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας δεν είναι ανεκτό, ακόμα και όταν θεωρητικά επιχειρεί να «ξεπλύνει» ένα αντίστοιχο έγκλημα. Ούτε «αντιδυτικισμό» αποπνέουν αυτές οι αποφάσεις, αφού κατεξοχήν «δυτικές» αρχές (θα έπρεπε να) είναι ο σεβασμός του ανθρώπου, της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας. Δεν βρίσκουν (μόνο) μέσα από το αίμα κάθαρση τέτοιες τραγωδίες, αλλά και μέσα από αποδείξεις ότι η ανθρωπότητα δεν έχει απολέσει την αίσθηση του δικαίου.