Λεπτές ισορροπίες {LF}σε τεντωμένο σχοινί

Το VMRO-DPMNE προχωράει γοργά στο σχέδιό του για πολιτική κυριαρχία στη Βόρεια Μακεδονία (ΒΜ) και αποδόμηση των μηχανισμών πολιτικής ισχύος της προηγούμενης κυβέρνησης. Πρώτο βήμα θα είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης με ισχυρό σλαβομακεδονικό πυλώνα και ένα σχετικά αδύναμο και ασταθή αλβανικό εταίρο (συνασπισμός VLEN). Βασική στόχευση και η απόλυτη αποδυνάμωση του απερχόμενου DUI, σημαντική πολιτική έκφραση της αλβανικής κοινότητας και «κόκκινο πανί» για πολλούς Σλαβομακεδόνες.

Το VMRO-DPMNE επιδιώκει αυτομόληση προς την πλευρά του τριών βουλευτών για την εξασφάλιση απόλυτης πλειοψηφίας των 61 εδρών. Ενώ η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή έκανε δεκτές ενστάσεις κατά της εκλογικής διαδικασίας σε επτά δήμους. Αν τελικά γίνουν εκεί επαναληπτικές εκλογές είναι πολύ πιθανό να απολέσει το DUI δύο ακόμα έδρες.

Απώτερος στόχος όλων αυτών των ενεργειών του VMRO-DPMNE είναι να βρεθεί, μαζί με τον κυβερνητικό εταίρο VLEN, σε απόσταση αναπνοής από την πλειοψηφία 2/3 (80 έδρες). Θα μπορεί να περάσει τότε υπεσχημένες θεσμικές αλλαγές, που θα δώσουν την αίσθηση ριζικών αλλαγών. Στο πίσω μέρος του μυαλού των ηγετών του, ίσως είναι και ένας μη-δημοφιλής συμβιβασμός με τη Σόφια, για τον οποίο χρειάζεται η πλειοψηφία των 2/3, που πιθανότατα δεν θα πραγματοποιηθεί στους πρώτους μήνες διακυβέρνησης.

Η Ελλάδα επικεντρώνεται βέβαια στη χρήση του ονόματος «Μακεδονία» από τους νικητές των εκλογών. Το VMRO-DPMNE δοκίμασε έκπληξη από την άμεση διεθνή αντίδραση, μετά το επεισόδιο ορκωμοσίας της νέας προέδρου. Είναι πάντως προφανές από τις επίσημες δηλώσεις προέδρου και μελλοντικού πρωθυπουργού ότι δεν έχουν σκοπό να χρησιμοποιούν τη συνταγματική ονομασία της χώρας.

Προφανής είναι και η διαφορετική ερμηνεία περί αποδοχής της Συμφωνίας των Πρεσπών. Η υπό διαμόρφωση θέση της επερχόμενης κυβέρνησης είναι ότι σεβασμός της συμφωνίας σημαίνει αποδοχή του «Βόρεια Μακεδονία» για επίσημη χρήση (αλληλογραφία, έγγραφα), αλλά όχι στον δημόσιο λόγο. Θέση που συμπληρώνεται από ένα ελάχιστα πειστικό επιχείρημα περί αναπαλλοτρίωτου δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού.

Είναι ένα λεπτό σημείο που ίσως οδήγησε σε επανάπαυση την αμερικανική διπλωματία, μετά τις διαβεβαιώσεις του VMRO-DPMNE ότι θα σεβαστεί τη συμφωνία, όταν έρθει στην κυβέρνηση. Για το VMRO-DPMNE, σεβασμός της συμφωνίας και μη χρήση του «Βόρεια» δεν είναι ασύμβατα. Η Ελλάδα θα πρέπει να επενδύσει διπλωματικό κεφάλαιο, ώστε να μείνει αρραγές το διεθνές μέτωπο κριτικής στην κυβέρνηση της ΒΜ, ειδικά όταν αυτή θα μιλάει με μετριοπάθεια στον διεθνή παράγοντα, θα επιμένει ότι επιδιώκει συνεννόηση με την Αθήνα και ότι σέβεται τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Προσοχή επίσης απαιτείται στο τι λέγεται και πράττεται στην Ελλάδα. Η επιμονή για τήρηση της συμφωνίας πρέπει να αφορά και την ελληνική πλευρά. Επιστροφή στη χρήση όρων «Σκόπια», «Σκοπιανοί», πέρα από προφανή ενίσχυση ενός κακώς νοούμενου πατριωτικού προφίλ, μόνο κόστος μπορεί να έχει. Πολύ απλά, για να πείθει η Ελλάδα πρέπει και η ίδια να τηρεί το γράμμα και το πνεύμα της συμφωνίας.

Και επειδή στο τέλος του δρόμου διόλου απίθανο οι δύο χώρες να οδηγηθούν εκ νέου στο Διεθνές Δικαστήριο, τα παραστρατήματα και των δύο πλευρών θα έχουν συνέπειες. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι η Ελλάδα έχασε την προηγούμενη μάχη με την ΠΓΔΜ στη Χάγη, και γιατί επιστρέφοντας οι τότε κυβερνητικοί παράγοντες από τη Σύνοδο του Βουκουρεστίου, για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης, επιβεβαίωσαν λεκτικά τις αιτιάσεις των Σκοπίων.

Ο Ιωάννης Αρμακόλας είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, επικεφαλής του Προγράμματος Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΕΛΙΑΜΕΠ