Ολα τα σενάρια ανοιχτά

Η συντονισμένη επίθεση του Ιράν και των συμμάχων του στο Ισραήλ αλλάζει το γεωπολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή. Το Ιράν αποφάσισε να απαντήσει στην επίθεση που δέχτηκε η διπλωματική του αποστολή στη Δαμασκό προκειμένου α) να μη χάσει την αξιοπιστία του ως περιφερειακή δύναμη, β) να αποθαρρύνει το Ισραήλ για παρόμοια μελλοντικά χτυπήματα, γ) σε περίπτωση που δεν οδηγηθεί σε ανοιχτό πόλεμο με το Ισραήλ να αναβαθμίσει το κύρος του στη Μέση Ανατολή και δ) λόγω της λαϊκής πίεσης εν μέσω και του πολέμου στη Γάζα.

Το Ισραήλ είναι υποχρεωμένο να απαντήσει για παρόμοιους λόγους στο πλαίσιο ενός Power Game, συν ότι ο πρωθυπουργός Νετανιάχου βρίσκεται σε δεινή πολιτική θέση και επιθυμεί να συνεχιστεί η πολεμική εμπλοκή της χώρας, ώστε να παραμείνει στην εξουσία. Οι ΗΠΑ πιέζουν το Ισραήλ να μην κλιμακώσει. Μάλλον θα επιθυμούσαν αντικατάσταση του Νετανιάχου με έναν καλύτερο συνομιλητή, όπως τον Γιαΐρ Λαπίντ που βρέθηκε την προηγούμενη εβδομάδα στις ΗΠΑ για συνομιλίες. Βέβαια, ο ισραηλινός πρωθυπουργός έχει αποδείξει ότι μπορεί να κρατά επί μακρόν λεπτές ισορροπίες.

Η Κίνα έχει επενδύσει στο Ιράν ως τον σημαντικότερο ασιατικό σταθερό παράγοντα για τον «δρόμο του μεταξιού» (Belt and Road Iinitiative), μέσω μιας 25ετούς στρατηγικής συμφωνίας. Προς το συμφέρον της είναι να παρέμβει στη διένεξη, το οποίο θα το επιθυμούσε και η Δύση. Το Ιράν επί 45 χρόνια χτίζει το status της περιφερειακής δύναμης. Εχει διευρύνει το σιιτικό τόξο (Συρία, Χεζμπολάχ, Σιίτες Ιράκ, Χούθι) παράλληλα με τις προνομιακές της σχέσεις με τη Χαμάς και το Κατάρ, ανταγωνίζεται την Τουρκία, έχει γίνει βασικός κόμβος του «δρόμου του μεταξιού», ομαλοποίησε – μέσω Πεκίνο – τις διπλωματικές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία, έχει ενταχθεί στους BRICS και το «Σύμφωνο της Σαγκάης», αναπτύσσει υψηλή τεχνολογία και έχει σημαντική πυρηνική εξέλιξη.

Στο πλαίσιο των αραβοϊρανικών σχέσεων δεν επιθυμεί να δει τη θετική – για το Ισραήλ – εξέλιξη των «Συμφωνιών του Αβραάμ» με την ένταξη σε αυτές και της Σαουδικής Αραβίας. Αλλωστε από γεωπολιτική σκοπιά, ο τελευταίος λόγος ήταν ο σημαντικότερος που οδήγησε στην επίθεση της Χαμάς τον περασμένο Οκτώβριο. Η Ρωσία έχει την προσοχή της στην Ουκρανία, αλλά η επιρροή της στη Μέση Ανατολή έχει αναβαθμιστεί. Είναι προς το συμφέρον της η περαιτέρω περιφερειακή και διπλωματική ενίσχυση του Ιράν, αλλά όχι ο ανοιχτός πόλεμος Ισραήλ – Ιράν. Η Ευρώπη όπως είναι, δεν είναι ικανή για καμία παρέμβαση. Η Αίγυπτος, το Κατάρ, τα ΗΑΕ είναι χώρες της περιοχής που θα μπορούσαν να παίξουν θετικό διπλωματικό ρόλο. Αυτή τη στιγμή δεν θα πόνταρα στην κλιμάκωση και την απευθείας σύγκρουση, όμως τίποτα δυστυχώς δεν αποκλείεται.

Ο Νεκτάριος Μπουγδάνης είναι πολιτικός επιστήμονας, ειδικός αναλυτής Μέσης Ανατολής