Ζητείται χιούμορ

Προσπαθώ να θυμηθώ ποια ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που γέλασα με κάποιο αστείο. Πότε δηλαδή, προφανώς ασυνείδητα, άρχισα να αποτιμώ το χιούμορ. Μεγαλωμένη σε μια οικογένεια που το χιούμορ ήταν τρόπος επικοινωνίας αλλά και ένα «δίχτυ ασφαλείας», ένα είδους στρώμα που απορροφούσε τους οικογενειακούς κραδασμούς και τις εντάσεις, υποθέτω ότι θα έγινε από τότε που άρχισα να συνεννοούμαι με τους γύρω μου. Γενικώς, γελούσα περισσότερο με χαρακτήρες και λιγότερο με κωμικές καταστάσεις, σχεδόν καθόλου με τις φάρσες και πάντα με αυτό που αργότερα έμαθα ότι λέγεται «ατάκα».

Την πρώτη φορά που συνειδητοποίησα πώς λειτουργεί το χιούμορ, ότι πρόκειται για κάτι ολιστικό, για τα «γυαλιά» με τα οποία θέλεις να βλέπεις τον κόσμο, για το «όχημα» με το οποίο επιλέγεις να τον προσεγγίσεις και ότι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την αισθητική, ήταν τότε που, έφηβη ακόμη, πήγα για πρώτη φορά σε επιθεώρηση του «Ελεύθερου Θεάτρου» στο Αλσος Παγκρατίου. Σαν να «…μετεβλήθη εντός μου ο ρυθμός του κόσμου». Σαν να γύρισε ένας διακόπτης που δεν με έκανε απλώς να γελάω μέχρι κατουρήματος αλλά έβαλε σε άλλη τροχιά τη κρυμμένη δυναμική των λέξεων και τις «γωνίες» των ανθρώπινων χαρακτήρων. Ηταν ένα είδος «εξόδου» και απελευθέρωσης. Εκπαιδευμένη σε τέτοιο «σχολείο» λοιπόν (κοσμογονικό στην αμέσως μετά τη χούντα εποχή) έγινα, ας πούμε, λίγο αυστηρή με το χιούμορ. Προσποιούμαι συχνά ότι γελάω για να μην προσβάλω αυτόν που λέει το αστείο και δεν σκάει το χείλι μου σε περίφημες κωμωδίες. Αντίθετα, ένα δικό μου «αστειόμετρο» είναι αν κάτι με κάνει να ξεκαρδίζομαι ακόμη και όταν είμαι ολομόναχή μου. Ετσι στα γρήγορα, θυμάμαι να συμβαίνει αυτό στους πρώτους «Μήτσους» του Λαζόπουλου, όταν διάβαζα τα «Χαστουκόψαρα» του Λένου Χρηστίδη.

Είναι αδύνατον, θεωρώ, να δώσεις τον ορισµό του χιούµορ, είναι κάτι ιδιαίτερα πολυπαραγοντικό, ούτε καν του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το αστείο – εξαρτάται απόλυτα από τους αποδέκτες. Το μόνο που μπορώ να πω είναι πως πρόκειται για την κοντινότερη απόσταση μεταξύ των ανθρώπων. Μπορεί να «δέσει» σχέσεις και φιλίες μέσα σε λίγο χρόνο. Και είναι αδύνατον να τακιμιάσουν δύο άτομα που το ένα έχει χιούμορ και το άλλο όχι.

Εχω την αίσθηση ότι οι μέρες μας πάσχουν από έλλειψη χιούμορ. Δεν είναι τυχαίο ότι εκλείψαν από την τηλεόραση οι κωμικές σειρές που σε προηγούμενα χρόνια «έσπαγαν» τα μηχανάκια. Η εποχή μας προβάλει τα σουφρωμένα χείλη της καταγγελίας και τα ορθάνοιχτα στόματα της διαμαρτυρίας. Και από την άλλη το χιούμορ κακοποιείται αγρίως στο Διαδίκτυο, κυρίως στο TikTok. Εκεί που κάποια «χιουμοριστικά» βίντεο μπορεί να πυροδοτήσουν κάτι σαν καριέρες, μικρές και ανεπαίσθητες. Αγχωμένοι περφόμερ, με την αγωνία της προσωπικής προβολής και με γερές δόσεις υστερίας και λαϊκισμού, αστειάκια που παίζουν με τους ήχους των λέξεων και όχι με τις έννοιές τους. Που, ενώ κάνουν, υποτίθεται, αστεία, βλέπεις στο βλέμμα τους πόσο σοβαρά παίρνουν τον εαυτό τους. Ενώ θα έπρεπε να παίρνουν στα σοβαρότερα αυτό που κάνουν. Ζητείται χιούμορ, λοιπόν, κάτι πολύ σοβαρό, πιο σοβαρό από το ζητείται ελπίς. Εξάλλου, το πρώτο περιλαμβάνει και το δεύτερο.